Şerefe Karşı Suçlar Nelerdir? Hakaret Cezası, Önödeme ve Şikâyet Süresi (TCK 125)

Şerefe karşı suçlar, kişinin onurunu, şerefini ve saygınlığını koruyan TCK 125–131. maddelerdeki suçlardır ve merkezinde hakaret suçu yer alır. Hakaretin temel cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suç kural olarak şikâyete bağlıdır, 25.12.2025’ten beri uzlaştırmaya gitmez ve çoğu hâlde önödeme uygulanır.

Bir mesajlaşma grubuna yazılan tek bir cümlenin ceza davasına dönüşüp dönüşmeyeceği, bu alanda en sık sorulan sorulardan biridir. Türk Ceza Kanunu bu suçları 125 ile 131. maddeler arasında düzenler. Merkezde hakaret suçu vardır; çevresindeki maddeler ise kimin mağdur sayılacağını, hangi sözün cezasız kalacağını ve soruşturmanın hangi koşulla başlayacağını belirler. 2024 ve 2025’te yapılan iki değişiklikten sonra uzlaştırma ve önödeme bakımından tablo da tamamen değişti.

Şerefe Karşı Suçlar Hangi Maddelerde Düzenlenir?

Kanunun “Kişilere Karşı Suçlar” kısmındaki sekizinci bölüm, kişinin onurunu, şerefini ve toplum içindeki saygınlığını korur. Korunan değer, kişinin hem kendi gözündeki onuru hem de başkalarının gözündeki itibarıdır. Bu bölümde şerefe karşı suçlar ve onları tamamlayan hükümler yedi maddede toplanır. Bunlardan yalnızca ikisi bağımsız suç tipidir: hakaret (m. 125) ve kişinin hatırasına hakaret (m. 130). Diğer beş madde, suçun uygulanmasına yön veren yardımcı kurallardır.

Cumhurbaşkanına hakaret bu bölümde değil, Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar bölümünde, TCK 299’da ayrı bir suç olarak yer alır. Cezası 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir ve kovuşturma Adalet Bakanının iznine bağlıdır (TCK 299/3). Kanunun genel yapısını ve bölümler arasındaki ilişkiyi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun yapısı ve temel ilkeleri yazımızda anlattık.

Hakaret Suçu Nedir? İsnat ve Sövme Yolu

Hakaret suçu için TCK 125/1 iki seçimlik hareket öngörür (seçimlik hareket: suçun, kanunda sayılan birkaç davranıştan herhangi biriyle oluşması). Birincisi, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmektir. İkincisi ise sövmek suretiyle kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırmaktır. Kanun bu ikisini “veya” bağlacıyla ayırdığı için hakaret suçu her durumda somut bir olay anlatılmasını gerektirmez.

Somut isnatta, belli bir olay ya da davranış kişiye yüklenir. Örneğin, bir iş yerinde çalışma arkadaşının “geçen ay kasadan para aldığını” diğer personele anlatmak bu türdendir. Sövmede ise ortada anlatılan bir olay yoktur; kişiyi aşağılayan küfür, hakaret içerikli sıfat veya benzetmeler kullanılır. Bu nedenle sövme de tek başına suçu oluşturur; ayrıca bir olay anlatılması gerekmez.

Huzurda, gıyapta ve iletiyle hakaret

Hakaret mağdurun yüzüne karşı, yani huzurda işlenebilir. Mağdurun bulunmadığı bir ortamda (gıyapta) yapılan hakaretin cezalandırılması için ise fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir (ihtilat: sözün en az üç kişiye ulaşması). İki kişilik bir sohbette, orada olmayan bir üçüncü kişi hakkında söylenen söz bu şartı karşılamaz.

TCK 125/2, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakareti, yüz yüze işlenmiş gibi cezalandırır. Mağdura doğrudan gönderilen bir SMS, e-posta veya sesli mesaj bu hükme girer ve üç kişi şartı aranmaz. Buna karşılık mağdurun üye olmadığı bir grupta onun hakkında yazılanlar gıyapta hakaret kurallarına göre değerlendirilir.

Hakaret Cezası Ne Kadar?

Temel hâlde ceza 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Bu bir seçimlik cezadır; hâkim ikisinden birini seçer. Adli para cezası seçilirse gün sayısı TCK 52/1’deki genel sınırlar içinde belirlenir. Bir günün karşılığı, 7499 sayılı Kanun’la 01.06.2024’ten itibaren 100 TL ile 500 TL arasında takdir edilir. Kişinin hatırasına hakarette de aynı temel ceza uygulanır. Hâkim hapis cezasını seçmişse, bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/2); koşulları varsa diğer seçenek yaptırımlar veya erteleme gündeme gelebilir.

Nitelikli hâller

TCK 125/3 üç durumda cezanın alt sınırını bir yıla çıkarır. Bunlar kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret; kişinin dini, siyasi, sosyal veya felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklaması, değiştirmesi, yaymaya çalışması ya da dininin emir ve yasaklarına uygun davranması nedeniyle hakaret ve kişinin dinine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle hakarettir.

Hakaretin alenen işlenmesi, örneğin herkese açık bir sosyal medya hesabından paylaşılması, cezayı altıda bir oranında artırır (TCK 125/4). Belediye encümeni gibi kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı yapılan hakarette suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Bu durumda her üye için ayrı suç değil, zincirleme suç hükümleri uygulanır (TCK 125/5).

Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret

Şerefe karşı suçlar içinde usul bakımından en ağır sonuçları doğuran hâl budur. TCK 131/1 uyarınca bu hâlde şikâyet aranmaz; savcılık suçu öğrenince kendiliğinden soruşturma başlatır. Ayrıca önödeme ve uzlaştırma uygulanmaz. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi de CMK 171/6-b gereği mümkün değildir (kamu davasının açılmasının ertelenmesi: savcının, koşullar varsa davayı beş yıl süreyle açmaması).

“Görevinden dolayı” unsuru, sözün kamu görevlisinin yürüttüğü görevle bağlantılı olmasını gerektirir. Örneğin, trafik denetimi sırasında polis memuruna yöneltilen söz bu kapsamdadır. Aynı kişiye, görevle ilgisi olmayan bir komşuluk tartışmasında söylenen söz ise temel hakaret hükümlerine göre değerlendirilir. Bu ayrım şikâyet, önödeme ve ceza aralığını birlikte etkilediği için hakaret suçunun hangi fıkraya girdiği ilk ifadede netleştirilmelidir. Kamu görevlisinin şüpheli olduğu dosyalardaki izin sistemi için kamu görevlileri hakkında soruşturma izni yazımıza bakabilirsiniz.

Hakarette Uzlaşma Var mı? 2024–2025 Değişiklikleri ve Önödeme

Şerefe karşı suçlar, özellikle hakaret suçu, kısa aralıklarla iki kez değiştirildi. 7531 sayılı Kanun (Resmî Gazete ve yürürlük 14.11.2024) üç yenilik getirdi. Hakaretin iletiyle işlenen hâlini (125/2), inanç ve kutsal değerler nedeniyle işlenen hâllerini (125/3-b, c) ve alenen işlenen hâlini (125/4) TCK 75/6’daki önödeme listesine ekledi, iletiyle hakareti (125/2) uzlaştırma dışına çıkardı ve TCK 73/2’ye şikâyet süresi için iki yıllık bir üst sınır koydu (önödeme: savcılığın bildirdiği parayı ödeyen şüpheli hakkında dava açılmaması).

7571 sayılı Kanun (Resmî Gazete 25.12.2025, sayı 33118) bir adım daha attı. CMK 253/3’teki ibare “(madde 125)” olarak değiştirildi; böylece hakaretin bütün hâlleri uzlaştırma dışında kaldı. TCK 75/6-a-2 ise “Hakaret (üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, madde 125)” şeklinde yeniden yazıldı. Sonuçta temel hakaret (125/1) de önödeme kapsamına girdi; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (125/3-a) ise önödemenin dışında kaldı.

Önödeme nasıl işler?

Savcılık, TCK 75’e göre hesaplanan tutarı şüpheliye tebliğ eder. Şüpheli bu tutarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz. On gün içinde talep edilirse ödeme birer ay arayla üç eşit taksitle yapılabilir. Taksitlerden biri süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır ve soruşturma kaldığı yerden devam eder.

Önödeme her seferinde kullanılabilen bir imkân değildir. TCK 75/6’nın son cümlesine göre bu listedeki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde, aynı suçtan dolayı önödeme uygulanmaz. Ödeme yapılması, mağdurun tazminat gibi kişisel haklarını istemesine de engel olmaz (TCK 75/5). Kurumun genel çerçevesi için ceza davalarında uzlaşma ve önödeme ilişkisi yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Sözler Cezasız Kalır?

Her olumsuz ifade suç değildir. Şerefe karşı suçlar bölümünde kanun, bazı durumlarda hakaret suçu oluşsa bile ceza verilmeyeceğini ya da cezanın indirilebileceğini açıkça düzenler. Bu hükümler savunmanın omurgasını oluşturur ve dosyanın başında değerlendirilmelidir.

Mağdurun belirlenmesi (TCK 126)

Mağdurun adı söylenmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, sözün kime yöneldiği konusunda duraksanmayacak bir durum varsa hem isim belirtilmiş hem de hakaret açıklanmış sayılır. “Adını vermiyorum ama müdürümüzün kim olduğunu hepiniz biliyorsunuz” türü paylaşımlar bu hükmün tipik uygulama alanıdır. İsim vermemek tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

İsnadın ispatı (TCK 127)

Somut isnatla işlenen hakarette, isnat edilen ve suç oluşturan fiil ispat edilirse ceza verilmez. Mağdur hakkında bu fiil nedeniyle kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı varsa isnat ispatlanmış sayılır. Diğer durumlarda ispat talebi ancak kamu yararı bulunması ya da şikâyetçinin ispata razı olması hâlinde kabul edilir. Buna karşılık ispat edilmiş bir fiilden söz edilerek kişiye ayrıca hakaret edilirse ceza verilir (TCK 127/2).

Gerçek bir olayı aktarmak ile o olayı bahane ederek aşağılamak farklı sonuçlar doğurur. Asılsız bir suç isnadı yetkili makama ihbar veya şikâyet yoluyla yapılmışsa, hakaretten ayrı olarak iftira suçu ve cezası gündeme gelir. İftiranın cezası 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir (TCK 267/1).

İddia ve savunma dokunulmazlığı (TCK 128)

Yargı mercileri veya idari makamlar önünde yapılan yazılı ya da sözlü başvuru, iddia ve savunmalarda kişiler hakkında somut isnatlar veya olumsuz değerlendirmeler yapılması hâlinde ceza verilmez. Bunun için ifadelerin gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir. Örneğin, bir boşanma dilekçesinde eşin davranışlarının anlatılması bu korumadan yararlanır. Konuyla ilgisiz ağır sıfatlar ise bu korumanın dışındadır.

Haksız fiile tepki ve karşılıklı hakaret (TCK 129)

Hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenirse ceza üçte birine kadar indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir. Hakaret kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmişse kişiye ceza verilmez. Tarafların birbirine karşılıklı sövmesi hâlinde de olayın özelliğine göre taraflardan biri veya ikisi hakkında aynı indirim ya da cezadan vazgeçme uygulanabilir.

Kişinin Hatırasına Hakaret

TCK 130/1, ölmüş bir kimsenin hatırasına en az üç kişiyle ihtilat ederek hakaret edilmesini 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırır; alenen işlenirse ceza altıda bir oranında artırılır. Maddenin ikinci fıkrası ise ölünün cesedini veya kemiklerini alma ya da bunlar hakkında tahkir edici fiillerde bulunmayı 3 aydan 2 yıla kadar hapisle cezalandırır.

Şerefe karşı suçlar arasında yer alan bu fiilde şikâyet hakkı, TCK 131/2 uyarınca ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyuna, eşine ve kardeşlerine aittir. Aynı kişiler, hakarete uğrayan kişinin şikâyet etmeden ölmesi hâlinde de şikâyette bulunabilir. Örneğin, bir anma paylaşımının altına yazılan aşağılayıcı yorum, ölenin çocukları tarafından şikâyet konusu yapılabilir.

Şikâyetçi ve Şüpheli Açısından İlk Adımlar

Hakaret suçu dosyalarının sonucu çoğu zaman ilk birkaç haftada toplanan delillerle belirlenir. Bu yüzden taraflardan hangisi olursanız olun, bazı adımları erken atmak gerekir. Aşağıdaki liste kanunun öngördüğü sürelere ve uygulamadaki olağan akışa dayanır.

• Tarihi not edin. Şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden başlar; ancak fiilden itibaren iki yıl dolunca şikâyet hakkı her hâlde düşer.
• İçeriği bütün hâliyle saklayın. Mesajın öncesi ve sonrası, sözün bağlamını gösterir. Sövme ile sert eleştiri ayrımı bu bağlamla yapılır.
• Tanıkları belirleyin. Gıyapta hakarette en az üç kişiye ulaşma şartının ispatı tanık anlatımlarıyla yapılır.
• Önödeme teklifini takvime işleyin. Tebliğden itibaren on günlük süre kaçırılırsa teklif hükümsüz kalır.

Şüpheli tarafta ise TCK 127 ve 129 gibi hükümlerin şartlarının dosyada bulunup bulunmadığı ilk ifadeden önce incelenmelidir. Örneğin, karşı tarafın önce sövdüğü bir yazışmada, karşılıklı hakaret hükmü ceza indirimi ya da cezadan vazgeçme imkânı verebilir. Bu değerlendirme için mesajların eksiksiz bir dökümü gerekir.

Şerefe Karşı Suçlarda Şikâyet Süresi, Mahkeme ve Yargılama

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışında hakaretin soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK 131/1). Şikâyet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 aydır (TCK 73/1). 7531 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre bu süre, her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılı geçemez. Şikâyetten vazgeçme, kanunda aksi yazılı olmadıkça davayı düşürür; ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK 73/4, 73/6).

Önödeme teklifi yapılmayan ya da ödeme yapılmayan dosyalarda kamu davası asliye ceza mahkemesinde açılır. Üst sınırı iki yıl veya daha az olan suçlarda uygulanabilen basit yargılama usulü hakaretin temel hâlinde gündeme gelebilir. Hükümden sonra itiraz ve kanun yolu süreleri 7499 sayılı Kanun’la 01.06.2024’ten itibaren iki haftaya çıkarılmıştır. İstinaf süreci için ceza muhakemesinde istinaf yazımıza göz atabilirsiniz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB: mahkûmiyet hükmünün beş yıllık denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmaması), 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun’la CMK 231’de yeniden düzenlendi. AYM’nin bu fıkralara ilişkin iptal kararı 30.09.2026’da yürürlüğe gireceğinden rejim değişebilir; somut dosyada güncel metin kontrol edilmelidir.

Sosyal medya ve deliller

Uygulamada sıkça karşılaşılan dosyalar artık sosyal medya paylaşımlarıdır. Paylaşımın ekran görüntüsü, bağlantı adresi, paylaşım tarihi ve hesabın kime ait olduğunu gösteren bilgiler erken aşamada tespit edilmelidir. İçerik silinse bile bu kayıtlar delil değeri taşır. Paylaşımda kişinin özel hayatına ait görüntüler de yayılmışsa özel hayatın gizliliğini ihlal suçu ayrıca değerlendirilir. Elektronik ortamdaki diğer suçlar için bilişim suçları ve cezaları yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulamada şerefe karşı suçlar nedeniyle açılan ceza davası ile tazminat davası çoğu zaman birlikte yürür. Ceza davası, mağdurun hukuk mahkemesinde kişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle manevi tazminat istemesine engel değildir (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 58). İki dava birbirinden bağımsız yürür. Ceza dosyasında toplanan deliller tazminat davasında da kullanılabilir. Soruşturmanın her aşamasına ilişkin genel bilgi ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfamızda yer alır.

Şerefe Karşı Suçlar Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre gözden geçirilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.