Ahmet Mutlu Hukuk Bürosu ® olarak, alanında danışmanlık yaptığı şirketlerin kuruluş aşamasından başlayarak ihtiyaç duyulan tüm alanlarda danışmanlık ve ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemeleri nezdinde takibini sürdürmektedir. Ahmet Mutlu Hukuk Bürosu ® olarak, sunulan hizmetler şöyledir;
- Ltd. Şti., A.Ş. vb Şirketlerin kurumsal hukuki danışmanlık hizmet verilmesi,
- Resmi merciler nezdinde başvuru yapılması, işlemlerin Sanayi Odasında ve Ticaret Odasında takibi, sürdürülmesi ve sonuçlandırılması.
- Şirketler hukukuna ilişkin uyuşmazlıklar ile ilgili danışmanlık hizmetlerini sunmak, ihalelerde şirket temsili.
Şirketler hukuku, bir ticaret şirketinin kuruluşundan tasfiyesine kadar ortaklar, yöneticiler ve üçüncü kişilerle ilişkisini düzenleyen alandır ve temel kaynağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’dur (TTK). Bu sayfada şirket türlerini, genel kurul kararlarına karşı başvuru yollarını, ticari davalarda arabuluculuğu ve TTK’daki ceza hükümlerini kısaca anlatıyoruz.
Kısaca
- Ticaret şirketleri kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir (TTK m.124).
- Anonim şirket tek pay sahibiyle kurulabilir; limited şirkette ortak sayısı elliyi aşamaz (TTK m.338, 574).
- Genel kurul kararlarına karşı iptal davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılır (TTK m.445).
- Konusu bir miktar para olan bazı ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).
- Ticari defterlere kasıtlı olarak gerçeğe aykırı kayıt yapmak hapis cezası gerektirir (TTK m.562/8).
Şirketler hukukunda şirket türleri ve kuruluş
TTK, kollektif ve komandit şirketi şahıs şirketi; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketi sermaye şirketi olarak sayar (m.124/2). Şirketler hukuku sorularının çoğu limited ve anonim şirketle ilgilidir.
Limited şirket bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulur ve ortak sayısı elliyi aşamaz. Ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir; yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemek ve şirket sözleşmesindeki ek ödeme ile yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür (TTK m.573–574). Anonim şirket de pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucuyla kurulabilir (m.338).
Kuruluşta esas sözleşmenin (limited şirkette şirket sözleşmesinin) nasıl yazıldığı sonraki uyuşmazlıkları doğrudan etkiler. Örneğin pay devrine getirilen sınırlamalar, müdürlerin ve yönetim kurulunun yetkileri ile ek ödeme yükümlülüğü bu aşamada netleştirilmezse ortaklar arasındaki anlaşmazlık ilk genel kurulda ortaya çıkar.
Şirketler hukuku uyuşmazlıkları: genel kurul ve ortaklık ilişkisi
Anonim şirkette olağan genel kurul, her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde toplanır; organların seçimi, finansal tablolar, kârın kullanımı ve yönetim kurulu üyelerinin ibrası bu toplantıda görüşülür (TTK m.409). Toplantıya çağrının usulsüz yapılması veya gündemin gereği gibi ilan edilmemesi, sonradan alınan kararların tartışılmasına yol açar.
Kanuna, esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açılabilir (TTK m.445). Davayı kimlerin açabileceği m.446’da sayılır; örneğin toplantıda olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi bu kişilerdendir.
Bir örnek: Üç ortaklı bir limited şirkette çoğunluk, azınlık ortağın katılmadığı bir toplantıda sermaye artırımı kararı alıyor. Limited şirkette esas sermayenin artırılması, temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunmasını gerektirir (TTK m.621/1-d). Anonim şirketteki iptal ve butlan hükümleri limited şirkete kıyasen uygulandığından (m.622) bu nisaplara uyulmadan alınan karar da aynı yollarla tartışılır. Şirketler hukuku uyuşmazlıklarında süreler kısa olduğu için karar tarihi hemen not edilmelidir.
Ticari davalar, asliye ticaret mahkemesi ve arabuluculuk
Şirketler hukuku kaynaklı davaların büyük kısmı ticari dava niteliğindedir. Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili davalar ile TTK’da düzenlenen konulardan doğan davalar ticari davadır (TTK m.4) ve aksine hüküm yoksa değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinde görülür (m.5). Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.
Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m.5/A). Arabuluculuk süreci için alternatif uyuşmazlık çözümleri sayfasına bakabilirsiniz.
Tacirler arasında temerrüde düşürme, fesih ve sözleşmeden dönme bildirimlerinin şekli de kanunda sayılmıştır: noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı KEP (TTK m.18/3). İhtarname ve sözleşme hazırlığı diğer hukuki yardımlar sayfasında anlatılır.
| Konu | Kural | TTK |
|---|---|---|
| Şirket türleri | Kollektif, komandit, anonim, limited, kooperatif | m.124 |
| Anonim şirket kuruluşu | Pay sahibi olan en az bir kurucu | m.338 |
| Limited şirket ortak sayısı | En fazla elli | m.574 |
| Olağan genel kurul | Faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde | m.409 |
| Genel kurul kararının iptali | Karar tarihinden itibaren üç ay; şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesi | m.445 |
| Dava şartı arabuluculuk | Altı hafta, zorunlu hâlde en fazla iki hafta uzatma | m.5/A |
TTK’daki ceza hükümleri ve şirket yöneticilerinin sorumluluğu
Şirketler hukuku yalnızca özel hukuk kurallarından oluşmaz. TTK m.562, kanundaki bazı yükümlülüklerin ihlalini idari para cezası veya adli yaptırıma bağlar. Ticari defterlerin hiç bulunmaması, kayıt içermemesi veya kanuna uygun saklanmaması hâlinde sorumlular üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır (m.562/6). Ticari defterlere kasıtlı olarak gerçeğe aykırı kayıt yapanlar için öngörülen ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (m.562/8).
Anonim şirketin pay sahiplerine m.358’e aykırı olarak borç vermesi de üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezası gerektirir (m.562/5-b). Şirket faaliyeti sırasında belgede sahtecilik veya piyasada fiyatları etkileme gibi TCK’daki suçlar da gündeme gelebilir; bunlar için resmi belgede sahtecilik ve fiyatları etkileme suçu yazılarına bakabilirsiniz. Ceza soruşturması başlamışsa ceza hukuku sayfası da ilgilidir.
Ankara’da şirket avukatı olarak yürütülen işlerde bu nedenle ticari dava ile olası ceza sorumluluğu birlikte değerlendirilir. Şirketin kamu ihalelerine katılması hâlinde ayrıca kamu ihale hukuku kuralları devreye girer.
Limited şirket tek ortakla kurulabilir mi?
Evet. Limited şirket bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulabilir; ortak sayısı ise elliyi aşamaz (TTK m.573–574).
Limited şirket ortağı şirket borçlarından sorumlu mudur?
TTK m.573/2’ye göre ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir; taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemek ve şirket sözleşmesindeki ek ödeme ile yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Kamu alacakları gibi özel kanunlardaki sorumluluk hâlleri ayrıca incelenmelidir.
Genel kurul kararına karşı dava açma süresi nedir?
İptal davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır (TTK m.445).
Şirketler arasındaki alacak davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında evet; dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).
Şirketler hukuku kapsamındaki bir iş için hangi mahkeme görevlidir?
Aksine hüküm yoksa ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakar; bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder (TTK m.5).
