Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Suçu (TCK 265): Polise Mukavemetin Cezası

Görevi yaptırmamak için direnme, bir kamu görevlisinin görevini yapmasını engellemek amacıyla ona karşı cebir veya tehdit kullanılmasıdır ve TCK 265’te düzenlenir. Temel hâlin cezası altı aydan üç yıla kadar hapistir. Suç şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma kapsamında da değildir; soruşturma kendiliğinden başlar.

Halk arasında “polise mukavemet” denen durum çoğunlukla bu suçtur. Ancak her itiraz, her yüksek ses ya da her tartışma bu suçu oluşturmaz. Aşağıda suçun sınırını, cezayı artıran hâlleri, yaralama ve hakaretle birlikte işlendiğinde ne olduğunu ve gözaltından istinafa kadar atılacak adımları sırasıyla anlatıyoruz.

Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Suçu Nedir?

TCK 265, Türk Ceza Kanunu’nun “Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar” bölümünde yer alır. Korunan değer, kamu görevinin engelsiz yürütülmesidir. Bu yüzden görevi yaptırmamak için direnme suçunda mağdur, cebir veya tehdide maruz kalan kamu görevlisidir; ancak suçun asıl hedefi görevin kendisidir.

Kamu görevlisi kavramı geniştir. TCK 6/1-c’ye göre kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya herhangi bir surette sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan kişi kamu görevlisidir. Polis ve jandarma en sık karşılaşılan örnektir; fakat icra memuru, zabıta, sağlık kurumunda görevli personel, öğretmen veya vergi denetmeni de bu kapsama girebilir.

Suçun unsurları tek tabloda

Polise Mukavemet Ne Zaman Suç Olur? Cebir ve Tehdit Sınırı

Kanun iki hareketten birini arar: cebir veya tehdit. Cebir, kişinin iradesini kırmaya yönelik fiziksel güçtür; itme, tutup çekme, vurma, kelepçe takılırken görevliyi savurma bu türdendir. Tehdit ise görevliye veya yakınına kötülük yapılacağını bildirerek onu işlemden vazgeçirmeye çalışmaktır.

Örneğin bir trafik denetiminde sürücü ehliyetini vermeyi reddeder, ardından aracı kontrol etmek isteyen polis memurunu iterek oradan uzaklaşmaya çalışır. Burada görev devam etmektedir, hareket cebirdir ve amaç denetimi engellemektir. Polise mukavemet olarak anlatılan olayların büyük kısmı bu kurguya benzer.

Buna karşılık işleme yalnızca sözlü olarak itiraz etmek, tutanağa şerh düşmek, imzadan kaçınmak ya da işlemin hukuka aykırı olduğunu söylemek cebir veya tehdit değildir. Bu davranışlar başka bir suçun konusu olabilir ya da olmayabilir; ama bu suçun aradığı hareket kanunda açıkça cebir ve tehdit olarak sayılmıştır.

Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Cezası Ne Kadar?

Madde beş fıkradan oluşur. İlk iki fıkra temel cezayı, üçüncü ve dördüncü fıkra artırımları, beşinci fıkra ise ağır yaralama neticesini düzenler. Görevi yaptırmamak için direnme suçunda hapis cezası tek seçenektir; maddede adli para cezası seçenek olarak öngörülmemiştir.

Yargı görevi yapanlar kimdir?

TCK 6/1-d’ye göre yargı görevi yapan deyimi yüksek mahkemeler, adli ve idari mahkemeler üye ve hâkimleri ile Cumhuriyet savcısı ve avukatları kapsar. Yani duruşma salonunda hâkime, adliye koridorunda savcıya veya görevini yapan bir avukata karşı cebir ya da tehdit kullanılması TCK 265/2’ye girer ve ceza iki yıldan dört yıla kadar hapistir.

Varsayımsal ceza hesabı

Örneğin iki kişi birlikte, ellerinde sopa ile zabıta memurlarının el koyma işlemini engellemeye çalışsın ve mahkeme temel cezayı alt sınırdan, altı ay olarak belirlesin. Birden fazla kişiyle işlendiği için 1/3 artırımla ceza sekiz aya çıkar. Silahla işlendiği için bu ceza yarı oranında artırılarak on iki ay olur. Mahkeme TCK 62’deki takdiri indirimi uygularsa altıda birine kadar indirerek on aya düşürebilir.

Bu hesap yalnızca yöntemi göstermek içindir. Gerçek bir dosyada temel ceza, TCK 61’deki ölçütlere göre (fiilin işleniş biçimi, zararın ağırlığı, kastın yoğunluğu gibi) alt sınırın üzerinde de belirlenebilir. Sopa, bıçak ve benzeri aletlerin hangi hâlde silah sayıldığı için silahla yaralama cezası yazısındaki TCK 6/1-f açıklamasına bakılabilir.

Direnme Sırasında Yaralama, Tehdit veya Hakaret Olursa

Uygulamada görevi yaptırmamak için direnme çoğu zaman tek başına gelmez. Olay sırasında görevli yaralanabilir, sözlü tehditler ve hakaretler eklenebilir. Hangi fiilin ayrı cezalandırılacağı, kanunun açık hükümlerine ve TCK 42 ile TCK 44’teki içtima kurallarına göre belirlenir.

• Ağır yaralama: TCK 265/5 açıktır. Direnme sırasında kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlleri (TCK 87; örneğin kemik kırığı, organ işlevinin sürekli zayıflaması) gerçekleşirse ayrıca kasten yaralama hükümleri uygulanır.
• Basit yaralama: Kanun TCK 87 dışındaki yaralamalar için ayrı bir cümle içermez. Cebir unsurunu aşan bir yaralamanın ayrıca cezalandırılıp cezalandırılmayacağı somut olayda değerlendirilir. TCK 86/3-c, kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işlenen yaralamada cezanın yarı oranında artırılacağını ve şikâyet aranmayacağını düzenler.
• Tehdit: Tehdit, bu suçun hareket unsurudur. Görevin engellenmesi amacıyla yapılan tehdit bu suçun içinde kalır; amaç başka ise TCK 106 ayrıca gündeme gelir.
• Hakaret: Görevliye görevinden dolayı edilen hakaret ayrı bir suçtur (TCK 125/3-a).

Yaralamanın ceza aralıkları için kasten yaralama suçu, tehdidin türleri için ise tehdit suçu ve cezası yazılarımız ayrıntılı bilgi verir.

Görevlinin ölçüsüz güç kullanması

Kanun görevlinin tarafını da düzenler. TCK 256’ya göre zor kullanma yetkisine sahip kamu görevlisi, görevini yaparken gerektirdiği ölçünün dışında kuvvet kullanırsa kasten yaralama hükümleri uygulanır. Kendisi de yaralandığını düşünen kişi, bu yönde şikâyette bulunabilir ve darp raporu alınmasını isteyebilir. İki dosya bazen birlikte yürür.

Haksız tahrik uygulanır mı?

TCK 29’daki haksız tahrik genel bir indirim sebebidir ve suç ayrımı yapmaz. Görevlinin haksız bir fiili kişide hiddet veya şiddetli elem yaratmışsa, cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilebilir. Görevin hukuka uygun biçimde yürütülmesi ise tek başına haksız fiil sayılmaz. Şartlar için haksız tahrik indirimi yazısına bakabilirsiniz.

Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Durumunda Ne Yapılmalı?

Bu suçlama çoğu zaman olay yerinde yakalama ve gözaltı ile başlar. Aşağıdaki adımlar şüpheli konumundaki kişi için genel bir yol haritasıdır.

1. Gözaltında haklarınızı isteyin. Yakalanan kişiye yakalama nedeni ve hakları bildirilir; yakınlarına haber verilmesini isteme hakkı vardır. Süreler ve itiraz yolu yakalama ve gözaltı yazısında anlatılmıştır.
2. Müdafi isteyin. CMK 150/1’e göre şüpheliden müdafi seçmesi istenir; seçemeyecek durumdaysa istemi hâlinde baro tarafından müdafi görevlendirilir. Suçun alt sınırı beş yılı aşmadığı için müdafilik kendiliğinden zorunlu değildir, istemek gerekir.
3. İfadede sakin ve kısa olun. CMK 147 susma hakkını güvence altına alır. Olayı abartmadan, hangi işlemin yapıldığını ve sizin ne yaptığınızı kronolojik anlatın. Ayrıntı için susma hakkı ve müdafi yardımı yazısına bakabilirsiniz.
4. Kendi yaralanmanızı belgeleyin. Darp veya muayene raporu alınmasını isteyin; raporun bir örneğini dosyaya kazandırın.
5. Delilleri erkenden bildirin. Olay yerindeki kamera kayıtları, telefon görüntüleri ve tanık isimleri savcılığa dilekçeyle bildirilmelidir. Kayıtlar belirli süre sonra silinebileceği için gecikmemek önemlidir.
6. Tutanağı okuyun. Yakalama ve olay tutanağını imzalamadan önce okuyun; katılmadığınız kısım varsa itirazınızı yazdırın.

Yargılama Nasıl İlerler? HAGB, Erteleme ve Paraya Çevirme

Kanundaki cezanın üst sınırı on yılı aşmadığı için dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m. 11–12). Suç seri muhakeme listesinde (CMK 250) yer almaz. Basit yargılama usulü ise üst sınırı iki yıl veya daha az olan suçlar için öngörüldüğünden TCK 265/1’e uygulanmaz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) hükümleri 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. HAGB için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması ve zarar varsa giderilmesi gibi şartlar aranır. Suç tarihine göre lehe kanun (TCK m. 7) değerlendirilmelidir. Şartların tamamı HAGB rehberinde yer alıyor.

Kısa süreli hapis cezası, TCK 50 uyarınca adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Görevi yaptırmamak için direnme suçunda maddede seçimlik adli para cezası bulunmadığından, TCK 50/2’deki “seçimlik cezada hapse hükmedildiyse çevrilmez” kuralı burada engel oluşturmaz. Gün hesabı için hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi yazısına bakılabilir.

Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Benzer bir suçlamayla karşılaşan kişi için müdafi yardımı istemek kanuni bir haktır. Ceza davalarında genel çerçeve ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasında yer alıyor.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.