Seri Muhakeme Usulü (CMK 250): Suç Listesi, Müdafi Şartı, Yarı İndirim ve İtiraz

Seri muhakeme usulü, kanunda tek tek sayılan suçlarda soruşturmanın sonunda, şüphelinin müdafi huzurundaki kabulüyle cezanın yarı oranında indirilerek belirlenmesini sağlayan özel bir yoldur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 250. maddesinde düzenlenir. Teklifi Cumhuriyet savcısı yapar. Mahkemenin kurduğu hükme karşı istinaf değil itiraz yolu açıktır.

Bu usul, çoğu kişinin karşısına gece yarısı bir trafik kontrolünde ya da karakolda çıkar. Alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücüye savcılıkta “cezanız yarı yarıya indirilecek, kabul ediyor musunuz?” diye sorulur. Cevap birkaç dakika içinde, ama bir avukatın yanında verilmek zorundadır.

Usul 1 Ocak 2020’den beri uygulanıyor. Katalog 2024’te 7533, 2025’te 7571 sayılı Kanunla daraltıldı; Anayasa Mahkemesi de iki ibareyi iptal etti. Seri muhakeme usulünü düzenleyen CMK 250’nin güncel hâli, teklif ve kabul şartları, ceza hesabı ve itiraz yolu aşağıda sırasıyla yer alıyor.

Seri muhakeme usulü nedir?

Seri muhakeme usulü, 7188 sayılı Kanunla (2019) CMK’ya eklenen ve delil durumu açık, basit dosyaların uzun bir kovuşturmaya girmeden sonuçlanmasını amaçlayan bir usuldür. Savcı kanundaki ölçütlere göre bir yaptırım belirler ve bunu şüpheliye teklif eder. Şüpheli müdafi huzurunda kabul ederse savcı, bu yaptırım doğrultusunda hüküm kurulmasını görevli mahkemeden yazılı olarak ister (m. 250/8).

Usulün cazibesi yarı oranındaki indirimdir. Bedeli ise tam bir kovuşturmadan, yani delillerin duruşmada tartışılması imkânından vazgeçmektir. Bu yüzden seri muhakeme teklifi kabul edilmeden önce dosyadaki deliller ve olası sonuçlar müdafiyle birlikte değerlendirilmelidir. Ceza yargılamasının genel aşamaları için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Seri muhakeme usulü hangi suçlarda uygulanır?

CMK 250/1’e göre seri muhakeme usulü, soruşturma sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde aşağıdaki suçlarda uygulanır. Liste sınırlayıcıdır ve kıyasla genişletilemez. Aynı maddenin bazı fıkraları kapsam dışında kaldığı için fıkra numarasına dikkat etmek gerekir.

Uygulamada en sık karşılaşılan örnek trafik güvenliğini tehlikeye sokmadır. Alkol veya uyuşturucu etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli araç kullanamayacak hâlde araç kullanmak TCK m. 179/3’te altı aydan iki yıla kadar hapisle cezalandırılır. Kişilerin hayatını tehlikeye atacak şekilde araç kullanmanın (m. 179/2) alt sınırı ise 7550 sayılı Kanunla (2025) üç aydan dört aya çıkarıldı.

7571 sonrası TCK 170 ve seri muhakeme usulü

7571 sayılı Kanun (Resmî Gazete 25.12.2025, sayı 33118) genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunu yeniden düzenledi. TCK m. 170/1’deki yangın çıkarma, bina çökmesine veya sele yol açma, silahla ateş etme ya da patlayıcı kullanma fiillerinin cezası “altı aydan üç yıla” yerine “bir yıldan beş yıla” kadar hapis oldu. Suç ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş edilerek işlenirse ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir.

Aynı Kanunla m. 170’e yeni bir ikinci fıkra eklendi. Suç kişilerin toplu bulunduğu yerlerde işlenirse ceza yarı oranında artırılır. CMK m. 250/1-a-2’deki atıf da “(madde 170, birinci ve üçüncü fıkra)” olarak değiştirildi.

Düğünde havaya ateş açma gibi kalabalık ortamdaki olaylarda bu nedenle artık seri muhakeme usulü uygulanmaz. Üçüncü fıkradaki tehlikeye neden olma suçu ise kapsamda kalır.

Seri muhakeme teklifi, kabul ve müdafi şartı

Suçun katalogda yer alması tek başına yetmez. Cumhuriyet savcısı veya kolluk, şüpheliyi seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirir (m. 250/2). Savcı seri muhakeme teklifini şüpheliye yapar.

Şüphelinin teklifi müdafi huzurunda kabul etmesi hâlinde usul uygulanır (m. 250/3). Müdafi şartı, şüphelinin sonuçları bilerek karar vermesini güvenceye alır. Müdafi yoksa kabul beyanı geçerli olmaz.

Kanun bazı durumlarda usulü açıkça yasaklar. Suç iştirak hâlinde işlenmiş ve şüphelilerden biri kabul etmemişse ya da kapsamdaki suç kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte işlenmişse usul uygulanmaz (m. 250/11). Yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı hâllerinde de uygulanmaz (m. 250/12). Resmî mercilere bildirilen adreste bulunmama veya yurt dışında olma nedeniyle şüpheliye ulaşılamaması da engeldir (m. 250/13).

Seri muhakeme usulünde ceza ne kadar indirilir?

Savcı, TCK m. 61/1’deki ölçütleri (fiilin işleniş biçimi, zarar veya tehlikenin ağırlığı, kast veya taksirin yoğunluğu gibi) gözeterek suçun kanuni tanımındaki alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler. Koşulları varsa zincirleme suç hükümleri uygulanır. Bulunan cezadan yarı oranında indirim yapılarak yaptırım belirlenir (m. 250/4).

Somut bir örnek verelim. Alkollü araç kullanan sürücü için savcı temel cezayı m. 179/3’ün alt sınırı olan altı ay olarak belirlerse, yarı indirimle yaptırım üç ay hapis olur.

Bu ceza koşulları varsa TCK m. 50’ye göre seçenek yaptırıma çevrilebilir veya m. 51’e göre ertelenebilir (m. 250/5). Güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümler ayrıca uygulanır (m. 250/7). Hapis cezasının türleri için hapis cezaları yazımıza bakabilirsiniz.

Savcı koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin CMK m. 231’i de kıyasen uygulayabilir (m. 250/6). HAGB kurumu CMK m. 231/5 vd. 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi. Anayasa Mahkemesinin önceki metne ilişkin iptal kararı 30.09.2026’da yürürlüğe gireceğinden somut dosyada güncel metin kontrol edilmelidir.

Savcının talep yazısı ve mahkemenin incelemesi

Şüpheli seri muhakeme teklifini kabul ederse savcı, seri muhakeme usulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep eder (m. 250/8). Talep yazısında şüphelinin kimliği ve müdafii, mağdurun kimliği, isnat edilen suç ve kanun maddeleri, suçun yeri ve zamanı, tutukluluk bilgileri, olayların özeti, şartların gerçekleştiği ve belirlenen yaptırım gösterilir.

Talep yazısı kanuna aykırı düzenlenmişse, yaptırımda maddi hata varsa, CMK m. 231 veya TCK m. 50–51’in objektif koşulları gerçekleşmemişse ya da uygun güvenlik tedbiri gösterilmemişse mahkeme yazıyı eksiklerin tamamlanması için başsavcılığa iade eder. Mahkeme şüpheliyi müdafi huzurunda dinler. Şartlar gerçekleşmiş, eylem kapsamda ve dosyadaki delillere göre mahkûmiyet gerekiyorsa talepteki yaptırımdan ağır olmamak üzere hüküm kurar (m. 250/9).

Aksi hâlde mahkeme talebi reddeder ve dosyayı genel hükümlere göre sonuçlandırılmak üzere başsavcılığa gönderir. Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli bu usulden vazgeçmiş sayılır. Mahkemenin talepteki yaptırımdan ağır ceza verememesi, teklifi değerlendiren şüpheli için önemli bir öngörülebilirlik sağlar.

Usul tamamlanamazsa kabul beyanı delil olur mu?

Olmaz. Usul herhangi bir nedenle tamamlanamazsa veya dosya genel hükümlere göre sonuçlandırılmak üzere başsavcılığa gönderilirse, şüphelinin usulü kabul ettiğine ilişkin beyanları ve bu usule dair diğer belgeler sonraki soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde delil olarak kullanılamaz (m. 250/10). Bu güvence, kabul beyanının ileride ikrar gibi kullanılmasını önler.

Yine de uygulamada dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Güvence yalnızca usule ilişkin beyan ve belgeleri kapsar. Şüphelinin soruşturmanın başka aşamalarında verdiği ifadeler bu kapsamda değildir ve genel kurallara tabidir.

Yürürlük kuralı da hatırlanmalıdır. CMK geçici m. 5/1-c’ye göre seri muhakeme usulü 1 Ocak 2020’den itibaren uygulanır. Aynı maddenin (d) bendine göre bu tarihte kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü uygulanmaz.

Anayasa Mahkemesi 21.4.2022 tarihli ve E.2020/87, K.2022/44 sayılı kararıyla bu bentteki “kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış” ibaresini seri muhakeme usulü yönünden iptal etti. Böylece bu engel artık yalnız kesinleşmiş dosyalar için geçerlidir.

Seri muhakeme teklifi kabul edilmeli mi?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Seri muhakeme teklifi değerlendirilirken önce dosyadaki delillerin gücüne bakılır. Alkolmetre veya kan tahlili sonucu, kamera kaydı ya da ele geçirilen suç eşyası gibi açık deliller varsa yarı indirim ciddi bir avantaj sağlar. Buna karşılık ölçümün usulsüz yapıldığı, kimlik tespitinin tartışmalı olduğu veya suç vasfının yanlış belirlendiği dosyalarda genel hükümlere göre yargılanmak beraat ihtimalini açık tutar.

İkinci ölçüt yaptırımın niteliğidir. Seri muhakeme usulünde belirlenen ceza seçenek yaptırıma çevrilebilir, ertelenebilir veya HAGB kıyasen uygulanabilir (m. 250/5–6). Hangisinin önerildiği, talep yazısında açıkça görülür. Üçüncü ölçüt ise yan sonuçlardır.

Örneğin trafik suçlarında ehliyete ilişkin idari yaptırımlar ceza yargılamasından bağımsız işleyebilir. Bu nedenle seri muhakeme teklifi, müdafiyle birlikte ve talep edilen yaptırımın tüm sonuçları okunarak kabul edilmelidir.

Seri muhakeme kararına itiraz nasıl yapılır?

Seri muhakeme usulü sonunda mahkemenin m. 250/9 uyarınca kurduğu hükme itiraz edilebilir (m. 250/14). İtiraz mercii, itirazı yalnızca m. 250/3’teki şartlar (teklif ve müdafi huzurunda kabul) ile m. 250/9’daki şartlar yönünden inceler.

İtiraz, kararı öğrenmeden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m. 268/1). Asliye ceza mahkemesi kararlarında itiraz mercii, yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesidir (m. 268/3-c). Bu yol ceza muhakemesinde istinaf yolundan farklıdır.

Seri muhakeme, basit yargılama ve uzlaşma farkı

Ayrıntılar için basit yargılama usulü ve ceza davalarında uzlaşma yazılarımıza bakabilirsiniz. Mahkûmiyetle sonuçlanmayan hâllerde verilecek kararlar için beraat kararı yazımız da yol gösterici olabilir.

Seri muhakeme usulü hakkında sık sorulan sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre gözden geçirilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.