Yargıtay CGK Kararı: On Beş Yaş Altı Rızası ve Çocuk Failde Kaçınılmaz Hata (2021/428)

On beş yaşını doldurmamış bir çocuğun rızası, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu bakımından hukuka uygunluk nedeni sayılmaz; ancak fiilin haksızlık oluşturduğu konusunda kaçınılmaz bir hataya düşen çocuk faile ceza verilmez. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 29.11.2023 tarihli kararında bu iki sonuca oy çokluğuyla ulaştı. Aşağıda bu kaçınılmaz hata Yargıtay kararı, künyesi, gerekçesi ve uygulamadaki karşılığıyla ele alınıyor.

Karar, yaşça birbirine yakın iki çocuk arasındaki olaylarda suçun unsurları ile kusurluluk sorununu ayrı ayrı ele alması bakımından yol gösterici. 2026 itibarıyla 7593 sayılı Kanun’la değişen terminoloji ve çocuklara ilişkin yeni düzenlemeler karşısında da kararın kusurluluk değerlendirmesi önemini koruyor.

Kaçınılmaz hata Yargıtay kararına konu olay ve yargılama süreci

On altı yaşındaki bir çocuk, aralarında duygusal yakınlık bulunan ve on beş yaşını doldurmamış arkadaşıyla, onun rızasıyla ve ailesine haber vermeden geceyi birlikte geçirdi. Mağdur ertesi sabah kendi isteğiyle kolluğa başvurdu. Çocuk hakkında TCK 109 kapsamında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dava açıldı.

Kars 3. Asliye Ceza Mahkemesi 04.06.2015 tarihinde beraat kararı verdi. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 24.02.2021 tarihinde, mağdurun rızasının hukuken sonuç doğurmadığını belirterek bu hükmü oy çokluğuyla bozdu. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine dosya Ceza Genel Kuruluna geldi.

Kararda çözülen hukuki sorun

Genel Kurul iki soruyu sırayla ele aldı. İlki, atılı suçun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığı, özellikle on beş yaşını doldurmamış mağdurun rızasının bir hukuka uygunluk nedeni sayılıp sayılamayacağıdır. İkincisi, suçun oluştuğu kabul edilirse çocuk fail hakkında TCK 30/4’teki hata hükmünün uygulanıp uygulanamayacağıdır.

Yargıtay’ın değerlendirmesi

Birinci soruda çoğunluk, on beş yaşını doldurmamış çocuğun rızasının sonuç doğurmayacağını kabul etti:

“rıza, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu yönünden bir hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilemeyecektir.”

İtiraz bu yönden reddedildi. İkinci soruda Genel Kurul, TCK 30/4’teki kuralı esas aldı: işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi cezalandırılmaz. Hatanın kaçınılmaz olup olmadığı, kişinin bilgi düzeyi, eğitimi ve sosyal çevresi gibi ölçütlerle belirlenir.

Somut olayda çoğunluk şu olguları birlikte değerlendirdi: iki çocuk arasında yaklaşık iki yaş fark bulunması, aralarındaki arkadaşlık ve duygusal yakınlık, failin mağduru yalnız bırakmamak için onunla kalması, mağdura yönelik cinsel bir davranışının bulunmaması, failin gördüğü eğitim ile içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre. Bu olgular karşısında çocuk failin fiilin haksızlık oluşturduğunu bilemeyecek durumda olduğu kabul edildi. Hüküm, beraat yerine kusurluluğu ortadan kaldıran hata nedeniyle CMK 223/3-d uyarınca ceza verilmesine yer olmadığı şeklinde düzeltilerek onandı. Yedi üye suçun unsurlarının oluşmadığı, iki üye ise hata hükmünün uygulanamayacağı görüşüyle karşı oy kullandı.

Kararın uygulamaya etkisi: çocukların yargılandığı dosyalarda ne anlama gelir?

Karar, çocukların taraf olduğu dosyalarda iki ayrı aşamalı düşünmeyi gerektiriyor. Önce suçun unsurları incelenir; on beş yaş altındaki mağdurun rızası bu aşamada failin lehine sonuç doğurmaz. Ardından kusurluluk sorgulanır ve failin yaşı, eğitim düzeyi, ilişkinin niteliği ve olayın gelişimi çocuğun ceza sorumluluğu çerçevesinde değerlendirilir.

Beraat ile ceza verilmesine yer olmadığı kararı arasındaki fark da önemlidir: ikincisinde fiilin haksızlık oluşturduğu kabul edilir, yalnız kusurluluk kalkar. Savunma, kaçınılmaz hata iddiasını soyut bırakmamalı, sosyal inceleme raporu, okul bilgileri ve olayın akışına ilişkin delillerle desteklemelidir. 2026’da yayımlanan 7593 sayılı Kanun ile 5395 sayılı Kanun’daki “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi ve TCK 31’deki indirimler yeniden düzenlendi; kararın hata değerlendirmesi bu değişiklikten bağımsız olarak önemini korumaktadır.

İlgili mevzuat ve benzer durumlar

Maddi unsurda hata, örneğin mağdurun yaşının bilinmemesi, TCK 30/1 kapsamında ayrıca değerlendirilir ve şartları bu karardaki haksızlık yanılgısından farklıdır.

Sık Sorulan Sorular

Diğer karar incelemeleri için İçtihatlar bölümüne, ceza hukukundaki genel konular için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu inceleme 4 Kasım 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Kararın tam metni için resmî kaynağa başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.