Cinsel Saldırı Suçu (TCK 102): Cezası, Nitelikli Hâller, Evlilik İçi Saldırı ve Şikâyet

Cinsel saldırı suçu, cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığının ihlal edilmesidir ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 102. maddesinde düzenlenir. Bu yazı, mağdurun on sekiz yaşını doldurmuş olduğu durumları esas alır. Cezaları, cezayı artıran hâlleri, eşe karşı işlenen fiili, şikâyet ve zamanaşımı kurallarını ve mağdurun yargılamadaki haklarını sırasıyla anlatır.

Yaşanan bir olayın ardından ilk günlerde karar vermek zor olabilir. Hangi kararın ne zamana kadar verilebileceğini bilmek, bu baskıyı bir ölçüde azaltır. Aşağıdaki bilgiler geneldir; somut olayın değerlendirmesi dosyadaki bilgilere göre değişir.

Cinsel saldırı suçu nedir, çocuklara karşı suçlardan farkı ne?

Kanun suçu kısa bir cümleyle tanımlar: cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal etmek. Belirleyici unsur bedensel temastır. Temas içermeyen cinsel amaçlı söz, mesaj veya davranışlar ise TCK 105’teki cinsel taciz kapsamında ele alınır; bu ayrım için cinsel taciz yazımıza bakılabilir.

Mağdurun yaşı, uygulanacak maddeyi belirler. Mağdur on sekiz yaşını doldurmamışsa fiil TCK 103’teki çocukların cinsel istismarı suçunu oluşturabilir; o suçun cezaları daha ağırdır ve yapısı farklıdır. Ayrıntılar çocukların cinsel istismarı yazısında, bölümün genel görünümü ise cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazısındadır. Bu yazı yetişkin mağduru esas alarak yalnızca TCK 102 hükmüne odaklanır.

Madde metninde cebir veya tehdit ayrıca şart olarak sayılmaz. Belirleyici olan, cinsel davranışın kişinin vücut dokunulmazlığını ihlal etmesidir. Bu nedenle mağdurun iradesinin bulunup bulunmadığı, dosyada ayrıca ve dikkatle incelenir. Cebir ve şiddetin ağır bir yaralanmaya yol açması ise ayrı bir sonuç doğurur.

Cinsel saldırı cezası ne kadar?

TCK 102 fiilin ağırlığına göre kademeli cezalar öngörür. En alt kademe, sarkıntılık düzeyinde kalan davranıştır. Sarkıntılık kanunda tanımlanmaz; kelimenin anlamı ve maddenin sistematiği, ani ve süreklilik göstermeyen temasları işaret eder. Bu ayrımın ayrıntıları sarkıntılık düzeyinde kalan istismar yazısında tartışılıyor.

Suç teşebbüs aşamasında kalmışsa TCK 35’e göre ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir; genel kurallar suça teşebbüs ve gönüllü vazgeçme yazısındadır. Aynı kişiye karşı, aynı suç işleme kararıyla farklı zamanlarda tekrarlanan fiillerde zincirleme suç hükmü (TCK 43) uygulanabilir. Kanun, cinsel saldırıyı bu hükmün dışında tutmamıştır.

Görevli mahkeme cezanın üst sınırına göre belirlenir. 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesi, on yıldan fazla hapis gerektiren suçları ağır ceza mahkemesine bırakır. Bu nedenle temel şekildeki dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Organ veya cisim sokulması hâli ile üst sınırı on yılı aşan nitelikli hâller ise ağır ceza mahkemesinin görevindedir.

Hangi durumlarda cinsel saldırı cezası artar?

TCK 102/3, beş durumda yukarıdaki cezaların yarı oranında artırılmasını öngörür. Bu hâllerin ortak noktası, mağdurun korunmasız kaldığı ya da failin bir güven veya güç ilişkisinden yararlandığı durumlar olmasıdır.

• Beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı işlenmesi,
• Kamu görevinin, vesayet veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması,
• Üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımına karşı ya da üvey anne, üvey baba, üvey kardeş, evlat edinen veya evlatlık tarafından işlenmesi,
• Silahla veya birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi,
• İnsanların toplu yaşamak zorunda olduğu ortamların sağladığı kolaylıktan yararlanılması.

Örneğin bir işyerinde amirin, hizmet ilişkisinin verdiği nüfuzu kullanarak bir çalışana yönelik cinsel davranışta bulunması (b) bendini gündeme getirir. Cebir ve şiddet kasten yaralamanın ağır neticelerine yol açmışsa ayrıca kasten yaralama hükümleri uygulanır (TCK 102/4). Mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü hâlinde ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir (TCK 102/5).

Evlilik içi cinsel saldırı suç mudur?

Evet. Evlilik, eşlerin cinsel dokunulmazlığını ortadan kaldırmaz. Kanun, vücuda organ veya cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilen fiilin eşe karşı işlenmesini TCK 102/2’nin son cümlesinde açıkça anar. Evlilik içi cinsel saldırıda ceza aralığı ve nitelikli hâller değişmez. Tek fark usule ilişkindir: soruşturma ve kovuşturma mağdur eşin şikâyetine bağlıdır.

Temel şekil zaten herkes bakımından şikâyete bağlı olduğundan, eşe karşı organ sokulması içermeyen davranışlarda da süreç şikâyetle başlar. Aile içinde yaşanan şiddette mağdur, ceza soruşturmasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun’a göre koruyucu ve önleyici tedbir de isteyebilir. Bu Kanun şiddet tanımına cinsel şiddeti açıkça dâhil eder ve tedbir kararı verme yetkisini hâkim, kolluk ve mülki amirlere tanır.

Cinsel saldırı suçu şikâyete bağlı mı, zamanaşımı ne kadar?

Şikâyete bağlılık fiilin türüne göre değişir. Temel şekil ve sarkıntılık hâli, mağdurun şikâyeti üzerine soruşturulur. Organ veya cisim sokulması hâlinde soruşturma kural olarak kendiliğinden yürür; şikâyet yalnızca fiil eşe karşı işlenmişse aranır.

Şikâyet süresi altı aydır ve şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK 73). Bu süre dava zamanaşımını geçemez. Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme kural olarak davayı düşürür. Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir (CMK 158).

Nitelikli hâller üst sınırı yükselttiği için zamanaşımını da uzatabilir (TCK 66/3). Savcı huzurunda ifade, iddianame veya mahkûmiyet kararı gibi işlemler zamanaşımını keser; kesilmeyle süre en fazla yarısı kadar uzar (TCK 67).

Soruşturma ve yargılamada mağdurun hakları

Vekili olmayan mağdur, cezanın alt sınırına bakılmaksızın barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Bu hak soruşturmada da kovuşturmada da vardır (CMK 234 ve 239). Mağdur on sekiz yaşından küçükse ya da meramını anlatamayacak durumdaysa, vekil istem aranmadan görevlendirilir.

Savcı veya hâkim, mağdurun şüpheliyle yüz yüze gelmesinde sakınca görürse ifade özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınır (CMK 236/4). TCK 102/2 kapsamındaki mağdurların soruşturmadaki beyanları, bu amaçla hizmet veren merkezlerde savcının nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır. Beyanın ve görüntünün kayda alınması ise mağdurun rızasına bağlıdır (CMK 236/6).

Delil toplamak için mağdurun beden muayenesi rızasıyla yapılabilir; rıza yoksa hâkim kararı gerekir (CMK 76). Adli tıp işlemleri için yerleşim yeri dışına gitmek gerekirse ulaşım, konaklama ve iaşe giderleri Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (CMK 234/4). Genel ahlakın gerektirdiği hâllerde duruşma kapalı yapılabilir (CMK 182). Şüphelinin gözaltı ve tutuklanma koşulları ise tutuklama yazısında anlatılıyor.

2026 itibarıyla infaz ve çalışma yasağı

Koşullu salıverilme oranı fıkraya göre ayrılır. TCK 102/2 dışındaki cinsel saldırı mahkûmiyetlerinde oran üçte ikidir (5275 m. 107/2-d). 102/2’den verilen süreli hapis cezalarında oran dörtte üçtür; infaz hâkimi ayrıca tedavi veya yükümlülüklerden birine veya birkaçına karar verir (5275 m. 108/9).

Cinsel Saldırı Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu konuda genel bilgi için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına da bakılabilir.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.