7593 Sayılı Kanun: Suça Sürüklenen Çocuk Yerine Adli Süreçteki Çocuk, Ne Değişti?

18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7593 sayılı Kanun, çocuk ceza hukukunda yıllardır tartışılan başlıkları aynı pakette topladı. Terminolojiden ceza sınırlarına, soruşturmadan infaza kadar pek çok hükme dokunan düzenleme, adli sürece giren çocukların ve ailelerin dikkatle izlemesi gereken bir değişiklik niteliğindedir.

Bu yazıda 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre en önemli yenilikler özetleniyor: 5395 sayılı Kanun’da kullanılan ifadenin değişmesi, TCK 31’deki yeni ceza sınırları, soruşturma ve kovuşturmadaki güvenceler ile yönlendirme tedbirleri. Her dosyanın olgularına göre sonuç farklılaşabileceği için metin genel bilgi verir.

7593 sayılı Kanun ne zaman yürürlüğe girdi?

7593 sayılı Kanun 18.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Hükümlerin çoğu yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bıçak satışı ve taşınmasına ilişkin düzenleme (5326 sayılı Kanun m.43/C) ise 01.12.2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Silah ihmali ve bıçak düzenlemelerinin ayrıntısı bu yazının kapsamı dışındadır.

Yürürlük tarihleri, devam eden dosyalarda hangi hükmün uygulanacağını belirlemek bakımından önemlidir. Lehe hükümlerin geçmişe etkisi ve geçiş kuralları dosyaya özgü değerlendirilmelidir. Çocuk Koruma Kanunu’nun genel yapısı için çocuk koruma kanununun amacı ve hükümleri yazısına bakabilirsiniz.

Suça sürüklenen çocuk ifadesi neden adli süreçteki çocuk oldu?

5395 sayılı Kanun’da kullanılan ‘suça sürüklenen çocuk’ ifadesi, 7593 sayılı Kanun’la ‘adli süreçteki çocuk’ olarak değiştirilmiştir. Yeni ifade, çocuğun yalnızca bir suçla ilişkilendirilmesine odaklanmayan, onu sürecin tarafı olarak gören daha tarafsız bir dil benimser. Böylece suç isnadı altındaki çocuk, mağdur ya da tanık olarak sürece katılan çocuk gibi farklı konumlar, ortak bir çerçevede ele alınabilir.

Ters etki doğurabilecek damgalayıcı dilin azaltılması, çocuğun topluma yeniden kazandırılması hedefiyle uyumludur. Yaş gruplarına göre ceza sorumluluğunun ana çizgisi ise TCK 31 ve çocukların ceza sorumluluğu yazısında anlatılmıştır.

TCK 31’de ceza sınırları nasıl değişti?

Yeni TCK 31’e göre 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış çocuklar için ağırlaştırılmış müebbet yerine 13 ile 18 yıl, müebbet yerine 10 ile 12 yıl hapis öngörülür; diğer cezalarda hapis en çok 9 yıldır. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklar için ise bu sınırlar sırasıyla 19 ile 27 yıl, 15 ile 18 yıl ve en çok 15 yıl olarak belirlenmiştir.

12 yaşından küçük çocuğa ceza verilmez, güvenlik tedbirleri uygulanır. 12 ile 15 yaş arasında algılama yeteneği gelişmemişse de ceza verilmez.

Soruşturma ve kovuşturmada hangi yenilikler var?

5395 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca soruşturma çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısınca yürütülür. 7593 ile eklenen yeni fıkra gereği çocuğa kamu davası açıldığında aile ve eğitim alanından sorumlu bakanlıklara bildirim yapılır. Gözaltındaki çocuklar için kolluğun çocuk birimi ya da yetişkinlerden ayrı yer kuralı (m.16) sürmektedir.

Bir diğer önemli yenilik sosyal incelemedir. 15 yaşını doldurmamış çocuk için sosyal inceleme zorunludur ve yaptırılmadan iddianame düzenlenirse CMK 174/1’e eklenen yeni bent uyarınca iddianame iade nedeni sayılır. Konuya iddianamenin iadesi ve kabulü yazısından devam edebilirsiniz. Mahkeme tarafında ise çocuk mahkemesi ve çocukların ifadesi rehberi yararlıdır.

Yönlendirme tedbirleri ve HAGB’de ne var?

5395 sayılı Kanun’un 5/A maddesi, ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için yönlendirme tedbirleri öngörür: sosyal ve toplumsal hizmetler (20 ile 300 saat), dijital risklerden korunma (3 ay ile 2 yıl), kitap ve kütüphane (20 ile 300 saat), çevreye saygı ve çevre temizliği (20 ile 300 saat) ile bağımlılık tedbiri. Bağımlılık tedbirinde tedavi ve rehabilitasyon programı uygulanır.

5395 m.23 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması hâlinde de yönlendirme tedbirleri denetimli serbestlik olarak uygulanabilir. Zarar azsa zararın giderilmesi şartı aranmayabilir. Genel çerçeve için HAGB ve CMK 231 ile denetimli serbestlik yazılarına bakabilirsiniz.

İnfaz tarafında çocuklara hangi güvenceler uygulanır?

5275 sayılı Kanun çocuk hükümlü ve tutukluların yetişkinlerden ayrı barındırılmasını öngörür (m.11). Kasıtlı suçlarda toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlarda 5 yıl veya daha az ceza çocuk eğitimevinde çekilir (m.15). Çocuk eğitimevine ayrılma konusundaki kurul değerlendirmesi en geç 3 ayda bir yapılır.

Koşullu salıverilmede çocuğun 15 yaşını doldurana kadar geçen her gün 2 gün sayılır (m.107). Kasten öldürme (TCK 81 ile 83), cinsel suçlar (TCK 102 ve 103), uyuşturucu imal ve ticareti (TCK 188) ve örgüt suçu (TCK 220) bu uygulamanın dışındadır.

Sık Sorulan Sorular

Ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukukundaki diğer konular için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasını inceleyebilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 3 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.