Şikâyetten Vazgeçme (TCK 73): Hangi Suçlarda Dava Düşer, Ne Zamana Kadar Mümkün?

Şikâyetten vazgeçme, yalnızca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda davayı düşüren bir beyandır. TCK 73/4’e göre kanunda aksi yazılı olmadıkça mağdurun vazgeçmesi davayı düşürür. Beyan, hüküm kesinleşinceye kadar etkilidir; kesinleşmeden sonraki vazgeçme cezanın infazını engellemez. Sanık vazgeçmeyi kabul etmezse yargılama onun bakımından devam eder.

Örneğin bir düğün sonrası çıkan kavgada hafif yaralanan ve şikâyetçi olan bir kişi, aylar sonra karşı tarafla barışıp davadan çekilmek isteyebilir. Aynı kişi, kendisine yönelik bir yağma suçunda da şikâyetinden vazgeçerse sonuç değişmez; çünkü yağma şikâyete bağlı değildir. Vazgeçmenin etkisi, suçun kanundaki niteliğine bağlıdır. Bu yazı, vazgeçmenin kapsamını, zamanını ve sonuçlarını adım adım ele alıyor.

Şikâyetten Vazgeçme Hangi Suçlarda Davayı Düşürür?

Belirleyici olan, kanun maddesinde “şikâyet üzerine” ya da “soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır” ifadesinin bulunmasıdır. Aşağıdaki tablo, TCK’daki şikâyete bağlı suçlardan sık karşılaşılanları gösterir. Aynı maddenin nitelikli hâlleri çoğu zaman şikâyete bağlı değildir; bu nedenle fıkra ayrımı önemlidir.

Cinsel saldırının birinci fıkrası ve cinsel taciz de mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK 102/1, 105/1). Bu suçlarda vazgeçme kararı mağdurun kendi özgür iradesine dayanmalıdır. Baskı veya tehdit altında olduğunu düşünen mağdur bu durumu savcılığa bildirebilir. Konunun genel çerçevesi cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazısında anlatılıyor.

Özel hayata karşı suçlarda şikâyet kuralı TCK 139’da toplanmıştır ve bu konudaki yazımızda ayrıca ele alınıyor. Hakaret suçunun unsurları ve cezası için şerefe karşı suçlar yazısına bakılabilir.

Şikâyet Süresi ve Vazgeçme Zamanı Nasıl İşler?

Şikâyet ile vazgeçme birbirine bağlı iki ayrı süreyle ilgilidir. Önce şikâyet hakkının zamanında kullanılması gerekir: yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar ve dava zamanaşımını geçemez (TCK 73/1-2). Birden fazla şikâyet hakkı sahibi varsa birinin süreyi kaçırması diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK 73/3).

Vazgeçme ise şikâyet yapıldıktan sonra, hüküm kesinleşinceye kadar mümkündür. Soruşturma evresindeki vazgeçme üzerine savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Kovuşturma evresinde mahkeme, TCK’da öngörülen düşme sebebi gerçekleştiği için davanın düşmesine karar verir (CMK 223/8). İstinaf veya temyiz incelemesi devam ederken yapılan vazgeçme de hüküm henüz kesinleşmediği için etkilidir. Hüküm kesinleştikten sonra ise vazgeçme, cezanın infazına engel olmaz (TCK 73/4).

Bir ayrıntı daha var. Soruşturma şikâyete bağlı olmayan bir suç olarak yürütülmüş, kovuşturmada suçun şikâyete bağlı olduğu anlaşılmışsa mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmedikçe yargılamaya devam olunur (CMK 158/7). Örneğin TCK 86/1 kapsamında kasten yaralama olarak açılan bir davada yaralamanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek düzeyde olduğu anlaşılırsa, mağdurun açık vazgeçme beyanı davayı düşürebilir.

Sanığın Kabulü ve Birden Fazla Fail

Kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK 73/6). Bu kural sanığa beraat isteme imkânı tanır. Suçu işlemediğini düşünen bir sanık, düşme kararıyla değil beraat kararıyla dosyanın kapanmasını isteyebilir. Bu durumda mahkeme vazgeçmeye rağmen yargılamayı o sanık bakımından sürdürür.

İştirak hâlinde işlenen suçta ise tek bir sanık hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK 73/5). Mağdur yalnızca bir faili “affetmek” istese bile, şikâyete bağlı suçta vazgeçme bütün iştirakçilere uzanır. Suça iştirakin türleri suça iştirak yazısında ayrıca anlatılıyor.

Şikâyetten Vazgeçme Tazminat Hakkını Etkiler mi?

Kural olarak etkilemez. TCK 74/2’ye göre kamu davasının düşmesi, malların geri alınması ve zararın tazmini için açılan şahsi hak davasını etkilemez. İstisna TCK 73/7’dedir: mağdur vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.

Bu nedenle vazgeçme dilekçesinin dili önemlidir. “Şikâyetimden vazgeçiyorum” demek ile “şikâyetimden ve tüm maddi ve manevi tazminat haklarımdan vazgeçiyorum” demek farklı sonuçlar doğurur. Karşı tarafla bir ödeme üzerinde anlaşılmışsa ödemenin yapılıp yapılmadığı, beyan verilmeden önce kontrol edilmelidir. Ayrıca şikâyetten vazgeçme, müsadere edilen şeylerin veya ödenmiş adli para cezasının geri alınmasını gerektirmez (TCK 74/1).

Tutuklama tazminatı açısından da bir sonuç vardır. Şikâyetten vazgeçme nedeniyle hakkında kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilen kişi, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat isteyemez (CMK 144/1-c).

Uzlaşma ile Şikâyetten Vazgeçme Arasındaki Fark

Şikâyete bağlı suçlar CMK 253/1-a uyarınca kural olarak uzlaşma kapsamındadır. Uzlaşmada bir uzlaştırmacı görev alır, taraflar bir edim üzerinde anlaşır ve sonuç bir rapora bağlanır. Şikâyetten vazgeçme ise mağdurun tek taraflı beyanıdır ve bir karşılık şartı taşımaz. Uzlaşmanın işleyişi ceza davalarında uzlaşma yazısında ayrıca ele alınıyor.

Hakaret suçunda durum 25.12.2025’te değişti. 7571 sayılı Kanun CMK 253/3’te hakaretin tamamını uzlaştırma dışına aldı. Bu nedenle hakarette mağdurun elindeki başlıca araç şikâyetten vazgeçmedir; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret dışındaki hâller ayrıca önödeme kapsamındadır (TCK 75/6).

Şikâyetten Vazgeçme Durumunda Ne Yapılmalı?

1. Suçun şikâyete bağlı olup olmadığını kontrol edin. İddianamede veya ifade tutanağında yazan madde ve fıkra numarası belirleyicidir.
2. Beyanı doğru mercie verin. Soruşturmada savcılığa, dava açılmışsa mahkemeye dilekçe verilir veya duruşmada sözlü beyan tutanağa geçirilir.
3. Beyanı açık yazın. Hangi şüpheli veya sanık, hangi suç ve hangi dosya numarası için vazgeçildiği belirtilmelidir.
4. Şahsi hakları ayrı düşünün. Tazminat haklarından da vazgeçilecekse bu ayrıca açıklanmalıdır; aksi hâlde hukuk davası hakkı korunur (TCK 73/7).
5. Kararı takip edin. Kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararının dosyaya girdiği görülmelidir.

Mağdur vekille temsil ediliyorsa vazgeçme beyanını vekil de verebilir; vekaletnamede bu yönde açık yetki bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Sanık tarafı için ise vazgeçme beyanının dosyaya ulaşıp ulaşmadığını ve sanığın kabul beyanının tutanağa geçip geçmediğini izlemek önemlidir. Bu aşamada bir avukattan destek almak süre ve hak kaybını önler. Genel bilgi için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına bakılabilir.

Üç Örnek Senaryo

Birinci senaryo: Bir kişi, komşusunun bahçe duvarını boyayla kirlettiği gerekçesiyle şikâyetçi olur. Fiil TCK 151/1 kapsamında mala zarar vermedir ve şikâyete bağlıdır. Soruşturma sürerken taraflar anlaşır ve mağdur savcılığa vazgeçme dilekçesi verir. Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Dilekçede tazminattan da vazgeçildiği yazılmamışsa, mağdur boya masrafını hukuk mahkemesinde isteyebilir.

İkinci senaryo: İki kişi birlikte bir başkasının evine rızası dışında girer ve TCK 116/1 kapsamında dava açılır. Mağdur duruşmada yalnızca sanıklardan biri için vazgeçtiğini söyler. TCK 73/5 gereği bu beyan diğer sanığı da kapsar. Sanıklardan biri ise suçu işlemediğini, beraat istediğini söyleyerek vazgeçmeyi kabul etmez. Mahkeme bu sanık bakımından yargılamaya devam eder ve delillere göre karar verir.

Üçüncü senaryo: Asliye ceza mahkemesi hakaret suçundan mahkûmiyet kararı verir ve dosya istinafa gider. İstinaf incelemesi sürerken mağdur vazgeçme dilekçesi verir. Hüküm kesinleşmediği için beyan etkilidir ve düşme kararı verilmesi gündeme gelir. Aynı dilekçe hüküm kesinleştikten sonra verilseydi cezanın infazına engel olmazdı. Bu örnek, vazgeçme zamanlamasının neden önemli olduğunu gösterir.

Olası Sonuçlar

Şikâyetten Vazgeçme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.