Aile İçi Şiddet Suçu ve Cezası: Eşe Karşı Yaralama, Tehdit ve 6284 Tedbirleri

Aile içi şiddet, Türk Ceza Kanunu’nda tek bir suç adı değildir; eşe, boşanılan eşe, çocuğa, anne babaya veya kardeşe karşı işlenen yaralama, tehdit, eziyet, hürriyetten yoksun kılma ve cinsel saldırı gibi suçların ortak adıdır. Kanun bu suçların çoğunda cezayı artırır ve şikâyet şartını kaldırır. Yanında 6284 sayılı Kanun, ceza davasını beklemeden evden uzaklaştırma ve yaklaşmama gibi koruma tedbirleri sağlar.

Bu yazı öncelikle şiddet gören kişiye ve yakınlarına yol göstermek için hazırlandı: hangi fiilin hangi suç olduğu, şikâyeti geri almanın neyi değiştirip neyi değiştirmediği, koruma kararının nasıl alınacağı ve hangi hatların yardımcı olacağı. Hakkında soruşturma yürütülen kişi de aynı bilgilerden kendi hak ve yükümlülüklerini çıkarabilir.

Aile İçi Şiddet Nedir, Kimleri Kapsar?

6284 sayılı Kanun m. 2, ev içi şiddeti; şiddet mağduru ile şiddet uygulayan aynı haneyi paylaşmasa bile aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddet olarak tanımlar. Şiddet kavramına tehdit, baskı ve özgürlüğün keyfî engellenmesi de dâhildir.

Koruma alanı bundan da geniştir. Kanun; şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur (m. 1). Yani evli olmayan çiftler, nişanlılar veya eski eşler de tedbir isteyebilir. Ceza kanunundaki artırımlar ise daha dar bir çevreye uygulanır: çoğunlukla üstsoy, altsoy, eş, boşanılan eş ve kardeş.

Aile İçi Şiddette Hangi Suçlar Oluşur?

Aşağıdaki tablo, aile içinde en sık karşılaşılan suçları ve ceza hukukundaki temel sonuçlarını gösterir. Tabloda yazılı olanlar kanundaki aralıklardır; teşebbüs, haksız tahrik veya takdiri indirim gibi nedenler sonucu değiştirir.

En ağır sonuç, kasten öldürmenin eşe, boşanılan eşe, üstsoy veya altsoya ya da kadına karşı işlenmesidir; bu hâllerde ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir (TCK 82/1-d, f). Ayrıntılar için kasten öldürme yazımıza bakabilirsiniz. Eşe karşı cinsel saldırıda organ veya cisim sokma suretiyle işlenen fiilin soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK 102/2); cinsel suçlar için cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazımıza göz atabilirsiniz.

Eşe Karşı Yaralama: Ceza, Şikâyet ve Uzlaşma

Kasten yaralamanın temel cezası 7550 sayılı Kanun’la bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapse çıkarıldı. Fiil üstsoya, altsoya, eşe, boşanılan eşe veya kardeşe karşı işlenirse şikâyet aranmaz ve ceza yarı oranında artırılır (TCK 86/3-a). Böylece eşe karşı yaralamada kanundaki aralık iki yıl üç aydan dört yıl altı aya kadar hapse ulaşır.

Yaralama basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse ceza altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır; mağdur kadınsa alt sınır dokuz aydır (TCK 86/2). Normalde şikâyete bağlı olan bu hâl, eşe karşı işlendiğinde 86/3 uyarınca şikâyet aranmaksızın kovuşturulur.

Uzlaştırma kapsamındaki suçlar sayılırken kasten yaralamanın “üçüncü fıkra hariç” tutulduğu görülür (CMK 253/1-b-1). Bu nedenle eşe karşı yaralamada uzlaştırma yapılmaz. Ayrıca uzlaştırma kapsamındaki bir suç (örneğin basit tehdit), kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK 253/3). Uzlaştırmanın genel kuralları için uzlaşma yazımıza bakabilirsiniz.

Şikâyetten Vazgeçmek Aile İçi Şiddet Davasını Bitirir mi?

Çoğu zaman bitirmez. Şikâyetten vazgeçme yalnızca soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür (TCK 73/4). Eşe karşı yaralama, eziyet ve hayata veya vücut dokunulmazlığına yönelik tehdit şikâyete bağlı değildir. Mağdur ifadesini değiştirse veya “barıştık” dese de savcılık ve mahkeme dosyayı delillere göre sonuçlandırır.

Şikâyete bağlı suçlar da vardır: ısrarlı takip, malvarlığına zarar verme tehdidi gibi hafif tehdit ve eşe karşı TCK 102/2 kapsamındaki cinsel saldırı. Bunlarda şikâyet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır (TCK 73/1-2). Mağdurun kararını baskı altında vermemesi için bu ayrımı bilmesi önemlidir.

Aile İçi Şiddet Durumunda Ne Yapılmalı?

Şiddete uğrayan kişi için adımlar şunlardır:

1. Hemen güvenli bir yere geçin ve 112’yi arayın. Polis (155) ve jandarma (156) hatları 112 Acil Çağrı Merkezi’nde birleştirilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün KADES uygulaması konum paylaşarak tek dokunuşla ihbar imkânı verir.
2. Sağlık kuruluşuna başvurun ve rapor alın. Yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilip giderilemeyeceği bu raporla belirlenir. Fotoğrafları, mesajları ve tanıkların adlarını not edin.
3. Koruma tedbiri isteyin. Tedbir; kolluktan, mülki amirden veya en yakın aile mahkemesi hâkiminden istenebilir (6284 m. 8/1). Acil hâlde kolluk amiri evden uzaklaştırma ve yaklaşmama tedbirini kendisi alabilir; karar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur (m. 5/2).
4. Barınma ve maddi destek isteyin. Mülki amir barınma yeri, geçici maddi yardım, rehberlik ve hayati tehlike varsa geçici koruma kararı verebilir (m. 3). Bu başvurulardan harç veya masraf alınmaz (m. 20).
5. Adresinizi gizletin. Gerekirse korunan kişinin kimlik ve adres bilgileri tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur (m. 8/6).
6. Baro avukatı isteyin. Kadına karşı kasten yaralama, eziyet, ısrarlı takip ve cinsel saldırı suçlarında vekili olmayan mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK 234/1-a-3, 239/1).

Hakkında soruşturma yürütülen kişi ifade sırasında müdafi yardımı isteyebilir (CMK 147, 150). Silahla veya kendini savunamayacak kişiye karşı yaralama, CMK 100/3’te tutuklama nedeninin var sayılabileceği suçlar arasındadır. Tutuklama yerine adli kontrol de uygulanabilir. Gözaltı ve tutuklama için yakalama ve gözaltı ile tutuklama yazılarımıza bakabilirsiniz.

6284 Sayılı Kanun ile Hangi Koruma Tedbirleri Alınır?

Hâkimin şiddet uygulayan hakkında verebileceği başlıca önleyici tedbirler şunlardır: müşterek konuttan uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi, korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, silahları kolluğa teslim etme ve gerekirse alkol veya madde bağımlılığı için tedavi (m. 5/1). Silahla ilgili genel kurallar için 6136 sayılı Kanun yazımıza bakabilirsiniz.

Hâkim aynı kararla velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir; şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir (m. 5/3-4). Tedbire aykırılıkta üç günden on güne, tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanır (m. 13). Uygulama Yönetmeliği m. 35/3’e göre tedbir alınırken ve uygulanırken taraflar arasında uzlaşma veya arabuluculuk önerilemez.

Olası Sonuçlar ve Görevli Mahkeme

Ağır ceza mahkemesi, kural olarak on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara bakar (5235 m. 12). Aile içi şiddet dosyalarının çoğu bu nedenle asliye ceza mahkemesinde görülür; kasten öldürme veya ölümle sonuçlanan yaralama gibi dosyalar ise ağır ceza mahkemesine gider. Çocuk mağdurlar için ayrıca Çocuk Koruma Kanunu yazımıza bakabilirsiniz. Ceza sürecinin bütünü için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamız genel bir çerçeve sunar.

Mağdurlar İçin Destek Hatları

• 112 Acil Çağrı Merkezi: Hayati tehlike ve acil durumlar için. Polis ve jandarma ihbarları da buradan alınır.
• ALO 183: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı hattı; 7/24 çalışır, yurt içinden ücretsizdir, işitme engelliler SMS ile başvurabilir. Şiddet ihbarları aciliyete göre kolluğa iletilir.
• KADES: Emniyet Genel Müdürlüğü’nün mobil uygulaması; konumla birlikte acil ihbar gönderir.
• ŞÖNİM: 6284 m. 14 ile kurulan, 7/24 çalışan Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri; barınma, hukuki yardım ve psikososyal desteği koordine eder.

Aile İçi Şiddet Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.