5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Nedir? Yapısı, Suç Grupları ve 2024–2026 Değişiklikleri

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK), hangi fiillerin suç olduğunu, bunlara bağlanan hapis ve adli para cezalarını ve ceza sorumluluğunun genel kurallarını belirleyen temel ceza kanunudur. 26 Eylül 2004’te kabul edilen kanun 1 Haziran 2005’te yürürlüğe girdi. Genel hükümler (m.1–75) ve özel hükümler (m.76–345) olmak üzere iki kitaptan oluşur.

“Bu fiil hangi kanunda suç, cezası ne, geçen yıl değişti mi?” Ceza dosyalarının neredeyse hepsi bu üç soruyla açılır ve üçünün de ilk durağı TCK’dır. Kanun, hangi fiillerin suç olduğunu, bunlara hangi yaptırımların bağlanacağını ve ceza sorumluluğunun genel kurallarını tek metinde toplar.

Yirmi yılı aşkın sürede kanun onlarca kez değişti. Yalnızca 2024–2026 arasında altı ayrı kanun ve bir Anayasa Mahkemesi kararı TCK metnine dokundu. Kanunun iskeleti, genel hükümlerin temel kuralları, suç grupları ve bu dönemin değişiklikleri aşağıda sırasıyla yer alıyor. Her başlıkta, konuyu ayrıntılı anlatan yazılarımıza bağlantı verildi.

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Nedir?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 765 sayılı eski Türk Ceza Kanunu’nun yerini alan temel ceza kanunudur. Kanun 26/9/2004 tarihinde kabul edilmiş, 12/10/2004 tarihli ve 25611 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yürürlük maddesine göre imar kirliliğine ilişkin m.184 yayım tarihinde, çevre suçlarına ilişkin m.181/1 ve 182/1 iki yıl sonra, diğer hükümler ise 1 Haziran 2005’te yürürlüğe girmiştir (m.344).

Kanunun amacı birinci maddede sayılır: kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi, toplum barışını korumak ve suç işlenmesini önlemek. Bu amaç için kanun ceza sorumluluğunun temel esaslarını, suçları ve ceza ile güvenlik tedbirlerinin türlerini düzenler. TCK’nın genel hükümleri, özel ceza kanunlarındaki suçlar hakkında da uygulanır (m.5).

Uygulamada ceza hukuku yalnızca TCK’dan ibaret değildir. Suçun soruşturulması ve yargılanması 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na, cezanın infazı 5275 sayılı Kanuna tabidir. 6136 sayılı Ateşli Silahlar Kanunu veya Çocuk Koruma Kanunu gibi özel kanunlar ise kendi alanlarında ek suç tipleri ve usuller içerir.

TCK’nın Temel İlkeleri Nelerdir?

Suçta ve cezada kanunilik ilkesi (suç ve cezanın ancak kanunla konulabilmesi) TCK’nın temelidir. Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamaz; suç ve ceza içeren hükümlerde kıyas yapılamaz ve bu hükümler kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz (m.2).

Kanun önünde eşitlik ilkesi gereği kişiler arasında ırk, dil, din, cinsiyet, siyasi düşünce veya sosyal konum gibi nedenlerle ayrım yapılamaz. Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza verilir (m.3). Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılmaz (m.4). TCK m.6 ise “çocuk”, “kamu görevlisi”, “gece vakti”, “silah” ve “basın ve yayın yoluyla” gibi kavramları tanımlar; örneğin çocuk, henüz on sekiz yaşını doldurmamış kişidir.

Zaman bakımından uygulamada kural, suç tarihindeki kanunun uygulanmasıdır. Ancak suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunlar farklıysa, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur (m.7/2). Hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili olanlar dışındaki infaz rejimi hükümleri ise derhal uygulanır (m.7/3). Bu nedenle aşağıda anlatılan TCK değişiklikleri incelenirken suç tarihi her dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.

Yurt Dışında İşlenen Suçlara TCK Uygulanır mı?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, kural olarak Türkiye’de işlenen suçlara uygulanır. Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye’de işlenmesi ya da neticenin Türkiye’de gerçekleşmesi yeterlidir. Türk kara ve hava sahası ile karasuları, açık denizdeki Türk deniz ve hava araçları, Türk deniz ve hava savaş araçları ile Türkiye’nin kıta sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgesindeki sabit platformlar da bu kapsamdadır (m.8). Türkiye’de işlenen suçtan dolayı yabancı ülkede hüküm verilmiş olsa bile kişi Türkiye’de yeniden yargılanır (m.9).

Yurt dışında işlenen suçlarda kural farklıdır. Türk vatandaşı, aşağı sınırı bir yıldan az olmayan hapis cezasını gerektiren bir suçu yabancı ülkede işler ve Türkiye’de bulunursa, yabancı ülkede hüküm verilmemiş olması şartıyla Türk kanunlarına göre cezalandırılır (m.11). Yabancının yurt dışında Türkiye’nin zararına işlediği, aşağı sınırı en az bir yıl hapis gerektiren suçlarda yargılama Adalet Bakanının istemine bağlıdır. Suç bir Türk vatandaşının zararına işlenmişse yargılama zarar görenin şikâyetine bağlıdır (m.12/1-2).

Uluslararası suçlar, işkence, uyuşturucu ticareti, parada sahtecilik ve devletin güvenliğine karşı suçlar gibi m.13’te sayılan suçlarda ise failin uyruğuna bakılmaksızın Türk kanunları uygulanır; bunların bir kısmında yargılama Adalet Bakanının talebine bağlıdır (m.13/2). Yabancı ülkede gözaltı ve tutuklulukta geçen süre Türkiye’de verilecek cezadan mahsup edilir (m.16).

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Kaç Kısımdan Oluşur?

Kanun iki kitaptan oluşur. Birinci Kitap “Genel Hükümler” adını taşır ve her suç için ortak kuralları koyar: uygulama alanı, kast ve taksir, ceza sorumluluğunu kaldıran nedenler, teşebbüs, iştirak, içtima ve yaptırımlar. İkinci Kitap “Özel Hükümler” adını taşır ve suç tiplerini, korunan hukuki değere göre gruplandırarak tanımlar.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nda genel hükümler ile özel hükümler birlikte okunur. Örneğin bir hırsızlık dosyasında suçun tanımı özel hükümlerde (m.141–142) yer alırken, teşebbüs, iştirak veya etkin pişmanlık indirimi genel hükümlerden ya da ilgili bölümün ortak maddelerinden gelir. Yazılarımız da bu yapıyı izler.

Genel Hükümlerde Ceza Sorumluluğunun Esasları

Ceza sorumluluğu şahsidir; kimse başkasının fiilinden sorumlu tutulamaz ve tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz, ancak kanundaki güvenlik tedbiri niteliğindeki yaptırımlar saklıdır (m.20). Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Sonucu öngörüp buna rağmen hareket eden kişide olası kast vardır ve ceza belirli oranlarda indirilir (m.21).

Taksirle işlenen fiiller yalnızca kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır. Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle neticenin öngörülmeden gerçekleşmesidir. Kişi neticeyi öngörmüş ama istememişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarıya kadar artırılır (m.22). Bu ayrım özellikle taksirle öldürme ve trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma dosyalarında belirleyicidir.

Kanunun hükmünü veya amirin emrini yerine getirme, meşru savunma, zorunluluk hali, hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerdir (m.24–26). Haksız tahrik halinde ceza, ağırlaştırılmış müebbet yerine 18–24 yıl, müebbet yerine 12–18 yıl, diğer hallerde dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir (m.29). Hata hükümleri m.30’da yer alır; ayrıntı için hata halinde suç ve ceza yazımıza bakabilirsiniz.

Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur; bunlar hakkında yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (m.31/1). Akıl hastalığı nedeniyle fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamayan kişiye ceza verilmez, güvenlik tedbirine hükmolunur. Davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış kişilerde ise ceza indirilir. 7571 sayılı Kanunla değiştirilen cümleye göre bu kişiler hakkında ayrıca akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine hükmolunur (m.32/2).

Suça teşebbüste fail, elinde olmayan nedenlerle suçu tamamlayamamışsa daha az cezayla sorumlu olur. 7550 sayılı Kanunla teşebbüste ağırlaştırılmış müebbet yerine uygulanacak ceza 14–21 yıl, müebbet yerine uygulanacak ceza 10–18 yıl olarak artırıldı (m.35/2). Gönüllü vazgeçme, iştirak ve içtima kuralları için suça teşebbüs ve gönüllü vazgeçme ile suça iştirak yazılarımıza bakabilirsiniz.

TCK’da Hangi Cezalar Var? Hapis, Adli Para Cezası ve Güvenlik Tedbirleri

TCK’da cezalar yalnızca hapis ve adli para cezasıdır (m.45). Hapis cezaları ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis olarak üçe ayrılır. Bir gün karşılığı adli para cezası 1 Haziran 2024’ten itibaren en az 100, en fazla 500 Türk lirasıdır (m.52/2). Kısa süreli hapsin seçenek yaptırımlara çevrilmesi ve erteleme kuralları için hapis cezaları ve adli para cezası yazımızı okuyabilirsiniz.

Güvenlik tedbirleri ceza değildir; belli hakları kullanmaktan yoksun bırakma, müsadere, akıl hastalarına ve çocuklara özgü tedbirler bu kapsamdadır. Cezanın belirlenmesinde hâkim, suçun işleniş biçimi, zarar veya tehlikenin ağırlığı ve kusur gibi ölçütlerle temel cezayı belirler; ardından artırım ve indirimleri sırayla uygular (m.61). Takdiri indirim m.62’de, mahsup m.63’te düzenlenir.

Şikâyet, önödeme, uzlaşma ve zamanaşımı

Dördüncü bölüm dava ve cezayı düşüren nedenleri düzenler. Bunlar ölüm, af, zamanaşımı, şikâyetten vazgeçme ve önödemedir (önödeme: belirli hafif suçlarda savcılığın bildirdiği tutar ödenince kamu davası açılmaması, m.75). Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır (m.73/1).

7531 sayılı Kanunla hakaret suçunda şikâyet süresinin, her halde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemeyeceği kuralı eklendi. Önödeme ve uzlaştırmanın ilişkisi için ceza davalarında uzlaşma ve uzlaştırma süreci yazımıza bakabilirsiniz.

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda Hangi Suçlar Düzenlenir?

Özel hükümler kitabı suçları korunan hukuki değere göre sınıflandırır. Aşağıdaki özet, sitemizde ayrıntılı olarak ele aldığımız suç tiplerini kanundaki yerleriyle birlikte gösterir. Her suçun cezası, nitelikli halleri ve soruşturma usulü ilgili yazıda ayrıca anlatılmaktadır.

Uluslararası suçlar ve kişilere karşı suçlar

Uluslararası suçlar arasında soykırım, insanlığa karşı suçlar, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti yer alır. Kişilere karşı suçlar ise hayata karşı suçlarla başlar: kasten öldürme (m.81–83) ve taksirle öldürme (m.85). Vücut dokunulmazlığına karşı suçlar, işkence ve eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar da bu kısımdadır. Bu başlıkta cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, çocukların cinsel istismarı ve cinsel taciz yazılarımız yer alır.

Aynı kısımda hürriyete, şerefe ve özel hayata karşı suçlar ile malvarlığına karşı suçlar düzenlenir. Şerefe karşı suçlar, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar, özel hayatın gizliliğini ihlal ve verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme bu gruptadır. Malvarlığına karşı suçlarda en sık karşılaşılanlar hırsızlık ve dolandırıcılık suçlarıdır.

Topluma karşı suçlar

Topluma karşı suçlar genel tehlike yaratan suçlar, çevreye ve kamu sağlığına karşı suçlar, kamu güvenine ve kamu barışına karşı suçlar ile bilişim suçlarını kapsar. Bu grupta trafik güvenliğini tehlikeye sokma, uyuşturucu imal ve ticareti, kamu sağlığına karşı suçlar, resmi belgede sahtecilik, parada sahtecilik, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, tefecilik ve bilişim suçları yer alır.

Millete ve Devlete karşı suçlar

Dördüncü kısım, kamu idaresinin güvenilirliğine ve işleyişine karşı suçlarla başlar: zimmet, irtikap, rüşvet ve ihaleye fesat karıştırma bu gruptadır. Adliyeye karşı suçlar arasında iftira ve suç üstlenme bulunur. Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar da bu kısımdadır. Kamu görevlilerinin görev suçlarında izlenen usul için soruşturma izni yazımıza bakabilirsiniz.

2024–2026 Arasında TCK’da Neler Değişti?

Son üç yılda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda çok sayıda değişiklik yapıldı. Bu TCK değişiklikleri hem genel hükümleri hem özel hükümleri etkiledi. Aşağıdaki tablo, mevzuat.gov.tr’deki konsolide metnin değişiklik tablosu ve Resmî Gazete kayıtları esas alınarak hazırlanmıştır. Tabloda yalnızca TCK’yı doğrudan değiştiren düzenlemeler yer alır; yürürlük tarihleri Resmî Gazete’deki yayım tarihine göredir.

7499 ve 7531 sayılı Kanunlar, adli para cezası ve hakaret

2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun, adli para cezasının bir gün karşılığını 20–100 TL’den 100–500 TL’ye çıkardı. Aynı kanunla mahsupta bir gün 500 TL sayılmaya başlandı ve önödemede hapis cezasının alt sınırı için esas alınan günlük miktar 100 TL oldu. 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun ise hakaret suçunda şikâyet süresini sınırladı ve hakareti önödeme kapsamına aldı; 7571 sayılı Kanun bu kapsamı m.125/3-a hariç tüm hakaret halleri olarak yeniden belirledi.

7550 ve 7571 sayılı Kanunlarla gelen ceza artışları

7550 sayılı Kanunla basit kasten yaralamanın cezası 1 yıl 6 aydan 3 yıla, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralamanın cezası 6 aydan 1 yıl 6 aya çıkarıldı (m.86). Nitelikli tehdidin üst sınırı yedi yıl oldu (m.106/2). 7571 sayılı Kanunla taksirle yaralamanın temel cezası 4 aydan 2 yıla (m.89/1), suç örgütü kurma veya yönetmenin cezası 5–10 yıla (m.220/1) yükseltildi. Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulmasının cezası 1–5 yıl oldu; kişilerin toplu bulunduğu yerlerde ceza yarı oranında artırılır (m.170).

2026 düzenlemeleri, 7589 ve 7593 sayılı Kanunlar

16/7/2026 kabul tarihli ve 7589 sayılı Kanun (RG 31/7/2026), dolandırıcılığa iştirakin yalnızca banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, ödeme kuruluşu veya kripto varlık hizmet sağlayıcısındaki hesabı kullanmaya yarayan bilgi veya araçları başkasına vermekten ibaret olduğu hâllerde cezanın yarı oranında indirilmesini öngördü (m.158/4). Örneğin, küçük bir ücret karşılığında banka kartını ve şifresini tanımadığı birine veren kişi bu hükmün kapsamına girebilir. Nitelikli hâller ve etkin pişmanlık dâhil ayrıntılar dolandırıcılık suçu ve cezası yazımızda anlatılıyor.

8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanun (RG 18/8/2026) yaş küçüklüğü hükümlerini ağırlaştırdı ve m.233’e yeni bir fıkra ekledi. Buna göre bakım veya özen yükümlülüğünü ihlal eden ebeveynin ihmali yüzünden çocuk kasten öldürme veya m.87/2-4’teki ağır yaralama suçunu işlerse, ebeveyne verilecek ceza şikâyet aranmaksızın yarısından iki katına kadar artırılır (m.233/4). Aynı kanunla 6136 sayılı Kanuna, ateşli silahı özensiz muhafaza ederek çocuğun ele geçirmesine neden olmayı bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandıran m.13/A eklendi. 7593 ayrıca mevzuatta “suça sürüklenen çocuk” yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesini getirdi.

Lehe Kanun ve Geçiş Sorunları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘ndaki değişiklikler her zaman geriye etkili değildir. Cezayı ağırlaştıran bir hüküm, yürürlüğe girmeden önce işlenen suçlara uygulanamaz. Cezayı hafifleten veya suç olmaktan çıkaran bir hüküm ise TCK m.7 gereği görülmekte olan davalara da uygulanır. Bu nedenle 2025’te artırılan yaralama cezaları veya 2026’da artırılan yaş küçüklüğü cezaları, ancak yürürlük tarihinden sonra işlenen fiillere uygulanabilir.

Lehe kanun değerlendirmesi, önceki ve sonraki kanunların tüm hükümleriyle ayrı ayrı uygulanıp sonuçlarının karşılaştırılmasını gerektirir. Bazı değişiklik kanunları ayrıca geçiş hükmü de içerir. Örneğin 7571 sayılı Kanun, yürürlük tarihinde uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalarda hakarete ilişkin yeni önödeme kuralının uygulanmayacağını öngördü (CMK geçici m.8). Tutuklama ve gözaltı gibi usul kurallarında ise kural olarak yeni hüküm derhal uygulanır; bu konular için tutuklama ve yakalama ve gözaltı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Yargılamanın sonunda verilen karara karşı başvuru yolları için ceza muhakemesinde istinaf ve beraat kararı yazılarımız yol gösterir. Hızlandırılmış usuller için ise seri muhakeme ve basit yargılama yazılarımızı okuyabilirsiniz. Büromuzun ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku alanındaki çalışmaları hakkında bilgi için ilgili sayfamıza bakabilirsiniz.

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre gözden geçirilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.