Eziyet Suçu (TCK 96): Kasten Yaralamadan Farkı ve Aile İçinde Eziyet

Eziyet suçu, bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışlarda bulunmaktır ve TCK 96’da düzenlenir. Temel cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Suç çocuğa, eşe, boşanılan eşe, anne, baba veya çocuğa karşı işlenirse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapse çıkar. Şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma yapılmaz ve CMK 231/14 gereği hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanmaz.

Aile içinde yaşanan şiddet çoğu zaman tek bir olaydan ibaret değildir. Bir çocuğun aç bırakılması, soğukta balkona kapatılması, bir eşin sürekli aşağılanıp korkutulması gibi davranışlar, tek tek bakıldığında hafif görünse de bir araya geldiğinde ağır bir tablo oluşturur. Tck 96, bu tabloyu yakalamak için yazılmış bir hükümdür.

Eziyet Suçu Nedir?

TCK 96/1, “bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi” ifadesini kullanır. Kanun davranışların türünü tek tek saymaz. Bedensel acı verebileceği gibi, ruhsal yönden sürekli korku, aşağılanma ve çaresizlik yaratan davranışlar da bu kapsamda değerlendirilebilir. Belirleyici olan, davranışların mağduru acı ve ıstırap içinde bırakacak nitelikte olmasıdır.

Suçu işkenceden ayıran şey failin kimliğidir. TCK 94’teki işkence yalnızca kamu görevlisi tarafından işlenebilir. Aynı nitelikteki davranışlar kamu görevlisi olmayan biri tarafından gerçekleştirildiğinde eziyet suçu gündeme gelir. Bu yüzden eziyet suçu en çok aile içi şiddet, bakım ilişkisi ve kapalı ortamlarda yaşanan olaylarda karşımıza çıkar.

Suçun faili herkes olabilir; mağdur da herkes olabilir. Ancak kanun, mağdurun kadın, çocuk veya failin yakını olmasına ayrı sonuçlar bağlar. Bu farkları aşağıda tabloyla gösteriyoruz.

Eziyet Suçu ile Kasten Yaralama ve Kötü Muamele Arasındaki Fark

Kasten yaralama (TCK 86), başkasının vücuduna acı veren veya sağlığını ya da algılama yeteneğini bozan fiili cezalandırır. Tek bir tokat veya itme olayı genellikle bu kapsamda değerlendirilir. Eziyet ise kanunun çoğul olarak kullandığı “davranışlar” ifadesinden de anlaşılacağı gibi, mağdura acı çektirmeye yönelik davranışlar bütününe odaklanır. Hangi suçun oluştuğuna somut olayda mahkeme karar verir.

TCK 232 ise aynı konutta birlikte yaşanan kişiye kötü muameleyi iki aydan bir yıla kadar hapisle cezalandırır. Terbiye hakkından doğan disiplin yetkisinin kötüye kullanılması da aynı maddede, bir yıla kadar hapis olarak düzenlenir (m. 232/2). Davranışlar mağdura eziyet çektirecek ağırlığa ulaşırsa daha ağır ceza öngören TCK 96 tartışılır.

Eziyet Suçunun Cezası Ne Kadar?

Temel şekilde ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. 7406 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre suç kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz; bu hüküm 27 Mayıs 2022’de yürürlüğe girdi.

TCK 96/2’deki hâllerde ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Bu hâller iki gruptur. (a) bendi mağdurun korunmaya muhtaç olmasına bakar: çocuk, beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişi ya da gebe kadın. (b) bendi aile bağına bakar: üstsoy veya altsoy, babalık veya analık, eş veya boşanılan eş. “Boşandığı eş” ibaresi 7331 sayılı Kanun’la eklendi ve 14 Temmuz 2021’de yürürlüğe girdi.

Hangi Davranışlar Eziyet Suçu Olarak Değerlendirilebilir?

Kanun bir liste vermediği için örnekler yol gösterir. Aşağıdaki varsayımsal durumlar, soruşturmada eziyet suçu yönünden incelenebilecek türdendir:

• Bir çocuğun ceza olarak günlerce yemeksiz bırakılması veya kış gecesi dışarıda bekletilmesi.
• Bir eşin aylar boyunca her gün aşağılanması, uyutulmaması, telefonunun ve parasının elinden alınıp korkutularak evde tutulması.
• Bakım altındaki yaşlı veya engelli bir kişinin temel ihtiyaçlarının bilerek karşılanmaması ve bununla alay edilmesi.

Bu örneklerde ortak nokta, davranışların mağdura acı ve ıstırap çektirecek nitelikte olması ve çoğunlukla tekrarlanmasıdır. Aynı olayda mağdurun hareket özgürlüğü de kısıtlanmışsa kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (TCK 109), bakım yükümlülüğü ihlal edilmişse aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (TCK 233) ayrıca tartışılabilir. Hangi maddelerin uygulanacağı somut dosyadaki delillere göre belirlenir.

Aile İçinde Eziyet: Çocuk ve Eş Mağdurlar

Aile içindeki eziyet, çoğu zaman dışarıdan görünmeyen bir düzende yaşanır. Mağdur çocuk ise kanun ona özel koruma sağlar. Çocuğa karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu bulunan kişiler tarafından işlenen suçlarda dava zamanaşımı, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK 66/6). Böylece çocukken yaşanan eziyet, yetişkinlikte de şikâyet konusu yapılabilir.

Çocuğun ifadesi alınırken psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanından bir meslek mensubu bulundurulur ve gerekirse ifade özel ortamda alınır (CMK 236/3-4). Çocuğa vekil görevlendirilmesi için istem aranmaz (CMK 234/2). Aile mahkemesi, 6284 tedbirlerinin yanında Çocuk Koruma Kanunu’ndaki koruyucu ve destekleyici tedbirlere de karar verebilir (6284 m. 5/3). Bu tedbirler için Çocuk Koruma Kanunu yazımıza bakabilirsiniz.

Mağdur eş veya boşanılan eş ise 6284’teki tedbirler (evden uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim yasağı) ceza soruşturmasından bağımsız olarak istenebilir. Kadına karşı işlenen eziyet suçunda vekili olmayan mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK 234/1-a-3, 239/1).

Eziyet Suçu Durumunda Ne Yapılmalı?

Mağdur veya mağdurun yakını için sıra şöyledir:

1. Güvenliği sağlayın. Tehlike sürüyorsa 112’yi arayın. ALO 183 hattı 7/24 ücretsiz destek ve yönlendirme sunar; KADES uygulaması konum paylaşarak ihbar imkânı verir.
2. Sağlık kuruluşuna başvurun. Bedensel izler varsa muayene olunmalı ve rapor alınmalıdır. Ruhsal etkiler için de psikolojik destek kayıtları önemlidir.
3. Delilleri bir araya getirin. Fotoğraflar, mesajlar, ses ve görüntü içeren kendi kayıtlarınız, komşu ve akraba tanıklığı, okul veya iş yeri gözlemleri, olayların tarih sırasıyla yazılı bir özeti.
4. Suç duyurusunda bulunun. Eziyet suçu şikâyete bağlı olmadığından başvuru kolluğa veya doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir ve soruşturma resen yürür. Şikâyet süresi yoktur; ancak dava zamanaşımı işler ve deliller zamanla kaybolur.
5. Koruma tedbiri isteyin. 6284 tedbirleri kolluktan, mülki amirden veya aile mahkemesi hâkiminden istenebilir (6284 m. 8/1).
6. Avukat görevlendirilmesini isteyin. Kadın ve çocuk mağdurlar için baro avukatı hakkı vardır.

Hakkında soruşturma yürütülen kişi için ise şunlar önemlidir: ifadede müdafi yardımı istemek kanuni bir haktır (CMK 147, 150). Eziyet suçu, CMK 100/3’teki katalog suçlar arasında sayılmaz; tutuklama ancak kaçma şüphesi veya mağdur ve tanıklar üzerinde baskı girişimi gibi genel koşullar varsa gündeme gelir. Tutuklamanın koşulları için tutuklama yazımıza bakabilirsiniz. Mağdurla temas kurmak, tanıklara baskı şüphesi doğurabileceğinden kaçınılmalıdır.

Olası Sonuçlar: Erteleme, Adli Para Cezası ve Görevli Mahkeme

Erteleme, iki yıl veya daha az süreli hapis cezasında ve kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması koşuluyla değerlendirilebilir (TCK 51/1). Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi ise yalnızca bir yıl veya daha az süreli cezalarda mümkündür (TCK 49/2, 50). Temel cezanın alt sınırı iki yıl olduğundan bu yol pratikte çok dar kalır. Hapis cezalarının türleri için hapis cezaları yazımıza bakabilirsiniz.

Mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf yoluna gidilebilir. İstinaf incelemesinin kapsamı için ceza muhakemesinde istinaf yazımıza, genel süreç için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Eziyet Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.