Suç Duyurusu Nasıl Yapılır? Savcılığa Şikâyet, E-Devlet, Şikâyet Süresi ve Sonrası

Suç duyurusu, bir suçun işlendiğini yetkili makamlara bildirmektir. CMK 158’e göre suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa (polis, jandarma) yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. Suçtan zarar gören kişinin yaptığı bildirim şikâyet, başkasının yaptığı bildirim ihbar olarak adlandırılır. Şikâyete bağlı suçlarda süre altı aydır ve fiil ile failin öğrenildiği günden başlar (TCK 73).

Örneğin gece yarısı aracının camı kırılıp içindeki çanta çalınan bir kişiyi düşünelim. Bu kişi en yakın karakola gidip sözlü beyanını tutanağa geçirtebilir, ertesi gün adliyedeki savcılık bürosuna dilekçe verebilir ya da e-imzası varsa UYAP üzerinden dilekçe gönderebilir. Hangi yolu seçerse seçsin, savcılığa şikâyet sonrasında dosyanın nasıl ilerleyeceğini ve hangi sürelerin işleyeceğini bilmesi gerekir.

Suç Duyurusu ile Şikâyet Arasındaki Fark Nedir?

Kanun “ihbar” ve “şikâyet” kavramlarını birlikte kullanır (CMK 158). Uygulamada ikisine birden suç duyurusu denir. Fark, bildirimi kimin yaptığı ve suçun türüyle ilgilidir. Bir suçu gören, duyan veya öğrenen herkes ihbarda bulunabilir. Şikâyet ise suçtan zarar gören kişinin, failin cezalandırılmasını istediğini bildirmesidir.

Bu ayrım özellikle şikâyete bağlı suçlarda önem taşır. Bu suçlarda yetkili kişi şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK 73/1). Kasten öldürme, yağma veya uyuşturucu ticareti gibi kendiliğinden (resen) soruşturulan suçlarda ise savcı, suçu herhangi bir yoldan öğrendiği anda araştırmaya başlamak zorundadır (CMK 160/1). Şikâyetin geri alınmasının sonuçları ise suçun şikâyete bağlı olup olmamasına göre değişir (TCK 73/4).

Suç Duyurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?

CMK 158 başvurulabilecek makamları sayar. En doğrudan yol, suçun işlendiği yerdeki Cumhuriyet başsavcılığıdır. Adliyelerde bu başvurular genellikle savcılığın ihbar ve şikâyet bürosu tarafından kayda alınır. Kolluğa yapılan bildirim de geçerlidir; kolluk tutanağı savcılığa iletir.

Başvuru yazılı dilekçe ile veya sözlü olarak yapılabilir; sözlü başvuru tutanağa geçirilir (CMK 158/5). Sözlü başvuruda tutanağı imzalamadan önce okuyun ve eksik gördüğünüz noktaları ekletin.

UYAP ve e-Devlet üzerinden başvuru

UYAP Vatandaş Portalı’na e-Devlet şifresi, e-imza veya mobil imza ile giriş yapılabilir. Adalet Bakanlığı’nın UYAP hizmet tanıtımına göre e-imza sahibi kullanıcılar bu portal üzerinden Cumhuriyet başsavcılıklarına dilekçe gönderebilir. Yalnızca e-Devlet şifresiyle giriş, dosya takibi gibi işlemler için yeterlidir; dilekçe gönderme imkânı e-imza sahiplerine tanınmıştır. E-imzası olmayan kişi için en güvenli yol, dilekçeyi adliyeye elden vermek ve kayıt numarasını almaktır.

Suç Duyurusu Dilekçesinde Neler Yazılmalı?

Kanun dilekçe için özel bir şekil öngörmez. Yine de soruşturmanın hızlı ve doğru ilerlemesi için dilekçede şu bilgiler bulunmalıdır:

• Başvuranın kimlik bilgileri, açık adresi, telefon ve e-posta bilgileri.
• Biliniyorsa şüphelinin adı, adresi, telefon numarası, plaka veya hesap bilgisi gibi tanıtıcı bilgiler.
• Olayın tarihi, saati ve yeri; olayların kronolojik ve sade bir anlatımı.
• Delil listesi: tanık adları, mesaj ve görüntü kayıtları, dekontlar, sağlık raporu, kamera bulunan yerler.
• Açık bir talep: “şüpheli hakkında soruşturma yapılmasını ve cezalandırılmasını talep ederim.”

Adres bilgisinin doğruluğu önemlidir. Mağdur ve şikâyetçinin dilekçede bildirdiği adres tebligata esas alınır. Adresin yanlış veya eksik olması ya da değişikliğin bildirilmemesi nedeniyle tebligat yapılamazsa adres araştırılmaz (CMK 235/1-3). Bu, örneğin kovuşturmaya yer olmadığı kararından haberdar olamamaya yol açabilir.

Delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması da önemlidir. Bir başkasıyla yapılan konuşmayı onun rızası olmadan kaydetmek ayrı bir suç oluşturabilir (TCK 133). Bu konudaki sınırlar için konuşmaların kayda alınması suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Şikâyet Süresi Ne Kadar, Ne Zaman Başlar?

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır (TCK 73/1). Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar; ancak dava zamanaşımı süresini geçemez (TCK 73/2). Birden fazla şikâyet hakkı sahibinden birinin süreyi kaçırması, diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK 73/3).

Resen soruşturulan suçlarda şikâyet süresi yoktur; ihbar dava zamanaşımı dolana kadar yapılabilir. Yine de delillerin kaybolmaması için bildirimi geciktirmemek gerekir. Kamera kayıtlarının belirli bir süre sonra silinmesi, tanıkların olayı unutması gibi pratik riskler süre sınırından daha hızlı işler.

Savcılığa Şikâyet Sonrası Süreç Nasıl İşler?

Savcı, suç işlendiği izlenimi veren bir hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK 160/1). Bu aşamada şüphelinin lehine ve aleyhine olan deliller toplanır (CMK 160/2). Şikâyetçinin ifadesi alınır; mağdur ve şikâyetçi çağrı kâğıdıyla çağrılıp dinlenir (CMK 233/1). Soruşturma evresindeki işlemler, kanunun ayrık tuttuğu hâller dışında gizlidir (CMK 157).

Soruşturma sonunda üç temel ihtimal vardır. Bildirilen fiil açıkça suç değilse veya şikâyet soyut ve genelse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir ve şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilmez (CMK 158/6). Delil yeterliyse iddianame düzenlenir (CMK 170/2). Yetersizse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK 172/1). Son iki olumsuz karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK 173/1).

Şikâyete bağlı bazı suçlarda dosya uzlaştırmaya gönderilebilir. Uzlaşmanın kapsamı ve sonuçları ceza davalarında uzlaşma yazımızda anlatılıyor.

Suç Duyurusu Yaparken Adım Adım Ne Yapılmalı?

1. Olayı hemen kayda geçirin. Tarih, saat, yer ve olayın akışını not edin. Yaralanma varsa aynı gün hastaneden rapor alın.
2. Delilleri koruyun. Mesajların ekran görüntülerini tarih ve gönderen bilgisiyle saklayın, cihazdaki orijinal kayıtları silmeyin, kamera bulunan işyerlerinin adlarını not edin.
3. Şikâyete bağlı mı, değil mi öğrenin. Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süre, fiili ve faili öğrendiğiniz günden işlemeye başlar.
4. Başvuru yerini seçin. Acil durumda kolluk, diğer durumlarda Cumhuriyet başsavcılığı; e-imzanız varsa UYAP Vatandaş Portalı.
5. Kayıt numarasını alın. Soruşturma numarası, dosyayı takip etmenin ve ek delil sunmanın anahtarıdır.
6. Haklarınızı kullanın. Delil toplanmasını isteyebilir, soruşturmanın amacını bozmamak koşuluyla belge örneği talep edebilirsiniz (CMK 234/1-a). Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence, eziyet ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda vekiliniz yoksa barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilirsiniz (CMK 234/1-a-3).

Asılsız Suç Duyurusunun Sonuçları: İftira ve Suç Uydurma

Suç duyurusu bir hak olmakla birlikte, kötüye kullanılması ceza sorumluluğu doğurur. Birinin işlemediğini bildiği hâlde, hakkında soruşturma başlatılması amacıyla yetkili makamlara hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi iftira suçunu işler. Cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK 267/1). Fiilin maddi eser ve delilleri uydurulursa ceza yarı oranında artırılır (TCK 267/2). Suçun ayrıntıları için iftira suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz.

İftira eden, mağdur hakkında soruşturma başlamadan önce iftirasından dönerse cezasının beşte dördü indirilir (TCK 269/1). Belirli bir kişiyi hedef almadan, işlenmediğini bildiği bir suçu işlenmiş gibi ihbar eden kişi ise suç uydurma suçundan üç yıla kadar hapis cezası alır (TCK 271). Buna karşılık iyi niyetle yapılan ve sonradan delil yetersizliğiyle sonuçlanan bir suç duyurusu, kendi başına iftira sayılmaz; iftira için kişinin isnadın gerçek olmadığını bilmesi gerekir.

Kanun bazı durumlarda bildirimde bulunmamayı da cezalandırır. İşlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişi bir yıla kadar hapis cezası alır; tanıklıktan çekinebilecek yakınlar bakımından bu ceza uygulanmaz (TCK 278). Görevi sırasında öğrendiği suçu bildirmeyen kamu görevlisi için ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK 279/1).

Suç Duyurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Genel çerçeve için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.