Ceza hesaplama, mahkemenin temel cezaya uyguladığı artırım ve indirimlerden sonra ortaya çıkan sonuç cezayı bulmak için kullanılır. Aşağıdaki araç Türk Ceza Kanunu 61. maddesindeki sıralamaya göre teşebbüs, yardım etme, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, azalmış akıl hastalığı ve takdiri indirim hükümlerini uygular; müebbet hapis cezalarının süreli karşılıklarını, yaşa göre azami sınırları ve suç tarihine göre değişen kanun hükümlerini dikkate alır.
Ceza nasıl belirlenir?
Hâkim önce suçun işleniş biçimi, kullanılan araçlar, zararın ağırlığı, kastın yoğunluğu, amaç ve saik gibi ölçütlere göre kanundaki alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler (TCK 61/1). Ardından suçun nitelikli hâllerine ilişkin artırım ve indirimler uygulanır; birden fazla nitelikli hâl varsa önce artırma, sonra indirme yapılır. Son aşamada TCK 61/5’teki sırayla sonuç ceza bulunur.
TCK 61/5’e göre uygulama sırası
- Teşebbüs (TCK 35)
- İştirak, yardım etme (TCK 39)
- Zincirleme suç (TCK 43)
- Haksız tahrik (TCK 29)
- Yaş küçüklüğü (TCK 31)
- Akıl hastalığı (TCK 32)
- Şahsi cezasızlık veya cezada indirim gerektiren şahsi sebepler
- Takdiri indirim (TCK 62)
Sıranın değişmesi gün kesirleri nedeniyle sonucu değiştirebilir. Basit yargılama usulünde dörtte bir, seri muhakeme usulünde yarı oranında indirim ayrıca uygulanır.
İndirim ve artırım oranları
| Hüküm | Ağırlaştırılmış müebbet yerine | Müebbet yerine | Süreli hapiste |
|---|---|---|---|
| Teşebbüs (04.06.2025 ve sonrası) | 14-21 yıl | 10-18 yıl | 1/4 ile 3/4 indirim |
| Teşebbüs (04.06.2025 öncesi) | 13-20 yıl | 9-15 yıl | 1/4 ile 3/4 indirim |
| Haksız tahrik | 18-24 yıl | 12-18 yıl | 1/4 ile 3/4 indirim |
| Yardım etme | 15-20 yıl | 10-15 yıl | Yarı indirim, en çok 8 yıl |
| Yaş 15-18 (18.08.2026 ve sonrası) | 19-27 yıl | 15-18 yıl | 1/3 indirim, en çok 15 yıl |
| Yaş 15-18 (18.08.2026 öncesi) | 18-24 yıl | 12-15 yıl | 1/3 indirim, en çok 12 yıl |
| Yaş 12-15 (18.08.2026 ve sonrası) | 13-18 yıl | 10-12 yıl | Yarı indirim, en çok 9 yıl |
| Yaş 12-15 (18.08.2026 öncesi) | 12-15 yıl | 9-11 yıl | Yarı indirim, en çok 7 yıl |
| Takdiri indirim | Müebbet | 25 yıl | 1/6’ya kadar indirim |
| Zincirleme suç | 1/4 ile 3/4 artırım |
Teşebbüse ilişkin karşılıklar 7550 sayılı Kanun, yaş küçüklüğüne ilişkin karşılıklar 7593 sayılı Kanun ile ağırlaştırılmıştır. Aleyhe kanun geçmişe yürümediğinden bu tarihlerden önce işlenen suçlarda önceki hükümler uygulanır (TCK 7). Araç, girdiğiniz suç tarihine göre doğru karşılığı kendiliğinden seçer.
Gün ve ay hesabı
Cezanın hesaplanmasında ay 30 gün, yıl 12 ay kabul edilir. Hapis cezasında gün kesirleri, adli para cezasında lira kesirleri dikkate alınmaz (TCK 61/6). Süreli hapis cezası bu hesaplamalar sonunda 30 yılı geçemez (TCK 61/7). Örneğin 2 yıl 6 ay hapis cezasından 1/6 takdiri indirim yapıldığında sonuç 2 yıl 1 ay olur.
Sonuç cezaya göre ne olur?
Sonuç ceza 1 yıl veya daha azsa adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. 2 yıl veya daha az hapis cezasında şartları varsa erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelir. Bu şartları HAGB ve erteleme hesaplama, kesinleşen cezanın ne kadarının cezaevinde geçeceğini infaz hesaplama aracında görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Takdiri indirim ne kadardır?
Takdiri indirimle süreli hapis cezası altıda birine kadar indirilir; ağırlaştırılmış müebbet yerine müebbet, müebbet yerine 25 yıl hapis verilir (TCK 62).
Teşebbüste ceza ne kadar indirilir?
Süreli hapis cezası dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. 04.06.2025 ve sonrası suçlarda ağırlaştırılmış müebbet yerine 14-21 yıl, müebbet yerine 10-18 yıl hapis verilir.
15-18 yaş arasında ceza ne kadar indirilir?
Süreli hapis cezası üçte bir indirilir. 18.08.2026 ve sonrası suçlarda her fiil için ceza 15 yılı geçemez; öncesinde bu sınır 12 yıldır.
İndirimler hangi sırayla uygulanır?
TCK 61/5’e göre teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, şahsi indirim sebepleri ve takdiri indirim sırası izlenir.
Ceza hesabında ay kaç gün sayılır?
Ay 30 gün, yıl 12 ay kabul edilir. Hapis cezasında gün kesirleri dikkate alınmaz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.
