Yakalama Kararı Çıkan Kişi Ne Yapmalı? Aranma Kaydı, Teslim Olma ve CMK 98

Yakalama kararı, günlük dilde kişinin kolluk tarafından bulunduğu yerde yakalanıp hâkim, mahkeme veya savcı önüne getirilmesini emreden karar için kullanılır; kanundaki adı “yakalama emri”dir (CMK 98). Hakkında yakalama kararı olduğunu öğrenen kişi için asıl soru, beklemek mi yoksa kendiliğinden başvurmak mı gerektiğidir.

Bu yazı yakalama emrinin kim tarafından, hangi durumlarda verildiğini, “aranma kaydı” denilen durumun ne anlama geldiğini, teslim olmanın nasıl işlediğini ve yurt dışında bulunan kişinin seçeneklerini kanun metnine dayanarak anlatır. Yakalama ve gözaltının genel kuralları yakalama ve gözaltı işlemleri yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Yakalama Kararı Nedir? Yakalama Emri ile Farkı

CMK’da “yakalama kararı” diye ayrı bir kurum yoktur. Kanun, hâkim veya mahkemenin (bazı hâllerde savcının) verdiği ve kolluğa kişiyi yakalama yetkisi tanıyan belgeyi yakalama emri olarak adlandırır. Uygulamada ve halk arasında bu belgeye yakalama kararı, kolluk sistemlerine düşen kayda ise aranma kaydı denir. Bu yazıda iki ifade aynı anlamda kullanılmıştır.

Yakalama emri, kişinin kendisini hürriyetinden yoksun bırakmaz; kişiyi yetkili merciin önüne getirmeyi amaçlar. Bu nedenle yakalama emriyle tutuklama farklıdır. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi, bir tutuklama nedeni ve ölçülülük gerekir (CMK 100); bu şartlar tutuklama hangi hâllerde olur yazımızda anlatılmıştır.

Yakalama Emrini Kim Verir?

Yakalama emrinde kişinin açık eşkâli, biliniyorsa kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği yazılır (CMK 98/4). Emrin konusu yerine getirildiğinde, örneğin kişi ifadesini verdiğinde, emri çıkaran merci emrin derhâl iadesini ister (CMK 90/6).

Hakkımda Yakalama Kararı Var mı? Nasıl Öğrenilir?

Yakalama kararı çoğu zaman kişinin haberi olmadan verilir; çünkü soruşturma evresindeki usul işlemleri kural olarak gizlidir (CMK 157). Kişi genellikle bir kimlik kontrolünde, havalimanında veya bir resmî işlem sırasında aranma kaydıyla karşılaşır. Adresine gelen ama tebliğ edilemeyen bir davetiye de yakalama emrine giden yolun başlangıcı olabilir.

Resmî ve güvenilir yol, dosyanın bulunduğu Cumhuriyet başsavcılığına veya mahkemeye başvurmaktır. Müdafi soruşturma dosyasını inceleyebilir ve belge örneği alabilir; bu yetki bazı suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK 153/1-2). Çevrim içi ekranlarda bir kaydın görünmemesine güvenmek doğru değildir.

Yakalama Kararı Çıkan Kişi Ne Yapmalı? Adım Adım

Hakkında yakalama emri olduğunu öğrenen kişinin önünde iki yol vardır: yakalanmayı beklemek veya emri veren mercie kendiliğinden başvurmak. Kanun ikinci yolu açıkça öngörür; emrin amacı kişinin merci önüne gelmesidir ve bu sağlandığında emir iade edilir (CMK 90/6). Kaçak hakkındaki malvarlığı tedbirleri de kişi kendiliğinden gelerek teslim olduğunda kaldırılır (CMK 248/4).

1. Emrin hangi dosyadan ve hangi merciden çıktığını öğrenin. Savcılık soruşturması mı, mahkemedeki kovuşturma mı olduğu, nereye başvurulacağını belirler.
2. Müdafi ile birlikte hareket edin. Müdafi dosyayı inceleyebilir (CMK 153) ve başvuru zamanını planlayabilir. Suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapis ise müdafi zorunludur (CMK 150/3).
3. Mesai saatleri içinde, doğrudan emri veren mercie başvurun. Yakalanan kişi en geç 24 saat içinde yetkili hâkim önüne çıkarılır; bu mümkün değilse bulunduğu yer adliyesindeki sesli ve görüntülü sistemle (SEGBİS) sorgusu yapılır (CMK 94/1-2).
4. Lehe belgeleri hazırlayın. Adres, iş, aile bağları ve çağrıya neden uyulmadığını gösteren belgeler (tebligatın ulaşmadığı adres, hastalık raporu) kaçma şüphesini zayıflatır.
5. Yakınlara bildirim hakkını kullanın. Yakalandığınızda bir yakınınıza veya belirlediğiniz kişiye haber verilmesi kanuni zorunluluktur (CMK 95/1).
6. İfade veya sorguda haklarınızı isteyin. Susma hakkı ve müdafi hakkı sorgunun başında hatırlatılır (CMK 147/1-c, e).

İfade İçin Çıkarılan Yakalama Kararında 94/3 İmkânı

Her yakalama emri tutuklama amacı taşımaz. Çoğu emir, ifadesi alınamayan şüpheli için çıkarılır. CMK 94/3’e göre ifadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılmasını Cumhuriyet savcısı emredebilir.

Bu imkânın iki sınırı vardır. Birincisi, her yakalama emri için yalnızca bir kez uygulanabilir. İkincisi, taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir (CMK 94/3). Örneğin cuma gecesi bir yol kontrolünde yakalama kararı bulunan kişi, pazartesi sabahı savcılığa gitmeyi taahhüt ederek serbest bırakılabilir; pazartesi gitmezse bu imkân bir daha kullanılamaz.

Yurt Dışındaki Kişi ve Gıyabi Tutuklama (CMK 247–248)

Soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle kendisine ulaşılamayan kişi kanunda “kaçak” olarak tanımlanır (CMK 247/1). Kaçak hakkında sulh ceza hâkimi veya mahkeme, CMK 100 ve devamı maddelere göre yokluğunda tutuklama kararı verebilir (CMK 248/5). Halk arasında “gıyabi tutuklama” denilen karar budur.

CMK 248/2’de sayılan suçlarda (örneğin hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, zimmet, rüşvet, suç örgütü) kaçağın savcılığa başvurmasını veya duruşmaya gelmesini sağlamak için Türkiye’deki mal, hak ve alacaklarına el konulabilir. Kaçak yakalandığında veya kendiliğinden gelerek teslim olduğunda el koymanın kaldırılmasına karar verilir (248/4). Bu kararlara itiraz edilebilir (248/8).

Yurt dışındaki kişi için önemli bir araç güvence belgesidir. Mahkeme, gaip sanığa duruşmaya gelmesi hâlinde tutuklanmayacağına dair koşullu bir güvence belgesi verebilir (CMK 246/1); bu hüküm kaçaklar hakkında da uygulanır (248/7). Sanık hapis cezasıyla mahkûm olursa, kaçma hazırlığında bulunursa veya koşullara uymazsa belgenin hükmü kalmaz (246/2).

Çocuklar Bakımından Farklılık

Yakalanan kişi on sekiz yaşından küçükse müdafi, istem aranmadan görevlendirilir (CMK 150/2). Tutukluluk süreleri de fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuklar için yarı, on sekiz yaşını doldurmamış çocuklar için dörtte üç oranında uygulanır (CMK 102/5). Suça sürüklenen çocuklara ilişkin genel çerçeve için Çocuk Koruma Kanunu yazımıza bakabilirsiniz.

Yakalama Kararı Sonrası Olası Sonuçlar

Yakalama kararı sonrasında dosyanın nereye gideceği, emrin amacına ve suçun niteliğine bağlıdır. Aşağıdaki tablo başlıca ihtimalleri gösterir; hangisinin gerçekleşeceği somut delillere göre hâkimin takdirindedir.

Kendiliğinden başvurmanın ceza miktarına doğrudan bir indirim etkisi kanunda düzenlenmemiştir. Ancak mahkûmiyet hâlinde hâkim, takdiri indirim nedeni olarak failin fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışlarını göz önünde bulundurabilir (TCK 62/2). Yakalama ve gözaltında geçen süre de mahkûmiyet hâlinde cezadan indirilir (TCK 63). Hapis cezasının infazıyla ilgili genel bilgi için hapis cezaları yazımıza bakabilirsiniz.

Yakalama Kararı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Soruşturma ve kovuşturma süreçleri için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 30 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.