Nitelikli Hırsızlık (TCK 142): Konuttan, Araçtan ve Gece Hırsızlık Cezası

Bir hırsızlık fiilinin nitelikli hırsızlık sayılıp sayılmayacağı, cezanın bir ila üç yıl mı yoksa beş ila on yıl mı olacağını belirler. TCK 142, malın nerede bulunduğuna, nasıl alındığına ve kimden alındığına bakarak temel hırsızlığı ağırlaştırır. Gece vakti işlenmişse TCK 143 ayrıca yarı oranında artırım öngörür.

Örneğin kilitli bir apartman dairesinden gece saat üçte dizüstü bilgisayar alınması; hem bina içinde muhafaza altındaki eşya, hem kilidin aletle açılması hem de gece vakti nedeniyle ağırlaşır. Bu yazı konuttan, araçtan ve gece hırsızlığında hangi bentlerin devreye girdiğini, cezanın nasıl hesaplandığını ve dosyada hangi adımların ne zaman atılması gerektiğini anlatır.

Nitelikli Hırsızlık Nedir, Basit Hırsızlıktan Farkı Ne?

Temel hırsızlık TCK 141’de tanımlanır: zilyedin rızası olmadan başkasına ait taşınır malı yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden almak. Cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Suçun unsurları ve genel çerçevesi hırsızlık suçu yazımızda ayrıca anlatıldığı için burada yalnızca ağırlaştırıcı hâllere odaklanıyoruz.

Nitelikli hırsızlık ayrı bir suç değil, aynı suçun daha ağır cezalı biçimidir. Kanun koyucu bazı eşyayı daha korunmaya değer görür: camideki halı, otobüsteki çanta, açıkta bırakılmak zorunda olan tarla ürünü. Bazı yöntemleri de daha tehlikeli sayar: kilit kırmak, kapkaç, bilişim sistemi kullanmak, yüzünü gizlemek. Olayda bu bentlerden biri bile varsa hırsızlık cezası artık TCK 141’e göre değil, TCK 142’ye göre belirlenir.

Bu ayrım yalnızca ceza miktarını değiştirmez. Temel hırsızlık (m. 141) uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli hırsızlık ise CMK 253’teki listede yer almaz. Bu yüzden mağdurla anlaşmak davayı düşürmez, yalnızca zararın giderilmesi yoluyla cezaya etki edebilir.

Nitelikli Hırsızlık Cezası Ne Kadar? TCK 142 Tablosu

TCK 142 üç ayrı ceza bandı kurar. Hangi banda girildiği, olayın hangi bende uyduğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo 30 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki metne göre hazırlanmıştır.

Kanunda iki ek artırım daha vardır. Kapkaç (142/2-b), beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişiye karşı işlenirse ceza üçte birine kadar artırılır. Hırsızlık sonucunda haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmeti geçici de olsa aksarsa ceza yarısından iki katına kadar artırılır (m. 142/5).

Konuttan ve Araçtan Hırsızlıkta Hangi Hükümler Uygulanır?

Kanunda “konuttan hırsızlık” veya “araçtan hırsızlık” başlıklı ayrı bir bent yoktur. Bu olaylar, fiilin nasıl işlendiğine göre TCK 142’nin farklı bentlerine yerleştirilir.

Konuttan hırsızlık

Konuttan hırsızlık çoğu zaman iki bent birden taşır. Ev, bir bina olduğundan içindeki eşya “bina içinde muhafaza altına alınmış” sayılır (142/2-h). Kapı veya pencere kilidi aletle açılmışsa 142/2-d de gerçekleşir. İki bentin birlikte bulunması cezayı ikiye katlamaz; tek bir 5–10 yıl bandı uygulanır. Ancak hâkim temel cezayı alt sınırdan uzaklaştırırken bu yoğunluğu gerekçe olarak kullanabilir (TCK m. 61).

Eve girmek ayrıca konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116), kapıyı kırmak da mala zarar verme (TCK 151) suçunu oluşturur. Bu iki suç normalde şikâyete bağlıdır. Hırsızlık amacıyla işlendiklerinde ise TCK 142/4 gereği şikâyet aranmaz. Gece vakti veya cebirle konuta girme hâlinde TCK 116/4’e göre 1–3 yıl hapis ayrıca gündeme gelir.

Araçtan hırsızlık

Araçtan hırsızlıkta belirleyici soru, aracın kilitli olup olmadığıdır. Herkesin girebileceği bir sokakta bırakılan ama kilitlenen otomobil ya da içindeki eşya 142/2-h kapsamına girer. Camı kırarak çanta almak 142/2-h ile birlikte mala zarar vermeyi de gündeme getirir. Kilitli olmayan bir aracın içinden eşya almak ise başka bir nitelikli hâl yoksa temel hırsızlıkta kalabilir. Aracın kendisi, zilyedine iade edilmek üzere geçici bir süre kullanılmışsa kullanma hırsızlığı (m. 146) tartışılır; bu durumda ceza şikâyet üzerine yarıya kadar indirilir.

Toplu taşıma araçları farklıdır. Otobüs, metro veya vapurda, ya da bunların durak ve istasyonunda işlenen araçtan hırsızlık doğrudan 142/1-c’ye girer ve 3–7 yıl hapis öngörülür.

Gece Vakti Artırımı (TCK 143) Nasıl Hesaplanır?

TCK 6/1-e gece vaktini, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren zaman olarak tanımlar. Saat sabit değildir; olay tarihindeki gün batımı ve doğumu esas alınır. Bu yüzden kamera kaydındaki saat ile o günün astronomik verileri dosyada önem taşır.

Artırım oranı yarıdır ve takdire bırakılmamıştır. Hesap şöyle yürür: hâkim önce TCK 142’ye göre temel cezayı belirler, sonra 143 ile yarı oranında artırır, ardından varsa teşebbüs, etkin pişmanlık ve takdiri indirim uygulanır.

Cezayı Azaltan veya Kaldıran Hâller Nelerdir?

Nitelikli hırsızlık dosyasında cezayı aşağı çeken hükümler, çoğu zaman sonuç üzerinde nitelikli hâlden daha belirleyici olur. Başlıcaları şunlardır:

• Etkin pişmanlık (m. 168): Fail, kovuşturma başlamadan zararı aynen iade veya tazminle tamamen giderirse üçte ikiye, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderirse yarıya kadar indirim yapılır. Kısmi iadede mağdurun rızası gerekir.
• Malın değerinin azlığı (m. 145): Değer azsa indirim yapılabilir, işleniş şekline göre ceza vermekten vazgeçilebilir.
• Akrabalık (m. 167): Ayrılık kararı olmayan eş, üstsoy, altsoy veya aynı konutta yaşayan kardeş zararına işlenen hırsızlıkta cezaya hükmolunmaz; bazı uzak akrabalarda şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir.
• Teşebbüs (m. 35): Hırsızlık tamamlanamamışsa ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. Tamamlanma anı ve gönüllü vazgeçme ayrımı için suça teşebbüs ve gönüllü vazgeçme yazımıza bakabilirsiniz.
• Zorunluluk (m. 147): Ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenen hırsızlıkta indirim yapılabilir veya ceza verilmeyebilir.

Paydaşı olunan mal veya hukuki bir alacağı tahsil amacıyla yapılan alma ise TCK 144 kapsamında şikâyete bağlı ve iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektiren daha hafif bir suçtur.

Nitelikli Hırsızlık Suçlamasında Ne Yapılmalı? Adım Adım Süreç

Şüpheli, sanık veya mağdur olmanıza göre adımlar farklılaşır. Aşağıdaki sıra, dosyanın açıldığı andan kesinleşmeye kadar dikkat edilecek noktaları özetler.

Şüpheli veya sanık iseniz

1. İfadeden önce müdafi talep edin. CMK 150/1’e göre müdafi seçmek haktır; seçemeyecek durumdaysanız talep üzerine baro görevlendirir. Nitelikli hırsızlıkta alt sınır beş yıldan fazla olmadığından zorunlu müdafilik (m. 150/3) kendiliğinden işlemez; talep etmeniz gerekir.
2. Tutuklama riskini bilin. Hırsızlık (m. 141, 142), CMK 100/3’teki katalog suçlar arasındadır; kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Ölçülülük ve adli kontrol seçenekleri için tutuklama hangi hâllerde olur yazımıza bakabilirsiniz.
3. Zararı erken giderin. İade veya tazmin, iddianame kabul edilmeden yapılırsa indirim üst sınırı üçte ikidir. Ödeme belgesini ve mağdurun imzalı beyanını dosyaya sunun.
4. Nitelendirmeye itiraz edin. Aracın kilitli olup olmadığı, olay saatinin gece sayılıp sayılmadığı, eşyanın muhafaza altında bulunup bulunmadığı gibi olgular bendi değiştirir. Kamera kaydı, çilingir veya bilirkişi raporu, gün batımı saati bu aşamada toplanmalıdır.
5. Kararı takip edin. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde istinaf başvurusu yapılır (CMK m. 273).

Mağdur iseniz

1. Kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurun; çalınan eşyanın listesini, fatura veya fotoğraflarını ve varsa kamera kayıtlarını verin.
2. Kamu davası açıldıktan sonra hüküm verilinceye kadar davaya katılabilirsiniz (CMK m. 237). Katılan sıfatı, karara karşı kanun yoluna bağımsız başvuru hakkı verir.
3. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (CMK m. 173).

Olası Sonuçlar: HAGB, Erteleme, Uzlaşma ve Görevli Mahkeme

Aşağıdaki tablo, nitelikli hırsızlık dosyasında karşılaşılabilecek başlıca sonuçları kanun metnine göre özetler. Sonuç, indirimlerden sonra ulaşılan ceza miktarına göre değişir.

Konut dokunulmazlığının ihlali tek başına uzlaştırma kapsamındadır. Ancak CMK 253/3’e göre uzlaşmaya tabi bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Hırsızlık amacıyla eve girilen olaylarda bu kural nedeniyle konut suçu için de uzlaştırma yapılmaz. Uzlaştırmanın genel işleyişi için ceza davalarında uzlaşma yazımıza bakabilirsiniz.

İstinaf ve Karar Sonrası Süreç

Asliye ceza mahkemesinin nitelikli hırsızlık hükmüne karşı sanık, katılan ve savcı istinaf yoluna başvurabilir. Başvuru gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanla yapılır. Bölge adliye mahkemesinin incelemesi, bendin doğru seçilip seçilmediğini ve indirimlerin eksiksiz uygulanıp uygulanmadığını kapsar. Ayrıntılar için ceza muhakemesinde istinaf yazımıza bakabilirsiniz.

HAGB kararına karşı da 7589 sonrası metne göre istinaf yolu açıktır (CMK m. 231/12). Denetim süresi beş yıldır; bu sürede kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer. Ceza hukukunun diğer alanlarındaki süreçler için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Nitelikli Hırsızlık Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.