Yakalama ve Gözaltı (CMK 90–99): Gözaltı Süresi Kaç Saat, Haklar, İtiraz ve Tazminat

Yakalama ve gözaltı kurallarına göre gözaltı süresi, yakalama anından itibaren 24 saattir ve buna en çok 12 saatlik yol süresi eklenir. Toplu suçlarda savcı süreyi günlük emirlerle en çok 3 gün uzatabilir. Bu işlemlere karşı sulh ceza hâkimine başvurulur (CMK m. 90–99).

Gece yarısı gelen “eşimi polis götürdü, ne kadar tutabilirler?” telefonu, ceza avukatlarının en sık aldığı çağrılardandır. Bu sorunun cevabı yakalama ve gözaltı işlemlerini düzenleyen 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 90–99. maddelerindedir. Kimin yakalayabileceği, gözaltının kaç saat süreceği, sürenin hangi hâllerde uzayacağı ve bu işlemlere kimin, nereye itiraz edeceği kanunda tek tek sayılmıştır. Kişinin özgürlüğüne ilk dokunulan an olduğu için süreler dakikasıyla önem taşır.

Yakalama ve Gözaltı Nedir, Aralarındaki Fark Ne?

Yakalama, suç şüphesi altındaki kişinin özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanıp kolluğa veya adli makama götürülmesidir. Gözaltı ise yakalanan kişi savcılıkça serbest bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için belli bir süre tutulmasıdır (CMK m. 91/1). Kısaca yakalama bir andır, gözaltı ise süresi kanunla sınırlanmış bir tedbirdir. Yakalama ve gözaltı bu yüzden birlikte anılsa da hukuki sonuçları ayrı ayrı değerlendirilir.

Gözaltı kararı iki şarta bağlıdır. Tedbir soruşturma yönünden zorunlu olmalı ve kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut deliller bulunmalıdır (m. 91/2). “Belki bir şey bilir” düzeyindeki bir şüphe gözaltı için yetmez.

Gözaltı ile tutuklama da aynı şey değildir. Gözaltı savcılık emriyle verilen kısa süreli bir tedbirken tutuklama hâkim kararı ve kuvvetli suç şüphesi ister. Tutuklamanın şartları için tutuklama hangi hallerde olur yazımıza bakabilirsiniz.

Kimler Yakalama Yapabilir?

CMK m. 90/1’e göre iki durumda herkes geçici yakalama yapabilir. Birincisi kişiye suçu işlerken rastlanmasıdır. İkincisi, suçüstü bir fiil nedeniyle izlenen kişinin kaçma ihtimalinin bulunması veya kimliğinin hemen belirlenememesidir.

Örneğin marketten mal alıp kaçan birini yakalayan çalışan, kişiyi derhal kolluğa teslim etmelidir. Bu yetki geçicidir ve kişiyi saatlerce alıkoyma hakkı vermez.

Kolluk görevlileri ise tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, savcıya veya amirlerine derhal ulaşamıyorlarsa yakalama yapabilir (m. 90/2). Soruşturması şikâyete bağlı olsa bile, çocuklara veya hastalık ya da güçsüzlük nedeniyle kendini idare edemeyecek kişilere karşı işlenen suçüstü hâllerinde yakalama şikâyete bağlı değildir (m. 90/3).

Yakalamanın sebebi ortadan kalkarsa, örneğin ifadesi alınmak için hakkında yakalama emri bulunan kişi kendiliğinden savcılığa gidip ifade vermişse, yakalama emrinin derhal iadesi istenir (m. 90/6).

Yakalanan Kişinin Hakları Nelerdir?

Kolluk, kişinin kaçmasını veya zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra yakalanan kişiye kanuni haklarını derhal bildirir (m. 90/4). Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği’nin 6. maddesine göre bu bildirim yakalama sebebini, hakkındaki iddiaları, susma hakkını, müdafiden yararlanma ve yakalamaya itiraz hakkını kapsar. Bildirim kural olarak yazılı yapılır, hemen mümkün değilse sözlü yapılıp sonra yazıya geçirilir.

Kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilir ve savcının emrine göre işlem yapılır (m. 90/5). Şüphelinin yakalandığı, gözaltına alındığı veya süre uzatıldığında savcının emriyle bir yakınına ya da belirlediği kişiye gecikmeksizin haber verilir. Yabancı uyruklu kişinin durumu, yazılı olarak karşı çıkmadıkça konsolosluğuna bildirilir (m. 95).

Yakalama bir tutanağa bağlanır. Tutanakta kişinin hangi suç nedeniyle, hangi koşullarda, nerede ve ne zaman yakalandığı, yakalamayı kimin yaptığı ve haklarının tam olarak anlatıldığı yazılır (m. 97). Nakil sırasında kelepçe ancak kaçma ya da kişinin kendisi veya başkaları için tehlike belirtisi varsa takılabilir (m. 93).

Gözaltı Süresi Kaç Saat, Ne Zaman Uzar?

Gözaltı süresi, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Kişinin yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için gereken zorunlu yol süresi bu süreye dâhil değildir, ancak on iki saatten fazla olamaz (m. 91/1). Süre dolduğunda kişi ya serbest bırakılır ya da sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir. Sorguda müdafi de hazır bulunur (m. 91/7).

Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle savcı gözaltı süresinin her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatılmasına yazılı emir verebilir. Uzatma emri gözaltındaki kişiye derhal tebliğ edilir (m. 91/3). Toplu suç, aralarında iştirak iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçtur (m. 2/1-k).

Kolluk amirinin gözaltı yetkisi

6638 sayılı Kanunla 2015’te eklenen CMK m. 91/4, suçüstü hâlleriyle sınırlı olarak mülki amirlerce belirlenen kolluk amirlerine de gözaltı kararı verme yetkisi tanır. Kolluk amiri yirmi dört saate kadar, kamu düzenini ciddi biçimde bozabilecek toplumsal olaylarda ve toplu suçlarda kırk sekiz saate kadar gözaltı kararı verebilir. Bu yetki yalnızca kanunda sayılan suçlarda kullanılabilir.

Bu suçlar şunlardır. Toplumsal olaylar sırasında işlenen cebir ve şiddet içeren suçlar. TCK’daki kasten ve taksirle öldürme, kasten yaralama, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, hırsızlık, yağma, uyuşturucu imal ve ticareti, bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma, fuhuş ve kötü muamele. Terörle Mücadele Kanunu suçları, 2911 sayılı Kanunun 33/1-a bendindeki suçlar, sokağa çıkma yasağını ihlal ve 5607 sayılı Kanunun 3. maddesindeki kaçakçılık suçları.

Gözaltı nedeni ortadan kalkınca veya işlemler bitince, her hâlde bu sürelerin sonunda savcıya bilgi verilir ve talimatına göre hareket edilir. Kişi serbest bırakılmazsa en geç kırk sekiz saat, toplu suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Bu suçların cezaları için hırsızlık suçu ve uyuşturucu imal ve ticareti yazılarımıza bakabilirsiniz.

Yakalama ve Gözaltı İşlemine Nasıl İtiraz Edilir?

Yakalama işlemine, gözaltına almaya ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin savcının yazılı emrine karşı sulh ceza hâkimine başvurulabilir (m. 91/5). Başvuru hakkı yakalanan kişiye, müdafiine veya kanuni temsilcisine, eşine ya da birinci veya ikinci derece kan hısımlarına aittir. Amaç kişinin hemen serbest bırakılmasını sağlamaktır.

Sulh ceza hâkimi incelemeyi evrak üzerinden yapar ve başvuruyu derhal, her hâlde yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır. İşlemi yerinde bulursa başvuruyu reddeder. Aksi hâlde kişinin soruşturma evrakıyla birlikte derhal savcılıkta hazır bulundurulmasına karar verir. Süre dolduğu veya hâkim kararıyla serbest bırakılan kişi, yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve savcı karar vermedikçe aynı fiil nedeniyle tekrar yakalanamaz (m. 91/6).

Örneğin, bir kavga ihbarı üzerine olay yerinden uzakta ve yalnızca tanık olarak bulunan bir kişi gözaltına alınmışsa, eşi dilekçeyle sulh ceza hâkimine başvurup somut delil bulunmadığını ileri sürebilir. Başvuru dilekçesinde yakalama saati, gözaltı emri ve kişinin olaydaki konumu kısaca belirtilmelidir.

Gözaltında Avukat Hakkı ve Sağlık Kontrolü

Şüpheli, müdafii (avukatı) ile vekâletname aranmaksızın, her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir. Yazışmaları denetlenemez (m. 154/1). Müdafi seçemeyecek durumdaki şüpheliye istemi hâlinde baro müdafi görevlendirir (m. 150/1). Şüpheli çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse veya sağır ve dilsizse ya da suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiriyorsa istem aranmadan müdafi atanır (m. 150/2-3).

TCK’nın devletin güvenliğine, anayasal düzene ve millî savunmaya karşı suçlar ile devlet sırları ve casusluk bölümlerindeki suçlar, terör suçları ve örgüt faaliyeti çerçevesindeki uyuşturucu ticaretinde, müdafi ile görüşme hakkı savcının istemi ve hâkim kararıyla yirmi dört saat kısıtlanabilir. Bu sürede ifade alınamaz (m. 154/2).

Sağlık kontrolü, Yönetmeliğin 9. maddesinde düzenlenir. Gözaltına alınacak veya zor kullanılarak yakalanan kişi hekim kontrolünden geçirilir. Yer değiştirme, sürenin uzatılması, serbest bırakma ve adli mercie sevkten önce de sağlık durumu hekim raporuyla tespit edilir. İfadeyi alan kolluk görevlisi ile kişiyi muayeneye götüren görevlinin farklı olması gerekir.

Çocukların Yakalanması ve Gözaltına Alınması

Çocuklar için daha sıkı kurallar vardır. Yönetmeliğin 19. maddesine göre fiili işlediğinde on iki yaşını doldurmamış çocuklar suç nedeniyle yakalanamaz. Yalnızca kimlik ve suç tespiti için yakalanabilir ve kimlik tespitinden hemen sonra serbest bırakılırlar. On iki ile on sekiz yaş arasındaki çocuklar yakalanabilir, ancak yakınlarına ve müdafiye haber verilerek derhal savcılığa sevk edilirler.

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 16. maddesine göre gözaltına alınan çocuklar kolluğun çocuk biriminde, bu birimin olmadığı yerlerde yetişkinlerden ayrı yerde tutulur. 7593 sayılı Kanunla 18.08.2026’dan itibaren kanunda “suça sürüklenen çocuk” yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesi kullanılmaktadır. Çocuklara özgü diğer kurallar için Çocuk Koruma Kanunu yazımıza bakabilirsiniz.

Yakalama Emri Nedir, Kim Düzenler?

Yakalama emri, çağrıya uymayan veya kaçak kişinin yakalanması için düzenlenen belgedir. Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya kendisine çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, savcının istemiyle sulh ceza hâkimi yakalama emri düzenleyebilir. Tutuklama isteminin reddine itiraz edildiğinde itiraz mercii de yakalama emri verebilir (m. 98/1).

Kolluktan kaçan şüpheli veya sanık ile tutukevinden ya da ceza infaz kurumundan kaçan kişiler hakkında savcılar ve kolluk da yakalama emri düzenleyebilir (m. 98/2). Kovuşturma evresindeki kaçak sanık hakkında emri hâkim veya mahkeme verir (m. 98/3). Emirde kişinin eşkâli, bilindiğinde kimliği, yüklenen suç ve yakalanınca nereye gönderileceği gösterilir (m. 98/4).

Hâkim veya mahkeme kararıyla çıkarılan yakalama emri üzerine yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim önüne çıkarılır. Bu mümkün değilse, bulunduğu yer adliyesindeki sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle sorgusu yapılır veya ifadesi alınır (m. 94/1-2). İfade için çıkarılan emirle mesai dışında yakalanan ve belirlenen tarihte hazır bulunmayı taahhüt eden kişi savcının emriyle serbest bırakılabilir. Bu imkân her emir için bir kez kullanılır; taahhüde uymayana kanunda bin Türk lirası olarak öngörülen ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan idari para cezası verilir (m. 94/3; Kabahatler Kanunu m.17/7).

Hukuka aykırı yakalama ve gözaltı için tazminat

Kanunda belirtilen koşullar dışında yakalanan, kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan, yakalama nedeni ve suçlama kendisine açıklanmayan, yakalanması yakınlarına bildirilmeyen veya yakalamaya karşı başvuru imkânından yararlandırılmayan kişi, maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir (m. 141/1-a, b, g, h, k). Kanuna uygun yakalanıp sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilen kişi de tazminat isteyebilir (m. 141/1-e).

İstem, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeyi izleyen bir yıl içinde yapılır (m. 142/1). Kural olarak kişinin oturduğu yer ağır ceza mahkemesine başvurulur. 7499 sayılı Kanundan sonra m. 141/1-e, f ve l bentlerindeki istemler Tazminat Komisyonu usulüne (6384 s. Kanun) tabidir (m. 142/2).

Gözaltından Sonra Süreç Nasıl İlerler?

Gözaltı sonunda savcı kişiyi serbest bırakır, adli kontrol istemiyle ya da tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk eder. Tutuklama talebinde CMK m. 100’deki şartlar hâkimce değerlendirilir. Bu kararlara karşı itiraz, kanunda ayrıca hüküm yoksa kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde yapılır (m. 268/1; 7499 ile 7 günden 2 haftaya çıkarıldı).

Şüpheli kamu görevlisiyse ve fiil görevi sebebiyle işlenmişse soruşturma izni gerekebilir. Ancak ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli genel hükümlere tabidir (4483 s. Kanun m. 2). Dosya sonra suçun niteliğine göre uzlaştırma, seri muhakeme usulü veya iddianame aşamasına geçebilir.

Mahkûmiyet hâlinde yakalama ve gözaltında geçen süre hapis cezasından mahsup edilir (TCK m. 63). Cezanın türleri için hapis cezaları yazımıza, suç tanımlarının genel çerçevesi için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun yapısını anlatan yazımıza bakabilirsiniz. Ceza muhakemesindeki diğer süreçler için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamız da yol gösterir.

Yakalama ve Gözaltı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre gözden geçirilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.