AYM Kararı: TCK 191/6’daki Yeniden Erteleme Yasağı Anayasaya Uygun Bulundu (E.2021/70)

Kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçunda bir kez kamu davası açıldıktan sonra suçun yeniden işlendiği iddiasıyla başlayan soruşturmada ikinci kez erteleme yapılamayacağını öngören TCK 191/6, Anayasa Mahkemesine göre Anayasaya aykırı bulunmaz. Mahkeme, 16.12.2021 tarihli kararında itirazı oybirliğiyle reddetti. Aşağıda bu TCK 191/6 Anayasa Mahkemesi kararı, künyesi, gerekçesi ve uygulamadaki karşılığıyla ele alınıyor.

Karar 11.03.2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Mahkeme, aynı kurala yönelik 2025 ve 2026 yıllarındaki yeni itirazları da on yıllık yasak nedeniyle esasa girmeden reddetti. Böylece kural 2026 itibarıyla aynı içerikle uygulanmaya devam etmektedir.

TCK 191/6 Anayasa Mahkemesi kararına konu olay ve yargılama süreci

Kararın kaynağı somut bir ceza davasıdır. Hatay 6. Asliye Ceza Mahkemesi, önüne gelen uyuşturucu kullanma davasında uygulayacağı TCK 191/6 hükmünü Anayasaya aykırı görerek itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurdu. İtiraz konusu fıkra 6545 sayılı Kanunla bugünkü hâlini almıştır. Kurala göre dördüncü fıkra uyarınca kamu davası açıldıktan sonra, kullanma suçunun tekrar işlendiği iddiasıyla başlayan soruşturmalarda ikinci fıkradaki kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez.

Başvuran mahkeme, ilk dava açıldıktan sonra ikinci suç için erteleme yapılmamasının, ilk davada beraat gibi başka bir karar da çıkabilecekken kişiyi peşinen suçlu varsaydığını savundu. Bu nedenle kuralın hukuk devleti ilkesine ve masumiyet karinesine aykırı olduğunu ileri sürdü.

Kararda çözülen anayasal sorun

Mahkemenin önündeki soru, kullanma suçundan ikinci kez soruşturulan bir kişinin, hakkındaki ilk dava henüz sonuçlanmamış olsa bile erteleme imkânından yoksun bırakılmasının Anayasanın 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesi ve 38. maddesindeki masumiyet karinesiyle bağdaşıp bağdaşmadığıydı.

Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesi

Mahkeme önce ceza siyasetinin kanun koyucunun takdirinde olduğunu hatırlattı. Hangi fiilin suç sayılacağı, yaptırımın türü ve erteleme gibi kurumların hangi koşullarda uygulanacağı bu takdirin kapsamındadır. Ardından TCK 191’deki sistemi bütün olarak ele aldı: ikinci fıkradaki beş yıllık erteleme, üçüncü fıkradaki en az bir yıllık denetimli serbestlik ve tedavi, dördüncü ve beşinci fıkralardaki sonuçlar. Mahkemeye göre itiraz konusu kural bu bütünün parçasıdır ve tedavi ile denetimli serbestlik imkânının bir kişi hakkında yalnızca bir kez uygulanmasını amaçlar.

Masumiyet karinesi yönünden Mahkeme, kuralın kişinin “peşinen suçlu kabul edilmesini veya bir cezaya tabi tutulmasını öngörmemektedir” tespitini yaptı. Kural yalnızca erteleme kurumundan bir kez daha yararlanmayı engeller. İkinci soruşturmada yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına, dava açılır ve suç sabit olmazsa beraate karar verilebilir. Kuralın hukuk devleti ilkesine de aykırı düşmediği sonucuna varıldı ve itiraz oybirliğiyle reddedildi.

Kararın uygulamaya etkisi: kullanma suçu dosyalarında ne anlama gelir?

Kararın en pratik sonucu, ilk erteleme imkânının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğidir. Kullanma suçunda ilk soruşturmada verilen erteleme kararı, tedavi ve denetimli serbestlik yükümlülükleriyle birlikte gelir. Bu süreçte yükümlülüklere uyulmaması ya da yeniden madde kullanılması hâlinde kamu davası açılır ve sonraki bir soruşturmada aynı imkân bir daha kullanılamaz. Denetim sürecinin işleyişi için denetimli serbestlik yazımıza bakılabilir.

İkinci soruşturmayla karşılaşan kişi bakımından savunma, erteleme dışındaki imkânlara yönelir. Suçun unsurlarının gerçekten oluşup oluşmadığı, tahlil ve aramanın hukuka uygunluğu ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumların koşulları ayrıca incelenmelidir. Kullanma suçunun genel çerçevesi için TCK 191 kullanma suçu yazısı yol gösterici olabilir. Anayasa Mahkemesi aynı kurala yönelik 22.04.2025 ve 26.02.2026 tarihli yeni itirazları, esastan verilen ret kararının yayımından itibaren on yıl geçmeden yeniden inceleme yapılamayacağı gerekçesiyle reddetmiştir.

İlgili mevzuat ve benzer durumlar

TCK 191’deki erteleme sistemi ve kararın bu sistemdeki yeri aşağıda özetlenmiştir.

Kural yalnızca kullanma suçuna ilişkindir; ticaret suçlamasıyla karşılaşan kişi bakımından erteleme sistemi uygulanmaz.

Sık Sorulan Sorular

Diğer karar incelemeleri için İçtihatlar bölümüne, ceza hukukundaki genel konular için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu inceleme 4 Kasım 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Kararın tam metni için resmî kaynağa başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.