TCK 150: Alacağı Tahsil İçin Zor Kullanma ve Değeri Az Malda Yağma İndirimi

TCK 150, yağma suçunda cezayı azaltan iki ayrı hâli düzenler. Birinci fıkraya göre kişi hukuki bir ilişkiye dayanan alacağını tahsil etmek için tehdit veya cebir kullanırsa, yağma hükümleri değil, yalnızca tehdit veya kasten yaralama hükümleri uygulanır. İkinci fıkraya göre ise yağmanın konusu olan malın değeri azsa ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir.

İki fıkranın etkisi çok farklıdır. Birincisi fiilin adını değiştirir: 6–10 yıl hapis gerektiren yağma yerine çok daha hafif cezalı suçlar gündeme gelir. İkincisi ise fiili yağma olarak bırakır, yalnızca cezayı indirir. Yağmanın genel unsurları ve hırsızlıkla ilişkisi bu yazının konusu değil; burada yalnızca TCK 150 ele alınıyor.

TCK 150 Neyi Düzenler?

Madde başlığı “Daha az cezayı gerektiren hâl”dir ve iki fıkradan oluşur. Kanun, zorla mal ele geçirmenin her durumda aynı ağırlıkta olmadığını kabul eder. Kendi hakkını almaya çalışan kişiyle başkasının malına göz diken kişi aynı cezayı almaz; çok düşük değerli bir mal için işlenen yağma da, değerli bir mal için işlenenle aynı tutulmaz.

Alacak Tahsili İçin Zor Kullanmak Yağma mıdır?

Hayır, TCK 150/1’in şartları varsa yağma değildir. Hüküm üç şart arar: ortada gerçek bir alacak bulunmalı, bu alacak hukuki bir ilişkiye dayanmalı ve fail tehdit ya da cebri bu alacağı tahsil etmek amacıyla kullanmalıdır. Bu durumda yalnızca tehdit (TCK 106) veya kasten yaralama (TCK 86, 87) hükümleri uygulanır.

Örneğin aylardır ücretini alamayan bir işçinin, işvereni dükkânında tehdit ederek kasadan yalnızca alacağı kadar parayı alması bu fıkra kapsamında değerlendirilebilir. Aynı işçinin alacağıyla ilgisi olmayan başka eşyaları da alması ise alacak tahsili amacını aşan bir fiil olarak ayrıca tartışılır.

“Hukuki ilişkiye dayanan alacak” ne demektir?

Kira, ücret, satış bedeli, ödünç verilen para gibi hukuk düzeninin tanıdığı bir ilişkiden doğan alacaklar bu kapsamdadır. Alacağın kaynağı hukuken tanınmayan bir ilişkiyse, örneğin tefecilik gibi suç oluşturan bir faaliyetten doğmuşsa, hükmün uygulanıp uygulanamayacağı somut olayda ayrıca değerlendirilir. Kanun metni yalnızca tehdit ve kasten yaralamayı anar; olayda kişinin bir yerde zorla tutulması gibi başka bir fiil varsa bunun ayrı bir suç oluşturup oluşturmadığı da incelenir.

TCK 150/1 Uygulanırsa Hangi Cezalar Verilir?

Ceza, kullanılan zorun biçimine göre tehdit veya kasten yaralama hükümlerinden belirlenir. Aşağıdaki tablo güncel aralıkları gösteriyor.

Yaralama TCK 87’deki ağır sonuçlara yol açmışsa, örneğin kemik kırılmasına neden olmuşsa, ceza bu hükme göre artırılır. Tehdit suçunun kadına karşı işlenmesi hâlinde 106/1 birinci cümlede cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

Alacak Tahsili Davasında Uzlaştırma Mümkün mü?

Fiilin hangi suça girdiğine bağlıdır. Hayat veya vücuda yönelik basit tehdit (TCK 106/1) ve üçüncü fıkra dışındaki kasten yaralama (TCK 86) CMK 253 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Malvarlığına yönelik tehdit şikâyete bağlı olduğu için yine uzlaştırmaya tabidir. Buna karşılık silahla veya birden fazla kişiyle işlenen tehdit (106/2) ve silahla yaralama (86/3-e) uzlaştırma kapsamı dışındadır.

Uzlaştırmaya tabi bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK 253/3). Bu nedenle aynı olayda hem basit yaralama hem de silahla tehdit varsa, dosyanın uzlaştırmaya gönderilmesi beklenmemelidir.

Görevli Mahkeme Nasıl Belirlenir?

TCK 106 ve 86’daki suçlarda asliye ceza mahkemesi görevlidir; bu suçlar 5235 sayılı Kanun m. 12’deki ağır ceza listesinde yer almaz ve kanundaki üst sınırları on yılı aşmaz (m. 11, 14). Yaralama TCK 87’deki ağır neticelerden birine ulaşmışsa görev ayrıca değerlendirilir. Ancak iddianame yağma suçundan düzenlenmişse dava ağır ceza mahkemesinde açılır. Yargılama sırasında TCK 150/1’in uygulanması gerektiği anlaşılsa bile, ağır ceza mahkemesi suçun niteliği değişti diye dosyayı asliye ceza mahkemesine gönderemez (CMK 6).

Nitelendirme Zamanaşımını ve Tutuklamayı Nasıl Etkiler?

Fiilin yağma yerine tehdit veya kasten yaralama sayılması yalnızca cezayı değil, süreleri ve tedbirleri de değiştirir. Yağmada dava zamanaşımı on beş yıldır. Basit tehdit (106/1) ve kasten yaralamada (86/1) ise üst sınır beş yılı geçmediği için süre sekiz yıldır (TCK 66/1-e). Silahla tehditte (106/2) üst sınır yedi yıl olduğundan süre on beş yıldır.

Tutuklama bakımından da fark vardır. Yağma, CMK 100/3’teki katalog suçlar arasındadır. Tehdit bu listede yer almaz; kasten yaralama ise yalnızca 86/3’ün (b), (e) ve (f) bentleri ile TCK 87 yönünden listededir. Katalog dışındaki suçlarda tutuklama nedeninin somut olgularla ayrıca gösterilmesi gerekir.

Değeri Az Malda Yağma İndirimi Ne Kadar?

TCK 150/2’ye göre yağma suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir. Hüküm 2005’te 5377 sayılı Kanun’la “indirilir” yerine “indirilebilir” şeklinde değiştirildi. Bu nedenle indirim zorunlu değildir; hâkim olayın özelliklerine göre karar verir.

Kanun “az değer” için bir tutar belirlemez. Değerlendirme malın niteliğine ve olayın koşullarına göre yapılır. Örneğin temel yağmada alt sınırdan belirlenen altı yıllık cezaya üçte bir indirim uygulanırsa ceza dört yıla, yarı oranında indirim uygulanırsa üç yıla iner. Hırsızlıktaki TCK 145’ten farklı olarak burada ceza vermekten vazgeçme imkânı yoktur.

TCK 150 ile Hırsızlıkta Alacak Tahsili (TCK 144) Arasındaki Fark

Alacağını tahsil etmek isteyen kişi zor kullanmadan, borçlunun haberi olmadan malını alırsa bu kez TCK 144/1-b uygulanır: şikâyet üzerine iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası. Zor kullanılırsa TCK 150/1 devreye girer. Her iki durumda da kanun kişinin kendi hakkını zorla almasını suç sayar, fakat yağma veya hırsızlığın tam cezasını uygulamaz.

Uygulamada alacak tahsili savunması öne sürüldüğünde alacağın varlığı ve miktarı belgelerle (sözleşme, senet, banka kaydı, yazışmalar) ortaya konur. Savunmanın tutuklama değerlendirmesinde ve suçun nitelendirilmesinde önemli bir etkisi olabilir.

TCK 150 Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ceza yargılamasının genel çerçevesi ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasında özetleniyor.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.