AYM Kararı: Çocuk İzlem Merkezi İfadesi ve Tanık Sorgulama Hakkı (İ.L. Başvurusu, 2020/9807)
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, çocuk mağdurların çocuk izlem merkezinde kayda alınan ifadelerinin duruşmada izletilmediği ve mağdurların yeniden dinlenmediği bir mahkûmiyette tanık sorgulama hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Aynı dosyada video kaydının bozma sonrası duruşmada izletildiği suç yönünden ise ihlal bulunmadı. Aşağıda bu çocuk izlem merkezi AYM kararı, künyesi, gerekçesi ve uygulamadaki karşılığıyla ele alınıyor.
24.02.2026 tarihli karar 22.10.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Kırılgan tanık konumundaki çocukların korunması ile sanığın savunma hakkı arasındaki dengeyi somut güvencelerle kurduğu için, 2026 itibarıyla cinsel suç dosyalarında yakından izlenmesi gereken bir karardır.
| Mahkeme | Anayasa Mahkemesi (Genel Kurul) |
|---|---|
| Esas / Başvuru | Başvuru No: 2020/9807 |
| Karar | Bireysel başvuru (cinsel istismar yönünden ihlal yok; hürriyetten yoksun kılma yönünden ihlal) |
| Karar tarihi | 24.02.2026 |
| Resmî Gazete | RG 22.10.2026, S.33408 |
| Konu | Çocuk mağdurların kayıt altındaki ifadeleri ve tanık sorgulama hakkı |
| İlgili mevzuat | Anayasa m.36; AİHS m.6/3-d; CMK m.210, m.236 |
Kısaca
- Başvurucu, üç çocuğa yönelik cinsel istismar ve hürriyetten yoksun kılma suçlarından mahkûm edilmişti.
- Mağdurlar duruşmada dinlenmemiş, çocuk izlem merkezindeki ifadeleri okunmuştu.
- Cinsel istismar yönünden video kaydının izletilmesi yeterli dengeleyici güvence sayıldı.
- Kayıt izletilmeyen hürriyetten yoksun kılma suçu yönünden ihlal kararı verildi.
Çocuk izlem merkezi AYM kararına konu olay ve yargılama süreci
Başvurucu, kardeş üç çocuğa yönelik çocukların cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından yargılandı. Mağdurlar duruşmada dinlenmedi; çocuk izlem merkezinde alınan ifadeleri okundu. Savunmanın tanıkların dinlenmesi talepleri reddedildi.
Yargıtay, mağdurların olayın tek tanığı olması nedeniyle cinsel istismar hükümlerini bozdu. Bozma sonrası mahkeme, ifadelere ait video kaydını duruşmada izleterek yeniden mahkûmiyet hükmü kurdu; bu hüküm Yargıtayca onandı. Hürriyetten yoksun kılma hükmü ise istinaf aşamasında kesinleşmişti ve bu suç yönünden kayıt izletilmemişti. Birleştirilen başvurularla dosya Genel Kurulda incelendi.
Kararda çözülen hukuki sorun
Sorun, belirleyici beyanları bulunan çocuk mağdurların duruşmada dinlenmemesinin Anayasa’nın 36. maddesindeki adil yargılanma hakkı kapsamında tanık sorgulama hakkını ihlal edip etmediğidir. Mahkeme bu soruyu iki suç için ayrı ayrı yanıtladı.
Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesi
Anayasa Mahkemesi kırılgan tanıklar için üç aşamalı bir inceleme uyguladı. İlk olarak tanığın duruşmada hazır edilmemesinin geçerli bir nedeni olup olmadığına, ikinci olarak beyanın mahkûmiyette tek veya belirleyici delil olup olmadığına, son olarak savunmanın zorluklarını dengeleyen usul güvencelerinin sağlanıp sağlanmadığına baktı.
Cinsel istismar yönünden savunmaya olayı kendi bakış açısıyla anlatma ve delil sunma imkânı tanınmış, video kaydı bozma sonrası duruşmada izletilmiş, mağdurların babası doğrulayıcı tanık olarak dinlenmişti. Savunma, iddia ettiği çelişkilerin hangi noktalarda olduğunu da açıklamamıştı. Mahkeme bu yönden zorlukların “yeterli düzeyde karşı dengeleyici güvencelerle telafi edildiği sonucuna varılmıştır” dedi.
Hürriyetten yoksun kılma yönünden ise kayıt izletilmemiş, mağdurların neden yeniden dinlenmediği gerekçelendirilmemişti. Mahkûmiyette belirleyici olan unsur, Mahkemenin ifadesiyle “güvenilirliği ve doğruluğu test edilmemiş kırılgan mağdur (tanık) ifadelerinin” kullanılmasıydı. Bu durum yargılamanın hakkaniyetini zedeledi ve ihlal sonucuna ulaşıldı.
Kararın uygulamaya etkisi: çocuk mağdurlu dosyalarda ne anlama gelir?
Karar, çocuk mağdurun tekrar tekrar dinlenmemesi amacı ile sanığın savunma hakkının birlikte korunabileceğini gösteriyor. Çocuk izlem merkezindeki adli görüşme kayda alındığında, bu kaydın duruşmada izletilmesi ve savunmanın kayıt üzerinden itirazlarını ileri sürebilmesi temel güvencelerden biri hâline geliyor.
Savunma açısından iki pratik ders çıkıyor. Birincisi, kaydın duruşmada izletilmesi açıkça talep edilmeli ve tutanağa geçirilmelidir. İkincisi, çelişki iddiası soyut kalmamalı; ifade tutanağı, kayıt içeriği ve duruşma tutanağı karşılaştırılarak hangi noktada fark bulunduğu gösterilmelidir. İhlal kararı, 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesi uyarınca yeniden yargılama yolunu açar. Çocukların ifadesine ilişkin genel çerçeve için çocukların ifadesi yazısına bakılabilir.
İlgili mevzuat ve benzer durumlar
| Düzenleme | Bu kararla ilişkisi |
|---|---|
| Anayasa m.36 | Adil yargılanma hakkı ve tanık sorgulama |
| AİHS m.6/3-d | Aleyhe tanıklara soru sorma ve sordurma hakkı |
| CMK m.210/1 | Olgunun kanıtlanması tanığın algılamasına dayanıyorsa tanığın duruşmada dinlenmesi; tutanak okunmasıyla geçiştirilememesi |
| CMK m.236 | Çocuk mağdurun ifadesinin uzman eşliğinde alınması ve tekrarın önlenmesi |
Benzer bir sorun, mağdurun duruşmada hiç dinlenmeden hüküm kurulduğu ve başka destekleyici delilin bulunmadığı Yargıtay dosyalarında eksik araştırma tartışması olarak da karşımıza çıkar.
Sık Sorulan Sorular
Çocuk izlem merkezindeki ifade duruşmada okunarak hükme esas alınabilir mi?
Bu kararda yalnız okunarak kullanılan ve test edilmemiş ifade belirleyici olduğunda ihlal bulundu. Kaydın duruşmada izletilmesi, doğrulayıcı tanık dinlenmesi ve savunmaya itiraz imkânı tanınması gibi güvenceler varsa Anayasa Mahkemesi aynı dosyada ihlal görmedi. Sonuç, güvencelerin somut dosyada fiilen sağlanmasına bağlıdır.
Çocuk mağdur mutlaka yeniden dinlenmeli midir?
Karar her durumda yeniden dinlemeyi şart koşmaz. Mahkeme, dinlememenin geçerli nedenini, beyanın belirleyici olup olmadığını ve dengeleyici güvenceleri birlikte inceler. Yeniden dinleme yapılmayacaksa bunun gerekçesinin açıklanması ve savunmanın kayıt üzerinden itiraz edebilmesi önem taşır. Böylece çocuğun korunması amacı da zedelenmez.
Savunma kaydın izletilmesini ne zaman istemelidir?
Talep ilk derece yargılamasında, mağdur beyanının delil olarak tartışıldığı duruşmada açıkça yapılmalı ve tutanağa geçirilmelidir. Talep reddedilirse istinaf ve temyiz dilekçelerinde yeniden ileri sürülmesi, olağan yollar tüketildikten sonra bireysel başvurunun da dayanağını oluşturur. Talebin yapılmamış olması sonraki aşamalarda itirazı zayıflatabilir.
Bu karar kesinleşmiş mahkûmiyetler için ne ifade eder?
İhlal kararı verilen dosyada 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesi uyarınca yeniden yargılama yolu açılır. Benzer durumdaki diğer kesinleşmiş dosyalar için ise ilgilinin süresi içinde bireysel başvuru yapmış olması gerekir; karar, başvuru yapılmamış dosyaları kendiliğinden etkilemez.
Karar ve mevzuat kaynakları
Diğer karar incelemeleri için İçtihatlar bölümüne, ceza hukukundaki genel konular için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili makaleler
- Cinsel İstismar İddiasında Çocuk İzlem Merkezi ve Adli Görüşme Süreci
- Çocuk Mahkemesi ve Çocukların İfadesi: Adli Süreçteki Çocuğun Soruşturma Süreci
- Çocukların Cinsel İstismarı (TCK 103): Cezası, Soruşturma Süreci ve Mağdur Hakları
- Cinsel İstismar Davalarında Delil: Mağdur Beyanı, Çocuk İzlem Merkezi ve Adli Tıp Raporu
Yazar hakkında
Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.
Bu inceleme 4 Kasım 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Kararın tam metni için resmî kaynağa başvurulmalıdır.
Somut durumunuz için hukuki değerlendirme
Bir kararın dosyanıza uygulanıp uygulanamayacağı olayların ayrıntısına ve usul aşamasına bağlıdır. Dosyanızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz önemlidir.
Telefon: 0 532 714 50 45 · E-posta: bilgi@ahmetgokhanmutlu.av.tr · İletişim ve adres bilgileri
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.
