AYM Kararı: Arama Kararı Olmadan Konut Araması ve Hukuka Aykırı Delil, Orhan Kılıç (2014/4704)

Hâkim kararı ya da Cumhuriyet savcısının yazılı emri bulunmadan yapılan konut aramasında ele geçen eşya, mahkûmiyetin belirleyici delili yapılırsa yargılama bir bütün olarak hakkaniyetini yitirir. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bu sonuca 1 Şubat 2018 tarihli Orhan Kılıç kararında ulaştı. Aşağıda bu hukuka aykırı arama AYM kararı, künyesi, gerekçesi ve uygulamadaki karşılığıyla ele alınıyor.

Karar, uyuşturucu madde ticareti suçundan verilen bir mahkûmiyete ilişkin. Mahkeme, Anayasa m.38/6 hükmündeki hukuka aykırı delil yasağını adil yargılanma hakkıyla birlikte ele aldı ve yeniden yargılama yapılmasına hükmetti. Arama işlemine dayanan ceza dosyalarında savunmanın ilk inceleyeceği konu, aramanın dayanağıdır.

Hukuka aykırı arama AYM kararına konu olay ve yargılama süreci

Karara konu dosyada iki polis memuru başvurucuyla birlikte evine giderek konutta arama yaptı. Arama için hâkim kararı ya da Cumhuriyet savcısının yazılı emri yoktu. Olay, yaklaşık on sekiz saat sonra savcılığa bildirildi. Evde kokain, amfetamin tabletleri ve hassas terazi ele geçirildi.

İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi başvurucuyu uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçundan 7 yıl 6 ay hapis ve 150 gün adli para cezasına mahkûm etti. Başvurucunun aramanın hukuka aykırılığına ilişkin itirazları hükümde ele alınmadı. Yargıtay 10. Ceza Dairesi hükmü onadı.

Kararda çözülen hukuki sorun

Mahkemenin cevapladığı soru, kanuna aykırı yapılan bir konut aramasında elde edilen delillere dayanan mahkûmiyetin Anayasa m.36 kapsamındaki adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediğiydi. Başvurucu, mahkûmiyetin hukuka aykırı delillere dayandığını ileri sürmüş, yeniden yargılama ve manevi tazminat talep etmişti.

Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesi

Mahkeme önce genel çerçeveyi çizdi. Delillerin değerlendirilmesi kural olarak derece mahkemelerinin işidir; bireysel başvuruda incelenen husus, delillerin elde edilme ve kullanılma biçiminin yargılamanın bütününü hakkaniyete aykırı hâle getirip getirmediğidir. Bu incelemede hukuka aykırı delilin mahkûmiyette tek veya belirleyici delil olup olmadığı, sanığa delilin gerçekliğine itiraz imkânı tanınıp tanınmadığı ve silahların eşitliği ile çelişmeli yargılama ilkelerinin gözetilip gözetilmediği değerlendirilir. İşkence veya kötü muameleyle elde edilen delillerin kullanılması ise başlı başına ihlal sonucunu doğurur.

“Somut olayda konutta yapılan aramanın 5271 sayılı Kanun’un yukarıda belirtilen maddelerine aykırı şekilde yapıldığı açıktır.”

Mahkemeye göre mahkûmiyetin ana dayanağı, bu aramada ele geçen maddeler ve terazidir. Derece mahkemesi aramanın yapılış biçimine yönelik itirazları değerlendirmemişti. Belirleyici delilin hukuka aykırı yoldan elde edilmesi ve bu itirazların karşılıksız bırakılması, yargılamanın bütününü hakkaniyete aykırı hâle getirdi. Anayasa m.36 ihlaline oyçokluğuyla karar verildi; dört üye, mahkûmiyetin yalnız arama deliline dayanmadığı görüşüyle karşı oy kullandı. Kararın yeniden yargılama için İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine hükmedildi, tazminat talebi ise yeniden yargılamanın yeterli giderim olduğu gerekçesiyle reddedildi.

Kararın uygulamaya etkisi: Arama ve uyuşturucu dosyalarında ne anlama gelir?

Kararın pratik mesajı, arama işleminin dayanağının her dosyada belgeyle sorgulanması gerektiğidir. Arama kararı ya da yazılı emir dosyada var mı, arama hangi saatte yapıldı, savcılığa ne zaman bilgi verildi ve tutanakta hangi tanıklar yer aldı gibi sorular soruşturma aşamasından itibaren not edilmelidir. Bu itirazlar ilk derece mahkemesinde açıkça ileri sürülmeli ki hükümde tartışılmaları istenebilsin.

Kararın sınırı da vardır. Anayasa Mahkemesi, hukuka aykırı delilin dosyadaki diğer delillerle ilişkisine bakar; mahkûmiyet bağımsız ve hukuka uygun delillerle de destekleniyorsa sonuç farklılaşabilir. Karşı oylar da bu noktada toplandı. 2026 itibarıyla hukuka aykırı delil itirazlarında, aramanın dayanağı ile delilin mahkûmiyetteki ağırlığı birlikte ortaya konulmalıdır.

İlgili mevzuat ve benzer durumlar

Benzer sorunlar araç aramalarında ve önleme araması kararına dayanılarak yapılan aramalarda da ortaya çıkar. Bu dosyalarda aramanın adli mi önleme araması mı olduğu ayrıca tartışılır; özellikle uyuşturucu ticareti suçlamalarında bu ayrım sonucu doğrudan etkileyebilir.

Sık Sorulan Sorular

Diğer karar incelemeleri için İçtihatlar bölümüne, ceza hukukundaki genel konular için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu inceleme 4 Kasım 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Kararın tam metni için resmî kaynağa başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.