Trafik Güvenliğini Taksirle Tehlikeye Sokma (TCK 180): Cezası, Kapsamı ve Zamanaşımı

Taksirle tehlikeye sokma suçu, deniz, hava veya demiryolu ulaşımında kişilerin hayatı, sağlığı ya da malvarlığı için dikkatsizlik ve özensizlikle tehlike yaratılmasıdır (TCK m. 180). Cezası üç aydan üç yıla kadar hapistir. Karayolu bu maddenin kapsamında değildir. Ölüm ya da yaralanma da gerekmez; gerçek bir tehlikenin doğması yeterlidir.

Bir otomobil sürücüsünün dikkatsizliği ile bir tren makinistinin dikkatsizliği ceza kanunu karşısında aynı sonucu doğurmaz, çünkü TCK 180’deki suç yalnızca deniz, hava veya demiryolu ulaşımında uygulanır. Maddenin başlığında “trafik güvenliği” ifadesi geçse de karayolundaki dikkatsiz sürüş bu suçun konusu değildir. Karayolunda kasten yaratılan tehlike başka bir maddede, dikkatsizlik ise çoğunlukla idari yaptırımlarla karşılanır.

Taksirle tehlikeye sokma suçu nedir?

TCK 180/1’e göre deniz, hava veya demiryolu ulaşımında kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye taksirle neden olan kimseye üç aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Madde, TCK’nın “Genel Tehlike Yaratan Suçlar” bölümünde, kasten tehlike yaratmayı cezalandıran TCK 179’un hemen ardından gelir. Madde, yürürlüğe girdiği tarihten bu yana değiştirilmemiştir.

Suç bir tehlike suçudur. Kanun zararın doğmasını beklemez; dikkatsizlik ve özensizlik sonucu ortaya çıkan tehlikeyi cezalandırır. Örneğin, bir yolcu teknesinin iskeleye yanaşırken halatlarının gereği gibi bağlanmaması sonucu tekne sürüklenir, yolcular düşme tehlikesi atlatır ama kimse yaralanmazsa taksirle tehlikeye sokma suçu gündeme gelebilir. Kimsenin yaralanmamış olması soruşturmayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Türk Ceza Kanunu‘nun genel kuralına göre taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır (TCK m. 22/1). TCK 180 bu açık hükümlerden biridir ve kapsamını kendisi sınırlar. Maddede sayılmayan bir ulaşım türünde taksirle yaratılan tehlike, başka bir hüküm yoksa ceza hukuku bakımından yaptırımsız kalır.

Karayolu bu suçun kapsamında değil

TCK 179’un birinci ve ikinci fıkraları “kara, deniz, hava veya demiryolu” ulaşımını birlikte sayar. TCK 180 ise yalnızca deniz, hava veya demiryolu ulaşımından söz eder. Metinde kara ulaşımı sayılmadığından karayolunda taksirle tehlike yaratmak bu madde anlamında suç oluşturmaz.

Bu, karayolundaki dikkatsizliğin sonuçsuz kaldığı anlamına gelmez. Kural ihlalleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre idari para cezası, sürücü belgesinin geri alınması ve araç men gibi yaptırımlar doğurur. Aracın kasten tehlikeli şekilde kullanılması ya da alkollü araç kullanma TCK 179/2 ve 179/3 kapsamındadır. Tehlike ölüm veya yaralanmaya dönüşürse taksirle öldürme ve taksirle yaralama hükümleri uygulanır.

Karayolunda kasten yaratılan tehlike, promil eşikleri ve 2026’da artırılan idari yaptırımlar trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu (TCK 179) yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Suçun oluşma şartları

Taksir

Taksir, kısaca dikkatsizlik ya da özensizliktir. TCK 22/2’deki tanıma göre taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla bir davranışın, suçun kanuni tanımındaki neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. TCK 180’de bu netice, kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı için doğan tehlikedir. Fail tehlikeyi istemez ve çoğu zaman öngörmez bile.

Özen yükümlülüğünün içeriği çoğu zaman mevzuattan, işletme talimatlarından ve meslek kurallarından çıkar. Bir makinistin hız sınırlarına, bir bakım teknisyeninin kontrol listesine, bir kaptanın seyir kurallarına uyma yükümlülüğü bu şekilde belirlenir. Kuralın ihlal edilmiş olması tek başına yeterli değildir; tehlikenin bu ihlalden doğduğu da gösterilmelidir.

Tehlike

Madde “bir tehlikeye taksirle neden olan” kişiyi cezalandırır. Bu ifade, gerçekten ortaya çıkmış bir tehlikeyi arar. Yalnızca soyut olarak riskli bir davranışın varlığı yetmez; somut olayda insanların canı, sağlığı ya da mal varlığı bakımından bir tehlike durumu oluşmuş olmalıdır. Tehlikenin var olup olmadığı, olay yeri incelemesi, teknik kayıtlar ve bilirkişi raporlarıyla ortaya konur.

Ulaşım türü ve illiyet bağı

Tehlikenin deniz, hava veya demiryolu ulaşımında doğması gerekir. Ayrıca taksirli davranış ile tehlike arasında illiyet bağı (nedensellik bağı: sonucun o davranıştan kaynaklanması) bulunmalıdır. Tehlike tamamen başka bir kişinin davranışından ya da öngörülemeyen bir doğa olayından doğmuşsa failin sorumluluğu ayrıca tartışılır. Birden fazla kişinin kusuru varsa her biri kendi kusurundan sorumlu olur ve cezası ayrı ayrı belirlenir (TCK m. 22/5).

Kimler fail olabilir?

Kanun faili belirli bir meslekle sınırlamaz. Deniz, hava veya demiryolu ulaşımının güvenliğini etkileyebilecek bir özen yükümlülüğü taşıyan herkes, bu yükümlülüğe aykırı davranarak tehlike yaratırsa sorumlu tutulabilir. Uygulamada bu sorumluluk çoğunlukla ulaşımın işletilmesinde görev alanlar bakımından tartışılır.

Bu örnekler kanunda sayılmış değildir; yalnızca taksirin hangi görevlerde ortaya çıkabileceğini gösterir. Sorumluluk her olayda kişinin görev tanımı ve somut kusuru üzerinden belirlenir. İşletme içindeki görev dağılımı, eğitim kayıtları, talimatlar ve bakım belgeleri, kimin hangi yükümlülüğü taşıdığını gösteren temel delillerdir. İşverenin güvenlik organizasyonuna ilişkin genel çerçeve için işverenin İSG hizmetlerini yürütme yükümlülüğü yazımıza bakılabilir.

Yolcu da fail olabilir. Örneğin, uçakta kabin ekibinin uyarısına rağmen yasaklı bir cihazı kullanmaya devam eden ya da trende acil fren kolunu gereksiz yere çeken kişinin davranışı, somut bir tehlike doğmuşsa bu madde açısından incelenebilir. Davranış kasten yapılmışsa TCK 179 değerlendirilir.

TCK 180 cezası ne kadar?

Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma suçunun cezası üç aydan üç yıla kadar hapistir. Maddede adli para cezası seçenek olarak öngörülmemiştir. Ceza, TCK 22/4 uyarınca failin kusuruna göre belirlenir; yani hâkim, alt ve üst sınır arasında kusurun ağırlığını esas alır.

Bilinçli taksir

Fail neticeyi öngördüğü hâlde istememişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m. 22/3). Örneğin, hava koşullarının kötüleştiğini bildiği ve limandan uyarı aldığı hâlde “sorun olmaz” diyerek küçük bir yolcu teknesiyle açığa çıkan kaptan, tehlikeyi öngörmüş ama istememiş sayılabilir. Bu ayrım, aşağıda anlatılan çevirme imkânını da doğrudan etkiler.

Hapis cezasının çevrilmesi ve ertelenmesi

Taksirli suçlarda hükmolunan hapis cezası, bir yılı aşsa bile diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilebilir (TCK m. 50/4). Bu imkân bilinçli taksirde yoktur. Adli para cezasında bir gün karşılığı 100 ile 500 TL arasında belirlenir (TCK m. 52/2). İki yıl veya daha az süreli hapis cezası, koşulları varsa TCK m. 51’e göre ertelenebilir.

Meslek veya sanatın gerektirdiği özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyette mahkeme, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere o meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına karar verebilir (TCK m. 53/6). Makinist, kaptan ya da bakım teknisyeni için bu yan sonuç, hapis cezasından daha ağır hissedilebilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m. 231/5 vd.) ise 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. AYM’nin önceki metne ilişkin iptal kararı 30.09.2026’da yürürlüğe gireceğinden somut dosyada güncel metin kontrol edilmelidir.

TCK 179 ile taksirle tehlikeye sokma arasındaki fark

İki madde de ulaşım güvenliğini korur. Fark, failin iç durumunda ve kapsanan ulaşım türlerindedir. TCK 179 kasıtlı davranışları, TCK 180 taksirli davranışları cezalandırır. TCK 179 kara ulaşımını da kapsarken TCK 180 yalnızca deniz, hava veya demiryolu ulaşımıyla sınırlıdır.

Failin tehlikeyi öngörüp olursa olsun diyerek göze aldığı durumlarda olası kast (neticeyi öngörüp kabullenme) tartışması gündeme gelir; bu durumda olay TCK 179 kapsamında değerlendirilebilir. Kast ile taksir arasındaki çizgi için taksirle öldürme ve bilinçli taksir yazımıza bakılabilir. Failin durumu yanlış değerlendirdiği hâller ise hata hâlinde ceza sorumluluğu yazımızda anlatılmıştır.

Tehlike zarara dönüşürse ne olur?

Tehlike gerçek bir zarara dönüşür, örneğin bir tren kazasında yolcular ölür veya yaralanırsa, taksirle öldürme (TCK m. 85) veya taksirle yaralama (TCK m. 89) gündeme gelir. Hangi hükümlerin birlikte ya da tek başına uygulanacağı somut olayda içtima kurallarına göre belirlenir.

Taksirle öldürmenin cezası bir kişinin ölümünde iki yıldan altı yıla, birden fazla kişinin ölümünde ya da ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapistir. Taksirle yaralamanın temel cezası 7571 sayılı Kanun’la 25.12.2025’ten itibaren dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Daha önce işlenen fiillerde suç tarihine göre lehe kanun (TCK m. 7) değerlendirilmelidir.

Taksirle tehlikeye sokma suçunda şikâyet, uzlaşma ve yargılama

Taksirle tehlikeye sokma suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiği anda kendiliğinden soruşturma başlatır. CMK 253’te sayılan uzlaştırma (tarafların uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması) kapsamındaki suçlar arasında yer almaz.

Üst sınırı altı ayı aştığı ve TCK 75/6’daki listede bulunmadığı için önödeme de uygulanmaz. CMK 250’deki seri muhakeme listesinde yoktur. Üst sınırı iki yılı aştığından CMK 251’deki basit yargılama usulü de uygulanmaz.

Soruşturma nasıl başlar?

Bu tür dosyalar çoğunlukla işletmenin kendi olay raporu, kolluğa yapılan ihbar ya da atlatılan bir kazanın ardından tutulan tutanakla başlar. Savcılık önce olayın gerçekten bir tehlike yaratıp yaratmadığını ve kimin hangi görevi yürüttüğünü tespit etmeye çalışır. Bu aşamada ifadeye çağrılan kişiye yüklenen suç anlatılır, müdafi (şüpheliyi savunan avukat) yardımından yararlanabileceği ve açıklama yapmama hakkı olduğu bildirilir (CMK m. 147). Lehine delillerin toplanmasını isteme hakkı da vardır.

Örneğin, bir limanda iki teknenin çok yakından geçtiği ama çarpışmanın son anda önlendiği bir olayda, hem kaptanlar hem de trafik yönlendirmesinden sorumlu görevliler ifadeye çağrılabilir. Hangi talimatın kime verildiği ve kayıtlara nasıl geçtiği, sorumluluğun kimde olduğunu gösterir.

Üst sınırı üç yıl olduğundan, CMK 171/2 ve 171/3’teki koşullar varsa kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesi (kamu davasının açılmasının ertelenmesi: yeterli şüpheye rağmen davanın açılmayıp beş yıl bekletilmesi) mümkündür. Bu koşullar arasında şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm olmamış olması ve savcının tespit ettiği zararın tamamen giderilmesi de vardır. Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir (5235 sayılı Kanun m. 11).

Kusurun belirlenmesi bu dosyaların merkezindedir. CMK m. 63’e göre çözümü uzmanlık veya teknik bilgi gerektiren hâllerde bilirkişi görüşü alınır. Denizcilik, havacılık ya da demiryolu işletmeciliği alanında uzman bir bilirkişinin seçilmesi, raporun güvenilirliği açısından önemlidir. Taraflar rapora itiraz ederek ek rapor veya yeni bir inceleme isteyebilir.

Hükme karşı istinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1). Kanun yolunun işleyişi ceza muhakemesinde istinaf yazımızda, cezaların türleri hapis cezaları yazımızda yer alır. Ceza yargılamasına ilişkin genel çerçeve için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza bakılabilir.

Taksirle tehlikeye sokma hakkında sık sorulan sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre gözden geçirilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.