İfadeye Çağrılma: Şüpheli Olarak Karakola veya Savcılığa Çağrıldığınızda Ne Yapmalısınız?

İfadeye çağrılma, hakkında bir suç şüphesi bulunan kişinin savcılık veya kolluk tarafından anlatımı alınmak üzere davet edilmesidir. Çağrı kâğıdı, telefon ya da bir polis memurunun kapıya gelmesiyle başlayan bu süreç çoğu kişiyi hazırlıksız yakalar. Oysa ilk ifade, dosyanın geri kalanında sık sık yeniden okunacak bir belgedir.

Bu yazı, “ifadeye çağrıldım, şimdi ne yapmalıyım?” sorusuna ve şüpheli olarak ifade verecek kişinin merak ettiklerine adım adım cevap verir: çağrının türü nasıl anlaşılır, gidilmezse ne olur, şüpheli ile tanık arasındaki fark nedir, ifade sırasında hangi haklar vardır ve tutanak imzalanmadan önce neye bakılır.

İfadeye Çağrılma Ne Demektir, Kim Çağırabilir?

Ceza muhakemesinde soruşturma evresi savcılığın yönetimindedir. Savcı, şüphelinin ifadesini kendisi alabileceği gibi kolluğa da aldırabilir. Bu yüzden ifadeye çağrılma bazen emniyet veya jandarma birimine, bazen doğrudan adliyedeki savcılık bürosuna yapılır. Hâkim önünde yapılan işleme ise “sorgu” denir; tutuklama istemiyle sulh ceza hâkimliğine götürülme bunun tipik örneğidir.

CMK 145, ifadesi alınacak kişinin davetiye ile çağrılacağını, çağrılma nedeninin açıkça belirtileceğini ve gelmezse zorla getirileceğinin yazılacağını düzenler. Kısacası usulüne uygun bir ifadeye çağrılma işlemi, sizi neden çağırdıklarını ve gelmemenin sonucunu söylemek zorundadır. Çağrı kâğıdında dosya numarası, birim adı ve suç tanımı yoksa bunu çağıran birime sormak hakkınızdır.

Şüpheli mi, Tanık mı? İfadeye Çağrılmada Sıfatın Önemi

“İfadeye çağrıldım” diyen herkes aynı konumda değildir; ifadeye çağrılma tanık için de şüpheli için de söz konusu olabilir. Şüpheli, soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişidir (CMK 2/1-a). Tanık ise olaya ilişkin bilgisine başvurulan üçüncü kişidir. İki sıfatın hakları ve yükümlülükleri farklıdır; bu yüzden ifade başlamadan önce hangi sıfatla dinlendiğinizi sormanız gerekir.

Tanık olarak başlayan bir dinlemede sorular sizi şüpheli konumuna sokacak yöne kayarsa, bunu belirtip şüpheli sıfatıyla ifade verme haklarının hatırlatılmasını isteyebilirsiniz. Kanun, tanığa kendisini ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinebileceğinin önceden bildirilmesini zorunlu tutar (CMK 48/1).

Çağrıya Gitmezseniz Ne Olur? Zorla Getirme ve Yakalama

Şüpheli olarak ifadeye çağrılma kişisel bir tercih meselesi değildir. CMK 146/1’e göre çağrıldığı hâlde gelmeyen şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir. Bu kararın bir örneği kişiye verilir ve kişi derhâl, olanak yoksa yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran savcının, hâkimin veya mahkemenin önüne götürülür (CMK 146/3-4).

Zorla getirme, ifade alma bitene kadar sürer (CMK 146/5); tek başına gözaltı değildir. Ancak çağrıya hiç uyulmaması başka sonuçlar da doğurabilir. Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen şüpheli hakkında savcının istemiyle sulh ceza hâkimi yakalama emri düzenleyebilir (CMK 98/1). Yakalama, gözaltı ve süreleri konusundaki genel çerçeveyi yakalama ve gözaltı işlemleri yazımızda ayrıca anlattık.

İfadeye Çağrılma Durumunda Ne Yapılmalı? Adım Adım

Aşağıdaki sıra, ifadeye çağrılma bildirimini aldığınız andan tutanak imzasına kadar geçen süreyi kapsar. Şüpheli olarak ifade verecek biri için her adım önemlidir. Her adım kanundaki bir hakka ya da yükümlülüğe dayanır.

1. Çağrıyı belgeleyin. Davetiyenin fotoğrafını çekin; telefonla çağrıldıysanız arayan birimi, tarihi ve dosya numarasını yazın.
2. Sıfatınızı öğrenin. Şüpheli olarak mı, tanık olarak mı çağrıldığınızı birime sorun. Hazırlığınız buna göre değişir.
3. Müdafi kararını önceden verin. Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiden yararlanabilir; ifade alınırken en çok üç avukat hazır bulunabilir (CMK 149/1-2). Avukat seçecek durumda değilseniz ve istiyorsanız baro tarafından müdafi görevlendirilir (CMK 147/1-c, 150/1).
4. Zorunlu müdafilik hâllerini bilin. Şüpheli çocuksa, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsizse ya da suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası ise müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir (CMK 150/2-3).
5. Belgelerinizi hazırlayın. Kimlik belgesi zorunludur. Lehinize olan yazışma, fatura, kamera kaydı, tanık adı gibi bilgileri yanınızda bulundurun; delil toplanmasını isteme hakkınız vardır (CMK 147/1-f).
6. İfade başında hakların okunmasını dinleyin. Suçlama size anlatılmalı, susma hakkınız ve müdafi hakkınız hatırlatılmalıdır (CMK 147/1-b, c, e). Bu hatırlatmaların yapıldığı tutanağa yazılır.
7. Tutanağı okuyun, sonra imzalayın. Söylemediğiniz bir cümle, eksik bir açıklama veya yanlış bir tarih varsa düzeltilmesini isteyin. Düzeltilmezse imzadan çekinebilirsiniz; çekinmenin nedeni tutanağa geçirilir (CMK 147/1-i-5).

İfadenin sonunda kişi serbest bırakılabilir, gözaltına alınabilir veya savcılığa sevk edilebilir. Gözaltı hâlinde süre, yakalama anından itibaren kural olarak yirmi dört saattir; toplu suçlarda savcının yazılı emriyle uzatılabilir (CMK 91/1, 91/3). Tutuklama istenirse şüpheli sulh ceza hâkimi önünde sorguya çekilir ve bu sorguda müdafi de hazır bulunur (CMK 91/7, 101/3). Tutuklama nedenleri için tutuklama hangi hâllerde olur yazımıza bakabilirsiniz.

İfade Sırasında Haklarınız Nelerdir?

CMK 147, ifadenin nasıl alınacağını sayar. Kimlik soruları doğru cevaplanmak zorundadır (147/1-a). Bunun dışında şüpheli, yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkına sahiptir (147/1-e). Anayasa m. 38 de kimsenin kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamayacağını güvenceye alır.

CMK 148 ise yasak yöntemleri belirler: kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir, tehdit ve kanuna aykırı yarar vaadi. Bu yollarla alınan ifade, rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez (148/3). Ayrıca aynı olayla ilgili yeniden ifade alınması gerekirse bunu ancak Cumhuriyet savcısı yapabilir (148/5); kolluğun ikinci kez ifadeye çağırması bu bakımdan sınırlıdır.

Şüpheli olarak ifade verirken susma hakkının sınırları ve müdafinin ifade sırasındaki rolü ayrı bir yazının konusudur. Burada şu kadarını bilmek yeterlidir: susmak bir suç ya da aleyhe karine değildir, ancak lehe olan açıklamaların hiç yapılmaması da delil toplanmasını geciktirebilir. Hangi yolun izleneceği dosyanın içeriğine göre müdafiyle birlikte belirlenmelidir.

İfadede Başkasını Suçlamak veya Suçu Üstlenmek

İfadede gerçeğe aykırı biçimde başkasına suç isnat etmek iftira suçunu oluşturabilir (TCK 267; cezası 1–4 yıl hapistir). Ayrıntılar için iftira suçu yazımıza bakabilirsiniz. Tersine, işlemediği bir suçu yetkili makamlara üstlenen kişi de TCK 270 uyarınca iki yıla kadar hapis cezası riskiyle karşılaşır; bu konu suç üstlenme suçu yazımızda anlatılıyor.

İfadeye Çağrılmanın Olası Sonuçları

İfadeye çağrılma ve ardından alınan ifade, soruşturmanın sonucunu tek başına belirlemez; ancak savcının hangi yola gideceğini etkileyen ilk belgedir. Aşağıdaki tablo, ifade sonrasında karşılaşılabilecek başlıca durumları ve dayanaklarını gösterir.

Kolluk ifadesinin mahkemedeki ağırlığı da önemlidir. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK 148/4). Savcılık veya hâkim önünde verilen ifade için böyle bir sınır öngörülmemiştir; bu yüzden hangi makam önünde konuştuğunuzu bilmek gerekir. Bazı dosyalarda soruşturma evresinde uzlaştırma veya seri muhakeme usulü gündeme gelebilir; bu teklifler de ifade sırasında veya sonrasında yapılabilir.

Suç tarihine göre lehe kanun ilkesi (TCK m. 7) maddi ceza hükümleri için geçerlidir; CMK’daki usul kuralları ise kural olarak işlem anında yürürlükte olan hâliyle uygulanır. İfade ve müdafilik hükümleri (CMK 145–156) 2024–2026 değişikliklerinde değiştirilmemiştir.

İfadeye Çağrılma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ceza muhakemesindeki diğer süreçler için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.