Mükerrirlik (Tekerrür) Nedir? TCK 58 ve Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Mükerrirlik, daha önce işlediği bir suçtan verilen mahkûmiyet kesinleştikten sonra, kanunda öngörülen süre dolmadan yeni bir suç işleyen kişinin durumudur. TCK 58’e göre bu kişiye tekerrür hükümleri uygulanır: cezası mükerrirlere özgü infaz rejimiyle çektirilir ve infazdan sonra denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur.

Tekerrür, eski 765 sayılı Kanun döneminden kalan alışkanlıkla hâlâ “cezanın artırılması” olarak bilinir. Oysa yürürlükteki TCK 58’de ceza artırımına ilişkin bir hüküm yoktur; kurumun ağırlığı infaz aşamasında hissedilir. Bu yazı, kimlerin mükerrir sayıldığını, sürelerin nasıl hesaplandığını ve 5275 sayılı Kanun’un 108. maddesindeki koşullu salıverilme oranlarını tablo ve varsayımsal örneklerle anlatır.

Mükerrirlik Nedir? TCK 58’in Temel Kuralı

TCK 58/1’e göre önceden işlenen suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır. Kanun açıkça “bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez” der. Dolayısıyla hükmü kesinleşmiş ama henüz cezaevine girmemiş, cezası ertelenmiş ya da infazı devam eden bir kişinin işlediği yeni suç da tekerrüre konu olabilir.

Belirleyici an, ilk hükmün kesinleşme tarihidir. İlk dosya istinaf veya temyiz aşamasındayken işlenen ikinci suç, tekerrür bakımından henüz kesinleşmiş bir hükmün arkasından gelmiş sayılmaz. Bu nedenle mükerrirlik değerlendirmesinde ilk iş, önceki kararın kesinleşme şerhine bakmaktır.

Tekerrürün sonuçları dört başlıkta toplanır:

• Sonraki suçta kanun seçimlik olarak hapis veya adli para cezası öngörüyorsa hapis cezasına hükmolunur (TCK 58/3).
• Ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir (TCK 58/6).
• Cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (TCK 58/6).
• Bu iki husus mahkûmiyet kararında ayrıca belirtilir (TCK 58/7).

Tekerrür Hükümleri Hangi Süre Geçince Uygulanmaz?

Mükerrirlik süresiz değildir. TCK 58/2, önceki cezanın türüne ve süresine göre iki ayrı süre öngörür. Süre, önceki cezanın infaz edildiği tarihten itibaren işler; hükmün kesinleştiği tarihten değil.

Bu süreler geçtikten sonra işlenen suçlar bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz. Süre dolmadan işlenen suçta ise kişi mükerrir sayılır.

Varsayımsal hesap örneği

Örneğin bir kişi hırsızlıktan 2 yıl hapis cezası alsın; hüküm 1 Mart 2022’de kesinleşsin ve ceza (koşullu salıverilme ve denetim süresiyle birlikte) 1 Haziran 2024’te infaz edilmiş sayılsın. Önceki ceza 5 yıl veya daha az olduğu için süre 3 yıldır ve 1 Haziran 2027’de dolar. Bu kişinin 10 Ekim 2026’da işlediği kasıtlı bir suçta tekerrür hükümleri gündeme gelir; 1 Temmuz 2027’de işlenen bir suçta ise gelmez. Cezanın hangi tarihte “infaz edilmiş” sayılacağı, müddetnamedeki ve infaz dosyasındaki kayıtlarla belirlenir.

Mükerrirlik Hangi Hâllerde Doğmaz?

Önceki bir mahkûmiyet bulunsa bile kanun bazı durumlarda tekerrürü dışlar:

• Kasıtlı ve taksirli suçlar arasında: Örneğin trafik kazasından taksirle yaralama mahkûmiyeti olan kişinin sonradan işlediği kasıtlı suç tekerrüre esas olmaz; tersi de geçerlidir (TCK 58/4).
• Sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür uygulanmaz (TCK 58/4).
• Yaş: Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK 58/5).
• Yabancı mahkeme kararları: Kural olarak tekerrüre esas olmaz. İstisnası kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçlarıdır (TCK 58/4).
• İstinafa kapalı bazı hükümler: Hapis cezasından çevrilenler hariç 15.000 TL dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri istinaf edilemez ve bu hükümler tekerrüre esas olmaz (CMK 272/3).
• Disiplin hapsi: Kanuni tanımı gereği tekerrüre esas olmaz (CMK 2/1-l).

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi: Koşullu Salıverilme Oranları

Mükerrirliğin asıl etkisi, kişinin cezaevinde kalacağı sürededir. Mükerrir olmayan hükümlü süreli hapis cezasının kural olarak yarısını iyi hâlli geçirince koşullu salıverilebilir (5275 m. 107/2). Kasten öldürme, cinsel suçlar ve bazı başka suçlar için kanunda daha yüksek oranlar vardır. Mükerrir için ise 5275 m. 108 ayrı bir tablo kurar.

İkinci fıkra bir sınır koyar: tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. Örneğin önceki ceza 6 ay hapis, yeni ceza 6 yıl hapis olsun. Yarı oranla 3 yıl, üçte iki oranla 4 yıl yatılması gerekir; aradaki 1 yıllık fark, tekerrüre esas 6 aylık cezayı aştığı için eklenecek miktar 6 ayla sınırlanır ve koşullu salıverilme süresi 3 yıl 6 ay olur. Bu varsayımsal hesap, infaz savcılığının düzenleyeceği müddetnamenin yerini tutmaz.

İkinci defa tekerrür ve 7550 değişikliği

Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı da hükümde belirtilir (5275 m. 108/3). Kararı okurken bu ibarenin bulunup bulunmadığına dikkat etmek gerekir; çünkü infaz aşamasındaki oran bu ibareye göre belirlenir.

Denetim Süresi, Disiplin Hapsi ve Diğer İnfaz Sonuçları

Mükerrirlik cezanın bitmesiyle sona ermez. İnfaz hâkimi, cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlamak üzere bir yıldan az olmamak üzere bir denetim süresi belirler (5275 m. 108/4). Bu süre içinde koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır; infaz hâkimi süreyi en fazla beş yıla kadar uzatabilir (m. 108/5-6). Yükümlülüklere aykırı davranan mükerrir hakkında infaz hâkimi 15 günden az, 3 aydan fazla olmamak üzere disiplin hapsine karar verebilir (m. 108/7).

Mükerrirlik başka infaz imkânlarını da daraltır:

• Mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmasına karar verilenler, hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesinden (5275 m. 17) yararlanamaz (m. 17/6-b).
• Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanların cezası kural olarak doğrudan açık ceza infaz kurumunda çektirilir; ikinci defa mükerrir olanlar bu imkânın dışındadır (m. 14/2-a).
• TCK 58/9’a göre bu rejim, itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi ve örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanır.

Ayrıca mükerrirlik dışında da önceki mahkûmiyetler bazı imkânları etkiler: hapis cezasının ertelenmesi için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması (TCK 51/1-a), HAGB için daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması (CMK 231/6-a) aranır. Bu şartlar tekerrür sürelerinden bağımsızdır. Ayrıntılar için hapis cezasının ertelenmesi yazısına ve hapis cezaları yazısına bakılabilir.

Adli Sicil Kaydı ile Mükerrirlik Arasındaki Bağlantı

Mahkeme, sanığın önceki mahkûmiyetlerini adli sicil ve arşiv kayıtlarından öğrenir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’na göre ceza infaz edildiğinde adli sicildeki bilgi silinerek arşiv kaydına alınır (m. 9/1-a). Arşiv kaydı ise kural olarak arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçince tamamen silinir (m. 12/1-c). Arşiv bilgileri, bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında Cumhuriyet başsavcılıkları, hâkim veya mahkemelerce istenebilir (m. 10/1-b).

Pratik sonuç şudur: Kişinin kendisine verilen sabıka kaydında “kayıt yoktur” yazması, arşivde kayıt bulunmadığı anlamına gelmez. Gerçek kişiler kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabilir (m. 13/2). Önceki mahkûmiyetlerin sonuç cezaya etkisi için hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi yazısına da bakılabilir.

Mükerrirlik Durumunda Ne Yapılmalı? Adım Adım

1. Önceki hükmün kesinleşme tarihini öğrenin. Yeni suç bu tarihten önce işlenmişse TCK 58/1 koşulu oluşmaz.
2. Önceki cezanın infaz tarihini belgeleyin. İnfaz dosyası veya müddetname, 3 ve 5 yıllık sürelerin hangi gün dolduğunu gösterir.
3. Suç türlerini karşılaştırın. Biri kasıtlı diğeri taksirliyse, önceki fiil 18 yaşından önce işlenmişse veya karar yabancı mahkemeden ve istisna listesi dışındaysa tekerrür uygulanmaz.
4. Önceki hükmün niteliğine bakın. İstinafa kapalı adli para cezası hükmü (CMK 272/3) veya disiplin hapsi tekerrüre esas olmaz.
5. Gerekçeli kararı okuyun. Mükerrirlere özgü infaz rejimi ve ikinci defa tekerrür ibaresi hükümde yer almalıdır (TCK 58/7, 5275 m. 108/3). Hatalı uygulama varsa istinaf veya temyiz dilekçesinde ileri sürülür.
6. Müddetnameyi kontrol edin. Koşullu salıverilme tarihinin yanlış hesaplandığı düşünülüyorsa infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır.

Müdafi yardımı soruşturmanın her aşamasında kanuni bir haktır (CMK 149). İnfaz hesabı teknik olduğu için müddetname düzenlendiğinde bir avukattan destek almak süre kaybını önler.

Mükerrirlik Hakkında Sık Sorulan Sorular

İnfaz ve yaptırım konularındaki diğer yazılar için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.