Açık Cezaevine Geçiş Şartları 2026: Doğrudan Açık Cezaevine Ayrılma ve Kapalıdan Geçiş

Açık cezaevine geçiş iki yoldan olur: kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan beş yıl veya daha az hapis cezası alanlar cezaya doğrudan açık cezaevinde başlar; diğer hükümlüler ise kapalı cezaevinde belirli bir süreyi iyi hâlle geçirip koşullu salıverilmeye kanunda öngörülen süre kaldığında, idare ve gözlem kurulu kararıyla açık cezaevine ayrılır.

Açık ceza infaz kurumu; firara karşı engeli ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, çalışma ve meslek edinmeye öncelik veren, güvenliğin kurum görevlilerinin gözetimiyle sağlandığı kurumdur (5275 m.14/1). Hükümlü ve ailesi için açık cezaevine geçiş üç sonuç doğurur: daha esnek bir yaşam düzeni, düzenli özel izin ve denetimli serbestliğe geçişin önünün açılması. Aşağıda şartları, suç türüne göre farklılaşan süreleri ve geri gönderilme hâllerini adım adım anlatıyoruz.

Açık Cezaevine Geçiş Hangi Kurallara Tabidir?

Kanuni çerçeve 5275 sayılı Kanunun 14. maddesidir. Ayrıntılar ise bu maddenin altıncı fıkrasına dayanılarak Adalet Bakanlığınca çıkarılan Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği ile düzenlenir. Yönetmelik ilk olarak 02.09.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı; son değişikliği 04.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de (32920 Mükerrer) yürürlüğe girdi.

Kanun iki ayrı yolu tanır. Birincisi doğrudan açık cezaevinde infazdır: ceza kesinleştiğinde hükümlü hiç kapalı cezaevine girmeden açık kuruma teslim olur. İkincisi kapalı cezaevinden ayrılmadır: hükümlü önce kapalıda kalır, belirli süreyi doldurup iyi hâlli bulunduğunda açık kuruma gönderilir. Karar, kurumdaki idare ve gözlem kurulunun 5275 m.89’a göre yaptığı değerlendirme sonucunda verilir (m.14/3).

Bazı hükümlülerde kurul kararı tek başına yetmez. Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezası alanlarla terör, örgüt, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu ticaretinden mahkûm olanlarda açık cezaevine ayırma kararı ancak infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır (m.14/4).

Doğrudan Açık Cezaevine Kimler Gider?

Kesinleşen ceza kısa ise hükümlü kapalı kuruma hiç uğramayabilir. Kanun ve Yönetmelik m.5, aşağıdaki hükümlülerin cezasının doğrudan açık kurumda yerine getirileceğini düzenler. Burada “toplam” ifadesi önemlidir; birden fazla hüküm varsa cezalar toplanarak değerlendirilir.

Usul şöyledir: Cumhuriyet başsavcılığı, hükümlüyü çağırır, gönderileceği açık kurumu belirler ve on gün içinde o kuruma teslim olmasını, aksi hâlde yakalanarak götürüleceğini “Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Gönderme Tutanağı” ile tebliğ eder (Yönetmelik m.9/3-a). Çağrıya uymayan veya teslim olmayan hakkında yakalama emri çıkarılır (5275 m.19/1). Yangın, doğal afet veya hastalık gibi seyahat engeli olanlar, başsavcılık kararıyla daha sonra gönderilir (m.9/5).

Adli para cezasının hapse çevrilmesi hâlinde de infaz açık kurumda yapılır; bu süreç için hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi yazısına bakılabilir. Yakalama emri çıkmış bir hükümlünün teslim olma seçenekleri ise yakalama kararı yazısında anlatılmıştır.

Kapalıdan Açık Cezaevine Geçiş Şartları ve Süreleri

Kapalı cezaevindeki hükümlü için açık cezaevine geçiş, üç unsurun birlikte gerçekleşmesine bağlıdır: kapalıda asgari sürenin doldurulması, iyi hâl ve koşullu salıverilme tarihine kalan sürenin Yönetmelikte öngörülen sınırın altına inmesi. Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrası genel şartları şöyle sıralar:

Ayrıca bazı suçlar için daha kısa kalan süre aranır (m.6/2). Birden fazla cezanın toplandığı hâllerde, açık kuruma ayrılmada esas alınan suç, koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suçtur (m.6/3). Açığa ayrılma süresini dolduranlar için altı aylık deneme süresinin tamamlanması beklenmez (m.6/4).

Bu suçların ceza boyutu için nitelikli hırsızlık (TCK 142), uyuşturucu ticareti (TCK 188) ve örgüt suçlarında etkin pişmanlık (TCK 221) yazılarına bakılabilir.

Kimler Açık Cezaevine Ayrılamaz?

Yönetmelik m.8, şartlar oluşsa bile açık cezaevine geçiş yolunu kapatan durumları sayar. Ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm olanlar; iyi hâl kararı verilse bile toplam beş veya daha fazla hücreye koyma cezası alıp son cezanın kaldırılmasından itibaren bir yıl geçmemiş olanlar ve 6/2-c ile ç dışında kalan terör ve örgütlü suç hükümlüleri açığa ayrılamaz.

Bazı cezalar ise mutlaka kapalı cezaevinde çektirilir: koşullu salıverilme kararı geri alınanların geri alınan cezaları, çocuk eğitimevleri hariç kapalı kurumdan firar edenler ile açık kurumdan ikinci kez firar edenlerin firar tarihinden önce kesinleşmiş cezaları ve İcra ve İflas Kanunu dışındaki kanunlardaki tazyik, disiplin ve zorlama hapisleri (m.8/2). Başka bir suçtan tutuklananlar ile yaş, sağlık veya bedensel durumu nedeniyle çalışma koşullarına uyum sağlayamayacağı kurulca saptananlar, bu durumları sürdükçe açığa ayrılamaz (m.8/3).

Geçiş Hükmü: 31.07.2023 Öncesi Suçlarda Erken Açık Cezaevine Geçiş

5275 geçici m.10/6, 31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlar için ayrı bir imkân tanır. Toplam cezası on yıldan az olan hükümlü bir ayını, on yıl ve fazla olan üç ayını kapalı cezaevinde geçirdiyse ve ilgili mevzuata göre açık kuruma ayrılmasına üç yıl veya daha az kaldıysa, bu şartların oluştuğu tarihte açık cezaevine ayrılabilir. Açık kurumda en az üç ay kalanlar, talep ederse denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanır.

Açık Cezaevinde İzin Hakları ve Günlük Hayat

Açık cezaevinin en somut farkı izindir. Açık ceza infaz kurumunda bulunanlar ile kapalıda olup açığa ayrılmaya hak kazananlara, aile bağlarını sürdürmek ve dış dünyaya uyum için üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar özel izin verilebilir; izni kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet başsavcılığının onayı belirler (5275 m.95). Hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hâllerde bu izinler birleştirilebilir.

İzinde geçen süreler hükümlülükte geçmiş sayılır (m.93/1). İzinden dönmeyen veya iki günden fazla geç dönen hükümlü hakkında hükümlünün kaçması suçu (TCK 292) uygulanır ve bir daha özel izin verilmez; iki gün veya daha az gecikmede disiplin işlemi yapılır (m.97). TCK 292’ye göre ceza altı aydan bir yıla kadar hapistir; kendiliğinden teslim olanlara TCK 293 ile indirim öngörülür.

Açık Cezaevine Geçiş İçin Adım Adım Ne Yapılmalı?

1. Müddetnameden toplam cezayı, koşullu salıverilme tarihini ve kapalıda geçirilen süreyi çıkarın; suç türünüzün Yönetmelik m.6/2’de olup olmadığını kontrol edin.
2. Birden fazla hüküm varsa toplama kararının bulunup bulunmadığına ve esas alınan suçun doğru seçildiğine bakın (m.6/3).
3. Kurum idaresine açık kuruma ayrılma talep dilekçesi verin. Talep olmasa da şartları taşıyan hükümlü kurul kararıyla resen gönderilebilir (Yönetmelik m.10/7).
4. İdare ve gözlem kurulu talebi reddederse gerekçeli kararın tebliğini isteyin (m.10/1).
5. Ret kararına karşı öğrenmeden itibaren 15 gün, her hâlde işlemden itibaren 30 gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet dilekçesi verin; dilekçe kurum müdürlüğü aracılığıyla da verilebilir (4675 m.4/2, m.5).
6. İnfaz hâkiminin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde, yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edin (4675 m.6).

Açık cezaevine ayrılma şartları oluştuğu hâlde, iradesi dışındaki bir nedenle (örneğin kapasite) ayrılamayan iyi hâlli hükümlü, özel izin ve denetimli serbestlik haklarından yine yararlandırılabilir (Yönetmelik m.10/6; 5275 m.105/A-2). İnfaz aşamasında müdafiden destek almak, bu tür sürelerin ve hakların kaçırılmamasına yardım eder.

Açık Cezaevinden Kapalı Cezaevine Geri Gönderilme

Açık cezaevine geçiş kalıcı değildir. 04.06.2025’te yeniden düzenlenen Yönetmelik m.12 ve 5275 m.14/5, aşağıdaki hâllerde hükümlünün kapalı cezaevine gönderileceğini öngörür:

Geri dönüş de mümkündür. Disiplin cezasıyla kapalıya iade edilen hükümlü, cezanın kaldırılmasından sonra diğer şartları taşıyorsa yeniden açığa ayrılabilir; ilk kez firar edip hücreye koyma cezası alanlar, bir daha firar etmeyeceği değerlendirilirse yeniden açığa geçebilir. Açıktan ikinci kez firar edenlerin cezaları ise kapalıda çektirilir (Yönetmelik m.13, m.8/2-c). Çocuk hükümlülerin çocuk eğitimevine ayrılması için 7593 ile getirilen kurallar ayrıdır; çocuklar için suça sürüklenen çocuk yazısına bakılabilir.

Açık Cezaevine Geçiş Hakkında Sık Sorulan Sorular

İnfaz ve ceza muhakemesine ilişkin diğer süreçler için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.