Suç Eşyasının Satın Alınması veya Kabul Edilmesi (TCK 165): İkinci El Alışverişte Risk

Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi, hırsızlık, dolandırıcılık gibi bir suçla elde edildiğini bildiği malı, o suça katılmadan satın alan, kabul eden, satan veya devreden kişinin işlediği suçtur. TCK 165’e göre cezası altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır. Suç uzlaştırma kapsamındadır.

İkinci el telefon, bisiklet, araç parçası veya altın alırken en sık sorulan soru şudur: “Çalıntı olduğunu bilmiyordum, yine de suçlu olur muyum?” Bu yazı, bilerek almakla iyiniyetle almak arasındaki farkı, malın sahibine iadesini, satıcıya karşı haklarınızı ve polis kapınızı çaldığında yapılacakları anlatıyor.

Suç Eşyasının Satın Alınması Suçu Nedir?

TCK 165, malvarlığına karşı suçlar bölümündedir. Kanunun hedefi, suçtan elde edilen malın el değiştirerek “temizlenmesini” ve hırsızlığın kârlı bir işe dönüşmesini önlemektir. Çalınan bir mal için alıcı bulunamazsa hırsızlık da daha az cazip olur.

Suçun konusu “bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşya veya diğer malvarlığı değeri”dir. Bu yalnızca hırsızlık değildir; dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma veya yağma ile elde edilen mal da kapsama girer. Örneğin emanet olarak verilen bir dizüstü bilgisayarı sahibine haber vermeden satan kişiden bu cihazı bilerek satın alan da TCK 165 kapsamında değerlendirilir.

Kanundaki dört hareket

• Satın almak: Bedel karşılığında edinmek.
• Kabul etmek: Hediye, rehin veya borca karşılık olarak almak.
• Satmak: Suç eşyasını başkasına bedel karşılığı vermek.
• Devretmek: Bedelsiz veya başka bir hukuki işlemle el değiştirmesini sağlamak.

Satma ve devretme hareketleri, zinciri uzatan ara kişileri de kapsar. Örneğin bir oto sanayi esnafı, bir tanıdığından çalıntı olduğunu bildiği jantları alıp kendi dükkânında satışa çıkarırsa hem satın alma hem satma hareketini gerçekleştirmiş olur. Birden fazla hareketin aynı mal için yapılması ayrı ayrı suç oluşturmaz; kanun bunları seçimlik hareket olarak saymıştır. Ancak farklı zamanlarda farklı mallar için tekrarlanan alımlar, zincirleme suç (TCK 43) tartışmasına yol açabilir.

Asıl suçun faili veya ortağı bu maddeden cezalandırılmaz. Kanun açıkça “bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin” ifadesini kullanır. Hırsızı, çaldığı malı kendisi satarken TCK 165’ten değil hırsızlıktan sorumlu tutulur. Hırsızlığın temel çerçevesi için hırsızlık suçu ve cezası yazısına bakabilirsiniz.

Suç Eşyasının Satın Alınması Cezası Ne Kadar?

TCK 165’in tek fıkrası vardır ve nitelikli hâl içermez. Hapis ve adli para cezası birlikte öngörülmüştür; yani mahkûmiyette ikisine de hükmedilir. Adli para cezası, gün sayısı ile bir gün karşılığı tutarın çarpılmasıyla bulunur; bir gün karşılığı TCK 52/2’ye göre 100 TL ile 500 TL arasında belirlenir.

Varsayımsal hesap

Örneğin mahkeme hapis cezasını alt sınırdan, altı ay olarak; adli para cezasını yüz gün olarak belirlesin ve bir günü 100 TL takdir etsin. Adli para cezası 10.000 TL olur. TCK 62 uyarınca altıda bir takdiri indirim yapılırsa hapis beş aya, adli para cezası 83 güne, yani 8.300 TL’ye iner. Beş aylık hapis kısa süreli olduğundan TCK 50 uyarınca seçenek yaptırıma da çevrilebilir.

Çalıntı Mal Aldığını Bilmeyen Alıcı Ceza Alır Mı?

Hayır. TCK 21/1’e göre suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. TCK 22/1 ise taksirle işlenen fiillerin ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılacağını söyler. TCK 165’in taksirli bir hâli yoktur. Dolayısıyla çalıntı mal olduğunu bilmeden, makul koşullarda alışveriş yapan kişi bu suçtan cezalandırılmaz.

Sorun ispattadır. Alıcının “bilmiyordum” demesi yeterli değildir; dosyadaki dış koşullar birlikte değerlendirilir. Piyasa değerinin çok altında fiyat, belge ve kutu olmaması, gece yarısı sokakta yapılan teslim, satıcının kimliğini göstermekten kaçınması gibi olgular sorgulanır. TCK 21/2’deki olası kast da burada önemlidir: kişi malın suçtan geldiği ihtimalini öngörmesine rağmen alırsa olası kast tartışılır ve bu hâlde temel ceza üçte birden yarıya kadar indirilir.

Satın alacağını önceden söz vermek

Ayrım ince ama sonuç büyüktür. TCK 39/2-a, fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmeyi yardım etme sayar. Örneğin bir kişi, “motosikleti getirirsen ben alırım” diyerek hırsızlıktan önce alıcı olacağını söylerse artık TCK 165’ten değil, hırsızlığa yardım edenden sorumlu tutulabilir. Suça katılma biçimleri için suça iştirak yazısına bakılabilir.

Malı Sonradan Öğrenen Alıcı: TCK 166 ve Bildirim Yükümlülüğü

İyiniyetle alışveriş yapan kişinin dikkat etmesi gereken asıl nokta TCK 166’dır. Bir hukuki ilişkiye dayanarak edindiği eşyanın suçtan geldiğini sonradan öğrenen kişi, suçu takibe yetkili makamlara vakit geçirmeden bildirmezse altı aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Örneğin ikinci el aldığınız telefonu servise götürdüğünüzde cihazın çalıntı kaydı bulunduğu söylenirse, bundan sonra cihazı satmak, başkasına vermek veya saklamak risklidir. Yapılması gereken, en yakın kolluk birimine veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurup durumu bildirmektir (CMK 158/1). Bu aşamada cihazı başkasına satmak, artık bilerek devretmek anlamına gelebilir ve TCK 165’i gündeme getirir.

Çalıntı Malın İadesi ve Satıcıya Karşı Haklar

Ceza dosyası ile malın kime ait olduğu sorusu farklı kurallara tabidir. Soruşturmada çalıntı mal çoğunlukla delil olarak muhafaza altına alınır veya el konulur (CMK 123). Delil olarak ihtiyaç kalmayınca, suçtan zarar gören mağdura ait olduğu anlaşılan eşya sahibine iade edilir (CMK 131).

Medeni hukuk tarafında TMK 989 belirleyicidir. Taşınırı çalınan veya kaybolan zilyet, eşyayı elinde bulunduran herkese karşı beş yıl içinde dava açabilir. Ancak eşya açık artırmadan, pazardan ya da benzeri eşya satanlardan iyiniyetle edinilmişse, iyiniyetli alıcıya karşı dava ancak ödediği bedel geri verilerek açılabilir. TMK 3’e göre iyiniyet asıldır; fakat durumun gerektirdiği özeni göstermeyen kişi iyiniyet iddiasında bulunamaz.

Malı elinden alınan alıcı, satıcıya başvurabilir. TBK 214, satış sırasında var olan bir hak nedeniyle satılanın üçüncü kişi tarafından alıcının elinden alınması hâlinde satıcıyı sorumlu tutar. Alıcı bu tehlikeyi satış anında biliyorsa satıcı, ayrıca üstlenmedikçe sorumlu olmaz.

TCK 168 neden uygulanmaz, zararı gidermek ne işe yarar?

TCK 168/1 etkin pişmanlığı hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli ve taksirli iflas suçları için düzenler. TCK 165 bu sayımda yer almaz. Bu yüzden suç eşyasının satın alınması suçunda TCK 168 indirimi uygulanmaz. Yağma ve hırsızlıkta etkin pişmanlığın nasıl işlediği için TCK 168 rehberine bakılabilir.

Yine de malın iadesi ve zararın giderilmesi boşa gitmez. Uzlaştırmada edimin konusu olabilir, HAGB için CMK 231/6-c’deki zarar giderme şartını karşılar ve TCK 62’deki takdiri indirimde pişmanlık göstergesi olarak değerlendirilebilir.

Suç Eşyasının Satın Alınması Suçlamasında Ne Yapılmalı?

1. Elinizdeki belgeleri toplayın. İlan ekran görüntüsü, mesajlaşmalar, ödeme dekontu, satıcının adı ve telefonu, varsa fatura ve servis kayıtları.
2. Eşyayı kullanmayı ve elden çıkarmayı bırakın. Kolluk talep ederse teslim edin ve teslim tutanağının bir örneğini alın.
3. İfadeye hazırlanın. Şüpheli olarak çağrılırsanız müdafi yardımı istemek kanuni haktır (CMK 150/1). Süreç için ifadeye çağrılma yazısına bakabilirsiniz.
4. Fiyat ve koşulları açıklayın. Neden o fiyata aldığınızı, satıcıyla nasıl buluştuğunuzu ve hangi kontrolleri yaptığınızı somut anlatın.
5. Uzlaştırma teklifini değerlendirin. Dosya uzlaştırma bürosuna gönderilirse uzlaştırmacı mağdurla görüşme teklif eder. Usul için ceza davalarında uzlaşma yazısına bakılabilir.
6. Satıcıya karşı hakkınızı saklı tutun. Satıcı hakkında şikâyette bulunabilir, bedelin iadesini isteyebilirsiniz (TBK 214).

İkinci El Alışverişte Dikkat Edilecekler: Kontrol Listesi

Aşağıdaki liste bir güvence değil, kastın bulunmadığını gösterebilecek özenin örnekleridir. TMK 3’teki “durumun gerektirdiği özen” ölçüsü ve TCK 21/2’deki olası kast tartışması düşünüldüğünde, bu adımlar hem ceza hem medeni hukuk bakımından işe yarar.

• Satıcının kimliğini görün ve ad-soyadını yazılı kayda geçirin.
• Ödemeyi elden değil, satıcı adına açılmış hesaba banka yoluyla yapın.
• Telefonda kutu, fatura ve seri numarasının eşleştiğini kontrol edin; kayıt durumunu resmî sorgulama kanalından teyit edin.
• Araçta satışı resmî kanaldan yapın, ruhsat ile şasi ve motor numarasını karşılaştırın.
• Piyasa değerinin çok altındaki fiyatlarda nedenini sorun ve cevabı yazışmada tutun.
• Altın ve takıda satıcıdan alış belgesi isteyin.

Malın dolandırıcılıkla elde edilmiş olabileceğinden şüpheleniyorsanız, dolandırıcılık suçlarının türleri için dolandırıcılık suçları yazısı faydalı olabilir.

Suç Eşyasının Satın Alınması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Malvarlığına karşı suçlarda soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin genel çerçevesi ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasında yer alıyor.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.