Yargıtay CGK Kararı: Hürriyetten Yoksun Kılmada Cebir ve Etkin Pişmanlık (2022/144 E.)

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda cebir kullanılmış olması, TCK 110’daki etkin pişmanlık indirimini tek başına engellemez; yeter ki cebir suçun işlenmesi için zorunlu olan ölçüde kalsın. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 25.06.2025 tarihli kararında bu ölçütü benimsedi, fakat mağdurun ayrıca darp edildiği somut olayda indirimi uygulanamaz buldu. Aşağıda bu hürriyetten yoksun kılma Yargıtay kararı, künyesi, gerekçesi ve uygulamadaki karşılığıyla ele alınıyor.

Karar, Genel Kurulun önceki bir yaklaşımını yeniden değerlendirmesi bakımından önemlidir. 2026 itibarıyla alıkoyma, araca zorla bindirme ve sonradan serbest bırakma içeren dosyalarda etkin pişmanlık tartışmasının hangi sınırlar içinde yapılacağını gösteren güncel bir metindir.

Hürriyetten yoksun kılma Yargıtay kararına konu olay ve yargılama süreci

Karara konu dosyada mağdur, 07.03.2012 akşamı borç ödemesi ve bir aile meselesi bahanesiyle sanıklardan biri tarafından buluşmaya çağrılmıştır. Araca diğer sanıklar da binmiş, yolda mağdurun ensesine silah dayanmış ve mağdur emniyet kemeriyle koltuğa bağlanmıştır. Mağdur araçta ve ardından ormanlık bir alanda tehdit ve darp altında sorgulanmış, ayaklarının yanına pompalı tüfekle ateş edilmiş, şehri terk etmesi için baskı yapılmıştır. Sonrasında evine bırakılmış, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralanmalar saptanmıştır.

Tarsus 4. Asliye Ceza Mahkemesi sanıkları silahla ve birden fazla kişiyle birlikte cebir kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılmaktan 3 yıl 4 ay hapis cezasına çarptırmıştır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, TCK 110’daki etkin pişmanlığın tartışılmadığı ve temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmediği gerekçesiyle hükmü bozmuştur. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, mağdurun darp edildiğini ve etkin pişmanlık koşullarının oluşmadığını ileri sürerek itiraz etmiştir.

Kararda çözülen hukuki sorun

Genel Kurulun çözdüğü soru, sanıklar hakkında TCK 110’daki etkin pişmanlık hükmünün uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığıdır. Bu soru, cebirle işlenen hürriyetten yoksun kılma suçlarında etkin pişmanlığın hiç uygulanıp uygulanamayacağı tartışmasını da beraberinde getirmiştir.

Yargıtay’ın değerlendirmesi

Genel Kurul, etkin pişmanlık için beş koşul aradı: suçun tamamlanmış olması, serbest bırakmanın soruşturma başlamadan önce gerçekleşmesi, bırakmanın baskı olmaksızın kendiliğinden olması, mağdurun güvenli bir yerde bırakılması ve mağdurun şahsına zarar verilmemiş olması. Son koşuldaki zararı, bedensel veya cinsel bütünlüğe yönelen fiziksel zarar ile fiziksel ya da patolojik bulguya dayanan psikolojik zarar olarak tanımladı.

Kurul, cebir kullanılan hâllerde etkin pişmanlığın hiç uygulanamayacağı yönündeki önceki görüşünü yeniden değerlendirdi. Yeni ölçüte göre cebir,

“suçun işlenmesi için zorunlu olduğu ölçüde (itmek, çekmek, tutmak, taşımak vb.) ve bununla sınırlı olmak kaydıyla”

kullanılmışsa etkin pişmanlık uygulanabilir. Bu zorunluluk her olayda hâkim tarafından değerlendirilmeli ve gerekçesi kararda gösterilmelidir.

Somut olayda sanıklar mağduru sorgu sırasında darp etmiş, bu darp hürriyetten yoksun kılma için zorunlu bir cebrin ötesine geçmişti. Bu nedenle etkin pişmanlık koşulları oluşmadı. İtiraz değişik gerekçeyle kabul edildi, bozma kararı kaldırıldı ve yerel mahkeme hükmü onandı. Temel cezanın alt sınırdan belirlenmesi eleştiri konusu yapıldı, fakat aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni sayılmadı. Üç üye karşı oy kullandı.

Kararın uygulamaya etkisi: alıkoyma dosyalarında ne anlama gelir?

Karar, cebir unsuru bulunan her dosyada etkin pişmanlığın kendiliğinden dışlanmasının önüne geçiyor. Mağdurun kolundan tutulup araca bindirilmesi, kısa süre alıkonulması ve ardından güvenli bir yerde kendiliğinden bırakılması gibi olaylarda TCK 110 indirimi gündeme gelebilir. Bu talebin yerel mahkemede açıkça ileri sürülmesi ve serbest bırakmanın zamanı, yeri ve koşullarına ilişkin delillerin dosyaya kazandırılması gerekir.

Belirleyici sınır, mağdura verilen zarardır. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek düzeyde de olsa suç için zorunlu olmayan bir darp, indirimi ortadan kaldırabilir. Bu nedenle adli muayene raporları ve yaralanmanın oluş biçimi dikkatle incelenmelidir. Suçun temel unsurları için kişiyi hürriyetinden yoksun kılma yazımıza, kanun yolu aşamasında bu itirazın nasıl ileri sürüleceği için temyiz süreleri yazımıza bakılabilir.

İlgili mevzuat ve benzer durumlar

Hürriyetten yoksun kılma; yağma, cinsel saldırı veya kasten yaralama ile birlikte işlendiğinde suçların ayrı ayrı mı yoksa tek suç olarak mı cezalandırılacağı ayrıca tartışılır. Bu kararda Genel Kurulun incelemesi, itiraz konusu olan TCK 110 ve temel ceza meseleleriyle sınırlı kalmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Diğer karar incelemeleri için İçtihatlar bölümüne, ceza hukukundaki genel konular için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu inceleme 4 Kasım 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Kararın tam metni için resmî kaynağa başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.