Uzaklaştırma Kararı İhlali: Zorlama Hapsi, Süreler ve Yapılması Gerekenler (6284)

Uzaklaştırma kararı ihlali, 6284 sayılı Kanun’a göre verilen bir önleyici tedbirin, örneğin evden uzaklaştırma, yaklaşmama veya iletişim yasağının, hakkında karar verilen kişi tarafından çiğnenmesidir. Kanunun bu ihlale bağladığı yaptırım bir ceza değil, zorlama hapsidir: ilk ihlalde üç günden on güne, her tekrarda on beş günden otuz güne kadar. İhlal aynı zamanda tehdit, yaralama veya ısrarlı takip gibi bir suç oluşturuyorsa ayrıca ceza soruşturması yürür.

Bu yazı iki okuyucuya seslenir. Birincisi, kararı aldığı hâlde şiddet uygulayan kişinin kapıya gelmesiyle karşılaşan korunan kişidir. İkincisi, hakkında tedbir verilmiş ve ne yapabileceğini, neye dikkat etmesi gerektiğini soran kişidir. İki taraf için de süreler kısadır ve kaçırılan bir gün hak kaybına yol açabilir.

Uzaklaştırma Kararı İhlali Nedir, Hangi Tedbirleri Kapsar?

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddet uygulayan hakkında hâkimin verebileceği önleyici tedbirleri 5. maddede sayar. Halk arasında hepsine “uzaklaştırma kararı” denir. Oysa kanunda birbirinden farklı yükümlülükler vardır ve hangisinin çiğnendiği, zorlama hapsinin süresini belirlerken önem taşır.

En sık verilen tedbirler şunlardır: şiddet tehdidi, hakaret veya aşağılayıcı söz ve davranışta bulunmama (m. 5/1-a), müşterek konuttan derhâl uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi (b), korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama (c), iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmeme (f) ve silahları kolluğa teslim etme (g). Hâkim ayrıca çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (ç).

Kanunun koruduğu kişiler yalnızca eşler değildir. 6284 m. 1; şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını kapsar. Bu nedenle nişanlı, eski sevgili veya tanımadığı biri tarafından takip edilen kişi de tedbir isteyebilir.

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir. Şiddet tehlikesi sürüyorsa süre uzatılabilir veya tedbirin şekli değiştirilebilir (m. 8/2). Koruyucu tedbir için şiddetin ispatı aranmaz; önleyici tedbir de geciktirilmeksizin verilir (m. 8/3).

Zorlama Hapsi Ne Kadar Sürer?

6284 m. 13’e göre tedbir kararına aykırı hareket eden kişi, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Her tekrarda süre on beş günden otuz güne kadardır. Ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez. Kararlar Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir.

Zorlama hapsi bir ceza değildir; kişiyi karara uymaya zorlamak için öngörülmüş bir yaptırımdır. 6284’e ilişkin Uygulama Yönetmeliği m. 38/7 bunu açıkça gösterir: zorlama hapsi kararları tekerrüre esas olmaz, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz ve adli sicil kayıtlarına işlenmez. Bu yüzden zorlama hapsi hakkında HAGB, erteleme veya adli para cezasına çevirme söz konusu değildir.

Karar, yönetmeliğe göre duruşma yapılmaksızın verilir; hâkim gerekli görürse ilgilileri dinleyebilir (m. 38/4). Zorlama hapsine hükmedilebilmesi için, aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtarını içeren tedbir kararının şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilmiş olması gerekir (Kanun m. 8/5; Yönetmelik m. 38/3).

Uzaklaştırma Kararı İhlali Ayrıca Suç mudur?

Tedbire aykırılığın kendisi, 30 Eylül 2026 itibarıyla Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir suç olarak tanımlanmış değildir; yaptırımı 6284 m. 13’teki zorlama hapsidir. Ancak kanun “fiili bir suç oluştursa bile” zorlama hapsinin uygulanacağını söyler. Yani ihlal sırasında işlenen tehdit, hakaret, kasten yaralama, mala zarar verme veya konut dokunulmazlığının ihlali ayrıca soruşturulur.

Bu noktada TCK 123/A-2-c özel bir hüküm içerir. Hakkında uzaklaştırma veya konuta, okula ya da işyerine yaklaşmama tedbiri verilmiş kişi ısrarlı takip suçunu işlerse ceza altı ay–iki yıl yerine bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Sürekli mesaj atmak, kapının önünde beklemek veya üçüncü kişiler üzerinden ulaşmaya çalışmak bu kapsama girebilir.

Ceza soruşturması başladıktan sonra şüpheli hakkında CMK 109 uyarınca adli kontrol de uygulanabilir. Belirlenen yer veya bölgelere gitmeme bunlardan biridir (m. 109/3-l). Adli kontrol yükümlülüğüne isteyerek uymayan şüpheli hakkında, hükmedilebilecek ceza ne olursa olsun tutuklama kararı verilebilir (CMK 112). Tutuklamanın genel koşulları için tutuklama hangi hâllerde olur yazımıza bakabilirsiniz.

Uzaklaştırma Kararı İhlali Durumunda Ne Yapılmalı?

Korunan kişi için ilk kural güvenliktir. Şiddet uygulayan kişi kapıdaysa, eve girmeye çalışıyorsa veya tehdit ediyorsa önce 112 aranmalıdır. Polis (155) ve jandarma (156) ihbar hatları 112 Acil Çağrı Merkezi’nde birleştirilmiştir. Akıllı telefonda Emniyet Genel Müdürlüğü’nün KADES uygulaması, tek dokunuşla konum paylaşarak ihbar imkânı verir.

Tehlike geçtikten sonra şu sıra izlenebilir:

1. Delili koruyun. Mesaj, arama kaydı ve sosyal medya iletilerinin ekran görüntülerini tarih ve saatiyle saklayın. Bina veya iş yeri kamerası varsa kaydın silinmeden istenmesi için kolluğa hemen bildirin. Başkalarının özel konuşmalarını gizlice kaydetmenin ayrı bir suç oluşturabileceğini konuşmaların kayda alınması yazımızda okuyabilirsiniz.
2. Kolluğa tutanak tutturun. İhlal, tutanağa geçtiğinde başsavcılık aracılığıyla aile mahkemesine ulaşır. Tedbir kararının bir örneğini yanınızda bulundurmak işi hızlandırır.
3. Suç duyurusunu ayrıca yapın. Tehdit veya yaralama varsa Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunun. Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır (TCK 73).
4. Süre uzatma veya yeni tedbir isteyin. Tedbir süresi dolmak üzereyse ya da mevcut tedbir yetmiyorsa aile mahkemesinden süre uzatma, tedbir değişikliği veya ek tedbir istenebilir (m. 8/2). Bu başvurulardan harç ve masraf alınmaz (m. 20).
5. Avukat görevlendirilmesini isteyin. Kadına karşı kasten yaralama, eziyet ve ısrarlı takip suçlarında vekili olmayan mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK 234/1-a-3, 239/1).

Hakkında tedbir verilen kişi için de adımlar bellidir. Karar tebliğ edildiği andan itibaren tüm yükümlülüklere eksiksiz uyulmalıdır. Kararı yalnızca hâkim kaldırabilir veya değiştirebilir (m. 8/2); tarafların kendi aralarında barışması kararı kendiliğinden sona erdirmez. Ortak çocuklarla görüşme, karardaki kişisel ilişki düzenine göre yürütülmelidir. Karara katılmıyorsanız doğru yol itirazdır; kararın gereğini yerine getirmemek değil.

Olası Sonuçlar: Zorlama Hapsi ve İlgili Suçlar

Aşağıdaki tablo, ihlalle birlikte en sık karşılaşılan durumları özetler. Cezalar kanundaki temel aralıklardır; indirim ve artırım nedenleri somut dosyada sonucu değiştirir. Hapis cezalarının genel yapısı için hapis cezaları yazımıza bakabilirsiniz.

HAGB ve erteleme yalnızca suçlar için gündeme gelir. Hükmolunan hapis cezası iki yıl veya daha azsa HAGB (CMK 231/5) veya erteleme (TCK 51) değerlendirilebilir; bir yıl veya daha az ise adli para cezasına çevirme mümkündür (TCK 50). Zorlama hapsi bu kurumların dışında kalır. Hakaret içeren söz ve mesajlar için şerefe karşı suçlar yazımıza göz atabilirsiniz.

Tedbir Kararına İtiraz Nasıl Yapılır?

6284 m. 9’a göre bu Kanun uyarınca verilen kararlara karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir. Hâkimin verdiği tedbire itirazda dosya, o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesi varsa numara olarak izleyen daireye, tek daire varsa asliye hukuk mahkemesine gönderilir.

İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir; bu karara karşı başka bir başvuru yolu yoktur. İtiraz duruşmasız incelenir; hâkim gerekli görürse tarafları dinleyebilir. İtiraz dilekçesinde tedbirin neden gereksiz veya ölçüsüz olduğu somut olarak açıklanmalı, varsa belgeler eklenmelidir. İtiraz süresince karar yürürlükte kalır.

Korunan kişi tarafından yapılan tedbir talebinin reddi de itiraza tabidir. Ret kararı yalnızca korunan kişiye tebliğ edilir (m. 8/4). Tedbir alındıktan sonra koruma ihtiyacı sürüyorsa, süre bitmeden uzatma talebinde bulunmak, korumanın kesintiye uğramasını önler.

Mağdurlar İçin Destek Hatları ve Kurumlar

ALO 183 Sosyal Destek Hattı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yedi gün yirmi dört saat hizmet verir ve yurt içinden yapılan aramalar ücretsizdir. İşitme engelli kişiler SMS ile başvurabilir. Hatta yapılan şiddet ihbarları, aciliyete göre ildeki ekip sorumlusuna veya kolluğa bildirilir.

6284 m. 14 ile kurulan Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) de 7/24 esasına göre çalışır. Bu merkezler barınma, geçici maddi yardım, hukuki yardım ve psikososyal destek hizmetlerini koordine eder. Tedbir kararları, mülki amirden, kolluktan veya en yakın aile mahkemesi hâkiminden istenebilir (m. 8/1). Ceza boyutuyla ilgili genel bilgi için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Uzaklaştırma Kararı İhlali Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.