2313 Sayılı Kanun Nedir? Uyuşturucu Kontrol Listesi, Müsadere ve Kenevir Ekimi Cezası

2313 sayılı Kanun, yani Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun, uyuşturucu maddelerin ithalatını, ihracatını, yurt içi satışını, ele geçirilen maddelerin akıbetini ve kenevir yetiştiriciliğini düzenleyen 1933 tarihli temel metindir. Hangi maddenin kontrol altında olduğu, Kanun’un 19. maddesine dayanan Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir. Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekimi 4–12 yıl hapis gerektirir.

Yeni bir sentetik maddeyle yakalanan kişinin dosyasında ilk sorulan soru çoğu zaman maddenin fiil tarihinde kontrol altında olup olmadığıdır. Cevap, 2313 sayılı kanun ile bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Cumhurbaşkanı kararlarında aranır. Bu sorunun cevabı, savunmanın hangi yöne ilerleyeceğini de çoğu zaman belirler.

2313 Sayılı Kanun Nedir, Neyi Düzenler?

Kanun 12 Haziran 1933’te kabul edilmiş, 24 Haziran 1933 tarihli ve 2435 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Dili dönemin terimlerini taşır.

“Murakabe” denetim, “Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti” bugünkü Sağlık Bakanlığı, “inhisar idaresi” ise o dönemin devlet tekeli anlamına gelir. Metindeki kurum adlarının çoğu güncellenmediği için bir maddeyi okurken görevin bugün hangi kurumda olduğuna ayrıca bakmak gerekir.

Ana başlıklar şöyle sıralanabilir.

• Tıbbi afyon, morfin, kokain ve türevlerinin ithalat, ihracat ve satış denetimi (m.1–17)
• Kapsamın Cumhurbaşkanı kararıyla genişletilmesi (m.19)
• Ele geçirilen maddelerin zaptı, müsaderesi ve imhası (m.20–22)
• Kenevir yetiştiriciliği ve cezaları (m.23)
• Ecza ticarethanelerine ilişkin yaptırımlar (m.24–26), öncül kimyasallar (Ek m.1) ve suçta kullanılan araca elkoyma (Ek m.2)

Kanun, kenevir hükümleri dışında doğrudan hapis cezası öngörmez. Uyuşturucu ticareti ve kullanımına ilişkin cezalar TCK’dadır. Ticaret için uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, kullanıma zemin hazırlayan davranışlar için uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma yazılarımıza, bölümün tamamı için ise kamu sağlığına karşı suçlar rehberimize bakabilirsiniz.

Kanun’un yasak koyan ilk hükümleri

Kanun’un 2. maddesi, afyon sözleşmesinde tarif edilen “müstahzar afyon”un hazırlanmasını, ithalini, ihracını ve satışını yasaklar. 3. madde ise yalnızca esrar yapmak için kenevir ekilmesini ve esrarın her türlü hazırlanmasını, ithalini, ihracını ve satışını yasaklar. 22. maddeye göre bu maddeler nerede görülürse zaptedilir ve 20–21. maddelerdeki müsadere ve imha usulü uygulanır.

Uyuşturucu Kontrol Listesine Yeni Madde Nasıl Eklenir?

Kanun’un 19. maddesine göre birinci maddede sayılanlar dışında kalan ve bilimsel inceleme sonucunda zararlı olduğu, bağımlılık (toksikomani) yaptığı anlaşılan maddelerin de Kanun hükümlerine tabi olacağı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. 2018’e kadar bu yetki “İcra Vekilleri Heyeti”ne, yani Bakanlar Kurulu’na aitti. 700 sayılı KHK ile ibare “Cumhurbaşkanı” olarak değiştirildi.

Yetki, özellikle sentetik kannabinoid ve sentetik opioid gibi yeni psikoaktif maddelerin hızla piyasaya çıkması karşısında sık kullanılıyor. Konsolide metnin dipnotlarında 2013–2018 arasında çıkarılan çok sayıda Bakanlar Kurulu Kararı ile 9 Ocak 2026 tarihli ve 10851 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı yer alır. 10851 sayılı Karar 10 Ocak 2026 tarihli ve 33133 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Bugün ulusal ve uluslararası kontrole tabi maddeler ile yeni psikoaktif maddeler hakkında düzenleme yapma görevi, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 506. maddesi uyarınca Sağlık Bakanlığına bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumuna (TİTCK) aittir. Liste teklifleri bu teknik değerlendirmeden geçer.

Maddenin listede olup olmadığı nasıl kontrol edilir?

İlk adım, bilirkişi raporunda maddenin kimyasal adının eksiksiz yazılmasıdır.

Ardından bu adın 2313 sayılı Kanun kapsamına alınan listelerden hangisinde, hangi Bakanlar Kurulu veya Cumhurbaşkanı kararıyla yer aldığı belirlenir. Son olarak kararın Resmî Gazete’deki yayım tarihi fiil tarihiyle karşılaştırılır. Raporda yalnızca “sentetik kannabinoid” gibi genel bir ifade varsa, hangi listeye dayanıldığının sorulması yerinde olur.

Bu kontrol, uyuşturucu maddelerin murakabesi sisteminin ceza dosyasındaki karşılığıdır. Örneğin bir e-sigara sıvısında tespit edilen maddenin listeye girdiği Cumhurbaşkanı kararı fiil tarihinden sonra yayımlanmışsa, TCK 188 veya 191 kapsamında ceza sorumluluğu tartışmalı hâle gelir.

11418 Sayılı Karar ile 2313 Sayılı Kanun Kapsamına Hangi Maddeler Alındı?

12 Haziran 2026 tarihli ve 11418 sayılı Cumhurbaşkanı kararı, 13 Haziran 2026 tarihli ve 33279 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Karar, ekli listedeki maddelerin 2313 sayılı Kanun hükümlerine tabi tutulmasını Kanun’un 19. maddesine dayanarak öngörür. Listede altı madde bulunur. Bu karardan sonra 30 Ağustos 2026 tarihli ve 11684 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 31 Ağustos 2026 tarihli ve 33356 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Bu kararla ADMB-FUBBIOCA, adamantyl-HHC, Etodezitramide ve Mephenaqualone dâhil on dört madde daha 2313 sayılı Kanun kapsamına alındı.

Grup adları kimyasal adlara dayanan genel bir sınıflandırmadır, hukuki nitelendirme değildir. Bir maddenin TCK 188/4-a’daki “sentetik opioid ve türevleri” gibi cezayı artıran gruplara girip girmediği her dosyada bilirkişi raporuyla ayrıca belirlenir.

Kararda ayrı bir yürürlük maddesi bulunmuyor. Ceza hukukunda kanunilik ilkesi gereği, madde listeye girmeden önce işlenen fiiller bu karara dayanılarak cezalandırılamaz (TCK m.2 ve 7). Örneğin Mayıs 2026’da ele geçirilen ve yalnızca bu kararla listeye giren bir madde için ceza sorumluluğu, fiil tarihindeki listeye göre değerlendirilir.

İthalat, İhracat ve Satış Nasıl Denetlenir?

Kanun’un 4–17. maddeleri, uyuşturucu maddelerin tıbbi ve bilimsel ihtiyaç sınırında kalmasını amaçlayan bir belge sistemi kurar. Uyuşturucu maddelerin murakabesi bu belge zinciri üzerinden yürür. Başlıca kurallar şunlardır.

• İthalat için önceden izin (ithal vesikası) alınır. Vesika altı ay içinde kullanılmazsa geçerliliğini yitirir ve belgedeki miktar bir defada ithal edilir (m.4–5).
• İhraç vesikası üç ay geçerlidir. İhracat kural olarak alıcı ülkenin yetkili makamının verdiği ithal belgesine dayanır (m.8–9).
• Yeniden ihraç amacıyla ithalat yasaktır; transit gelen kaplar gümrükte mühürlenir (m.14).
• Perakende ve reçeteli satış yalnızca eczanelerde yapılır. Ecza ticarethaneleri sadece eczanelere, resmî kurumlara ve laboratuvarlara toptan satış yapabilir (m.15).
• Ecza ticarethaneleri her satış için alıcıdan belge alır ve bu belgeleri beş yıl saklar (m.17).

Haşhaş ve afyon üretimi gibi tarımsal konular ayrı bir rejime tabidir ve 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanun ile düzenlenir. Belge sistemi dışına çıkan ticari hareketler ise gümrük yönünden ayrıca kaçakçılık mevzuatını ilgilendirebilir; genel çerçeve için kaçakçılık suçları yazımıza bakabilirsiniz.

Ele Geçirilen Uyuşturucuda Zapt, Numune, Müsadere ve İmha

Ceza dosyalarında 2313 sayılı Kanun‘un en sık uygulanan hükmü 20. maddedir.

Gümrükten izinsiz sokulmaya çalışılan, ülke içinde izinsiz satılan veya yetkisi olmayan kişilerin yanında bulunan uyuşturucu maddeler tutanakla zaptedilir. Sahibi belli olsun olmasın, bu maddeler suç delili olarak Cumhuriyet savcılığınca muhafaza altına alınır. Maddenin cinsi, niteliği ve miktarının kesin tespiti için yeterli örnek alınıp laboratuvara gönderilir.

Aynı Kanunla eklenen geçici 2. madde, yeni usulün yürürlükten önce elkonulmuş maddelere de uygulanacağını belirtir. İlk derece mahkemesinde süren dosyalarda mahkeme; istinaf veya temyizdeki dosyalarda ise UYAP kayıtlarını inceleyerek yine ilk derece mahkemesi derhâl karar verir. Örnek alınmamış dosyalarda yeterince örnek alınır.

Müsaderesine karar verilen maddeler, valinin görevlendireceği bir yetkilinin başkanlığında ve il savcısı ya da yardımcısının nezaretinde oluşturulan heyet önünde imha edilir (m.21). Belirli miktarlar arama köpeği eğitimi için İçişleri Bakanlığı birimlerine, Türk Silahlı Kuvvetlerine ve Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğüne, tıbbi amaçlı kullanılabilirliğin araştırılması için ise ilgili bakanlığa teslim edilebilir (m.20).

Savunma açısından numunenin önemi

Ana kütle erken imha edilebildiği için sonradan yapılacak her inceleme saklanan örnek üzerinden yürür. Numunenin hangi paketten alındığı, mühür ve etiket bilgileri, tartım tutanağı ile laboratuvar raporundaki ağırlığın tutarlılığı bu yüzden titizlikle kontrol edilmelidir. Örneğin tutanakta 50 gram olarak tartılan bir maddenin raporda farklı brüt ağırlıkla görünmesi, açıklanması gereken bir çelişkidir.

2313 Sayılı Kanun’a Göre Kenevir Ekiminin Cezası Ne Kadar?

Kanun’un 23. maddesi 7442 sayılı Kanun (yürürlük 5 Nisan 2023) ve 7557 sayılı Kanunla (yürürlük 24 Temmuz 2025) yenilendi.

Güncel metne göre lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik kenevir yetiştiriciliği Tarım ve Orman Bakanlığının iznine tabidir. Tıbbi ve benzeri ürün amaçlı yetiştiricilik Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından yapılır veya Cumhurbaşkanınca belirlenen kota doğrultusunda yaptırılır.

7557 sayılı Kanunla eklenen cümlelere göre bu ürünlerin ruhsatlandırma veya takip sistemine kayıt işlemleri Sağlık Bakanlığınca yapılır ve ürünler yalnızca eczanelerden satılabilir. Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik, kişisel bakım ve destek ürünlerinde THC oranını en fazla yüzde 0,3 ile sınırlar.

Kanun, “ekim yapma” kavramının tohumun toprağa ekilmesinden hasada kadar süren süreci kapsadığını açıkça belirtir. Esrar elde etmek amacıyla ekim suçunda iletişimin denetlenmesi (CMK 135) ve teknik araçlarla izleme (CMK 140) uygulanabilir. İzinsiz yetiştirilen kenevir, mülki amirin emriyle imha edilir ve masrafı ekim yapandan 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilir.

Adli para cezasında bir gün karşılığı 100 ile 500 Türk lirası arasındadır (TCK m.52/2). Bitkinin türünü ve THC oranını bilmediğini ileri süren kişi için hata hâlinde suç ve ceza kuralları gündeme gelebilir, ancak bu savunma somut delillerle desteklenmelidir.

Ecza Ticarethaneleri ve Öncül Kimyasallara İlişkin Yaptırımlar

Uyuşturucu maddeleri eczane, resmî kurum ve laboratuvar dışındakilere satan ecza ticarethanesi sahip ve mesul müdürleri ile reçetesiz satış yapan eczane sahip veya mesul müdürleri TCK’nın ilgili maddelerine göre cezalandırılır (m.24). Satış belgelerini almayan, saklamayan veya defter tutmayan ecza ticarethanelerine mülki amir idari para cezası verir (m.25).

Ek 1. madde, 1988 tarihli Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerin Kaçakçılığına Karşı Sözleşmesi’nin I ve II numaralı tablolarındaki öncül maddelerin (öncül: uyuşturucu üretiminde hammadde olarak kullanılabilen kimyasal) imali, ithali, ihracı, nakli, bulundurulması, alımı ve satımını Sağlık Bakanlığının iznine bağlar. İzinsiz işlemlerde mülki amir idari para cezası verir ve maddelerin mülkiyeti kamuya geçirilir.

Bu fiiller uyuşturucu imalatında kullanılmak amacıyla yapılırsa TCK 188 uygulanır. Kanundaki idari para cezası tutarları Kabahatler Kanunu’nun 17/7. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Bu nedenle kanun metninde yazan rakam, cezanın bugünkü tutarını göstermez.

Suçta Kullanılan Araca Elkoyma (Ek Madde 2)

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda kullanılan araçlara CMK 128/4’e göre elkonulur (elkoyma: eşyanın geçici olarak devlet muhafazasına alınması).

Araç, soruşturma ya da kovuşturma sürerken aynı suçta yeniden kullanılmışsa, Türkiye’de sicile kayıtlı değilse, önemli miktar veya değerde maddeyle ele geçirilmişse ya da suçu kolaylaştıran özel tertibatı varsa sahibine iade edilmez. Sahibi aracın değeri kadar teminatı otuz gün içinde yatırırsa araç iade edilir.

Anayasa Mahkemesi 20.07.2022 tarihli ve E.2020/98, K.2022/87 sayılı kararıyla, teminat yatırılmazsa aracın sonuç beklenmeden tasfiyesini öngören cümleyi, (c) bendi yani önemli miktarda maddeyle ele geçirilme hâli ve satış dışı yöntemlerle tasfiye yönünden iptal etti (yürürlük 17.08.2022). Bu nedenle yalnızca önemli miktar gerekçesiyle, dava sonucu beklenmeden tasfiye yoluna gidilemez. Değer olarak kara araçlarında kasko değeri esas alınır.

Elkoyma ile birlikte çoğu zaman tutuklama gibi başka koruma tedbirleri de gündeme gelir. Bu konuda tutuklama hangi hâllerde olur yazımız yol gösterici olabilir. Ceza yargılamasının işleyişine dair genel bilgiler ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamızda yer alıyor.

2313 Sayılı Kanun Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre gözden geçirilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.