Hayasızca Hareketler Suçu (TCK 225): Alenen Cinsel Davranış ve Teşhircilik Cezası

Hayasızca hareketler suçu, alenen cinsel ilişkide bulunmak veya teşhircilik yapmaktır. TCK 225 bu fiiller için altı aydan bir yıla kadar hapis öngörür. Suç şikâyete bağlı değildir; kolluğun öğrenmesiyle soruşturma kendiliğinden başlar. Bir kişiye yönelmiş cinsel amaçlı davranışlar ise çoğu zaman cinsel taciz (TCK 105) veya cinsel saldırı (TCK 102) kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Parkta, toplu taşımada ya da bir apartman penceresinde yaşanan bu tür olaylar, tanık olan kişide ciddi bir rahatsızlık bırakır. Çoğu kişi ne yapacağını, olayın hangi suça girdiğini ve şikâyetin gerekip gerekmediğini bilemez. Bu yazı, hayasızca hareketler suçunun unsurlarını, benzer cinsel suçlarla farkını, tanık ya da mağdur olan kişinin izleyebileceği yolu ve hakkında soruşturma yürütülen kişinin karşılaşabileceği usul kurumlarını sakin ve bilgilendirici bir dille anlatır.

Hayasızca Hareketler Suçu Nedir? TCK 225’in İki Fiili

TCK 225, “Genel Ahlaka Karşı Suçlar” bölümünün ilk maddesidir. Madde kısa ve tek fıkralıdır: “Alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişi” altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Korunan değer, belirli bir kişinin cinsel dokunulmazlığından çok, toplumun ortak alanlarda bu tür davranışlarla karşılaşmama beklentisidir.

Maddede iki ayrı seçimlik fiil vardır. Alenen cinsel ilişki, başkalarının görebileceği bir ortamda cinsel ilişkide bulunmayı ifade eder. Teşhircilik ise cinsel organların başkalarına gösterilmesi davranışıdır. Her iki hâlde de suçun ortak unsuru aleniyettir; aynı davranışın kimsenin göremeyeceği kapalı bir ortamda gerçekleşmesi TCK 225 kapsamına girmez.

“Alenen” Ne Demek? Aleniyet Unsuru

Kanun “alenen” ifadesini tanımlamaz; kavram, davranışın başkalarınca görülebilecek veya algılanabilecek bir ortamda gerçekleşmesini anlatır. Park, sokak, otobüs, plaj, açık otopark gibi herkese açık yerler bu bakımdan tipik örneklerdir. Özel bir alan olsa bile dışarıdan açıkça görülebilen bir pencere veya balkon da somut olayda tartışılabilir.

Örneğin gece yarısı boş bir sokakta, kimsenin olmadığına inanarak gerçekleşen bir davranış ile gündüz bir çocuk parkının yanında gerçekleşen davranış, aleniyet ve kast bakımından farklı değerlendirilir. Bu ayrım dosyada genellikle tanık beyanları, kamera kayıtları ve olay yerinin fotoğraflarıyla kurulur. Teşhircilikte failin davranışı bilerek ve isteyerek başkalarına göstermesi, yani kast, ayrıca aranır.

Hayasızca Hareketler Cezası ve Usul Kurumları

Ceza aralığı altı aydan bir yıla kadar hapistir. Üst sınırın düşük olması, birçok usul kurumunun bu suçta uygulanabilmesine yol açar. Aşağıdaki tablo, kanunda doğrudan yer alan sonuçları gösterir; hangisinin uygulanacağı kişinin sabıkası, zararın giderilmesi ve dosyanın özelliklerine göre değişir.

Varsayımsal hesaplama örneği: Örneğin sabıkası olmayan bir sanık hakkında mahkeme basit yargılama usulünü uyguluyor ve temel cezayı alt sınırdan, altı ay olarak belirliyor. Bu durumda sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir ve dört ay on beş güne iner (CMK 251/3). Bu süre, kısa süreli hapis cezası olduğu için TCK 50 uyarınca adli para cezasına çevrilmesi değerlendirilebilir; mahkeme alternatif olarak, sanık yazılı olarak karşı çıkmadıkça hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına da karar verebilir (CMK 251/4). Hangi yolun seçileceği hâkimin takdirindedir.

Basit yargılama usulünde mahkeme, iddianameyi taraflara tebliğ eder ve iki hafta içinde yazılı savunma ister; duruşma yapmadan hüküm kurabilir (CMK 251/2-3). Bu usulün işleyişi basit yargılama usulü yazısında ayrıntılı olarak anlatıldı. Kısa süreli hapis cezasının çevrilmesi için adli para cezasına çevirme rehberine, HAGB koşulları için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazısına bakabilirsiniz.

Hayasızca Hareketler ile Cinsel Taciz, Cinsel Saldırı ve Müstehcenlik Farkı

Bu tür bir olayda ilk soru, davranışın belirli bir kişiye yöneltilip yöneltilmediğidir. Cinsel amaçlı ve belirli bir kişiye yönelen davranışlar, bedensel temas yoksa cinsel taciz; temas varsa cinsel saldırı kapsamında değerlendirilir. Bu suçların ayrıntıları cinsel taciz suçu, cinsel saldırı suçu ve müstehcenlik suçu yazılarında anlatıldı; burada yalnızca farklar özetleniyor.

Bu fark, mağdur bakımından da önem taşır. Cinsel taciz ve cinsel saldırının temel hâlleri mağdurun şikâyetine bağlıdır ve şikâyet süresi işler. Hayasızca hareketler suçunda ise şikâyet aranmaz; olayı gören herkes ihbarda bulunabilir. Aynı olayda birden fazla suçun koşulları oluşabilir. Örneğin davranış bir çocuğa yönelmişse, olay cinsel taciz veya çocuğa yönelik müstehcenlik hükümleri bakımından da incelenir.

Hayasızca Hareketlere Tanık Olduysanız Ne Yapmalı? Adım Adım

Bu bölüm, olaya tanık olan veya davranışın yöneldiği kişiler içindir. Amaç, güvenliğinizi önceleyerek delillerin kaybolmasını önlemektir.

1. Önce güvenliğinizi sağlayın. Kişiyle tartışmaya girmeyin, kalabalık ve aydınlık bir alana geçin. Olay devam ediyorsa 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.
2. Yeri, saati ve tarifi not edin. Kıyafet, yön, araç plakası gibi bilgiler, kolluğun kişiyi tespit etmesine yardımcı olur.
3. Kamera kayıtlarını bildirin. İşyeri, apartman veya belediye kameraları kısa süre sonra kayıt üzerine kayıt alabilir. Kayıtların korunmasını kolluktan veya savcılıktan erken talep edin.
4. Suç duyurusunda bulunun. Kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına yazılı ya da sözlü başvuru yapılabilir. Süreç için suç duyurusu nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.
5. Tanık ifadenizi verin. Gördüklerinizi abartmadan, olduğu gibi anlatın. Davranış size yönelmişse bunu açıkça belirtin; bu bilgi, olayın hangi suç kapsamında değerlendirileceğini belirler.

Hakkında Hayasızca Hareketler İddiası Olan Kişi Ne Yapmalı?

Soruşturmanın öbür tarafındaki kişi için de usul hakları aynıdır. Şüpheli, suç hakkında açıklama yapmama ve müdafi yardımı isteme haklarına sahiptir (CMK 147). Müdafi yardımı istemek kanuni bir haktır; bu aşamada bir avukattan destek almak, uygulanabilecek usul kurumlarını erkenden görmeyi sağlar.

1. İfadeden önce olayı tarih ve yer bakımından netleştirin. Aleniyet ve kast, savunmanın temel konularıdır.
2. Delilleri birlikte değerlendirin. Kamera kaydının tamamının dosyaya alınmasını talep etmek mümkündür.
3. Usul seçeneklerini öğrenin. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, basit yargılama, HAGB ve adli para cezasına çevirme farklı sonuçlar doğurur; her birinin koşulu ayrıdır.
4. Tebligatları takip edin. Basit yargılamada yazılı savunma süresi iki haftadır (CMK 251/2); hükme itiraz da süreye bağlıdır.

Soruşturma ve Kovuşturma Nasıl İlerler?

Bu tür bir olayda dosya genellikle bir ihbarla açılır. Kolluk olay yerine gelir, tanıkların kimliklerini ve anlatımlarını tutanağa geçirir, çevredeki kameraları tespit eder. Şüpheli olay yerinde bulunmuşsa kimliği belirlenir ve durum Cumhuriyet savcısına bildirilir. Savcı, kolluğa hangi işlemlerin yapılacağı konusunda talimat verir.

Soruşturma evresinin sonunda savcının önünde birkaç seçenek bulunur. Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; bu karara suçtan zarar gören itiraz edebilir. Yeterli şüphe varsa ve koşullar sağlanmışsa kamu davasının açılması beş yıl ertelenebilir (CMK 171/2). Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK 171/4). Bu kararlar özel bir sisteme kaydedilir ve yalnızca kanunda sayılan amaçlarla kullanılabilir (CMK 171/5).

Dava açılırsa dosya asliye ceza mahkemesine gelir. Mahkeme iddianameyi kabul ettikten sonra basit yargılama usulüne karar verebilir; bu durumda taraflara iki haftalık yazılı beyan süresi tanınır ve duruşma yapılmadan hüküm kurulabilir. Basit yargılamayla verilen hükme itiraz edilirse dosya, genel hükümlere göre duruşma açılarak yeniden görülür (CMK 252/2). Duruşmalı yargılama tercih edilirse tanıklar mahkemede dinlenir ve kamera kayıtları duruşmada incelenir.

Hayasızca Hareketlerde 2024–2026 Değişikliği Var mı?

TCK 225’te 2024–2026 döneminde bir değişiklik yapılmamıştır; madde, 2004’teki ilk hâliyle yürürlüktedir. Usul tarafında ise önemli bir değişiklik vardır: HAGB’yi düzenleyen CMK 231’in beşinci ve devamı fıkraları 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir. Hüküm kurulacağı tarihte yürürlükte olan metin esas alınır; suç tarihine göre lehe hükümler (TCK m. 7) ayrıca değerlendirilmelidir.

Hayasızca Hareketler Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ceza soruşturması ve kovuşturmasındaki genel haklar için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasını inceleyebilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.