Cinsel İstismar Zamanaşımı: Çocuklukta Yaşanan İstismar Ne Zaman Şikâyet Edilebilir?

Cinsel istismar zamanaşımı, suç hakkında kamu davasının açılabileceği ve sürdürülebileceği azami süreyi ifade eder ve TCK 66’da düzenlenir. Çocuklukta yaşanan istismarı yıllar sonra anlatmaya karar veren kişiler için iki soru öne çıkar: süre ne kadardır ve ne zaman işlemeye başlamıştır? Bu yazı her iki soruyu da kanun metnine dayanarak yanıtlar ve şikâyet süresiyle dava zamanaşımı arasındaki farkı açıklar.

Yaşananları anlatmanın zamanı kişiden kişiye değişir; geç kalındığı düşüncesi, sürelere bakılmadan kabul edilmemelidir. Aşağıdaki süreler genel kurallardır. Somut hesap, suçun niteliğine, suç tarihine ve dosyadaki işlemlere göre ayrıca yapılmalıdır.

Cinsel istismar zamanaşımı ne kadar?

Dava zamanaşımı, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre belirlenir (TCK 66/4). Üst sınırı beş yılı geçmeyen suçlarda süre 8 yıl, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az olanlarda 15 yıl, yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis gerektirenlerde 20 yıldır. Dosyadaki delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de hesaba katılır (TCK 66/3).

Tablodaki suçların unsurları ayrı yazılarda anlatılıyor: çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz. Sarkıntılık ile temel şekil arasındaki ayrım için sarkıntılık düzeyinde kalan istismar yazısına bakılabilir. Fiili işlediği sırada 12–15 yaş arasındaki faillerde bu sürelerin yarısı, 15–18 yaş arasındakilerde üçte ikisi uygulanır (TCK 66/2).

Çocuklukta yaşanan istismarda zamanaşımı ne zaman başlar?

Genel kural, zamanaşımının suçun işlendiği gün başlamasıdır. Teşebbüste son hareketin yapıldığı gün, zincirleme suçta son suçun işlendiği gün esas alınır (TCK 66/6). Aynı fıkra, çocuklar bakımından önemli bir istisna içerir: çocuklara karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda zamanaşımı, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işler.

Bu istisna her fail için geçerli değildir. Kanun, başlangıcı erteleyen kuralı failin kimliğine bağlamıştır. Üstsoy; anne, baba, büyükanne ve büyükbaba gibi kişileri kapsar. “Hüküm ve nüfuz” kavramı kanunda tanımlanmamıştır; çocuk üzerinde otorite ve etki sahibi bir kişinin bu kapsamda olup olmadığını mahkeme somut olaya göre değerlendirir. Kural, cinsel suçlarla sınırlı değildir; çocuklara karşı işlenen diğer suçlarda da uygulanır.

Cinsel istismar zamanaşımı hesabı: üç varsayımsal örnek

Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır ve kesilme sebeplerini hesaba katmaz. Suç tarihlerinin 2016 sonrasında olduğu kabul edilmiştir.

• Örnek 1: Fiil 2018’de, çocuk 10 yaşındayken çocuğun üstsoyu tarafından işlenmiş olsun. Üstsoy, üçüncü derece dâhil kan hısımı olduğundan TCK 103/3-c’deki nitelikli hâl gündeme gelir ve süre 20 yıldır. Zamanaşımı çocuğun 18 yaşını bitirdiği 2026’da başlar ve kural olarak 2046’da dolar.
• Örnek 2: Aynı yıl, 13 yaşındaki bir çocuğa karşı, çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olmayan bir komşu tarafından temel şekilde istismar gerçekleşmiş olsun. Süre 15 yıldır ve suç tarihinden başlar; kural olarak 2033’te dolar.
• Örnek 3: 2025’te çocuğa cinsel amaçlı mesajlar gönderilmiş ve fiil TCK 105 kapsamında kalmış olsun. Dava zamanaşımı 8 yıldır; ancak bu suç şikâyete bağlı olduğundan altı aylık şikâyet süresine de dikkat etmek gerekir.

Şikâyet süresi hangi cinsel suçlarda aranır?

Şikâyet süresi ile dava zamanaşımı farklı kavramlardır. Şikâyet süresi, yalnızca soruşturması şikâyete bağlı suçlarda aranır ve altı aydır. Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar ve dava zamanaşımını geçemez (TCK 73/1-2). Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden birinin süreyi kaçırması, diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK 73/3).

Şikâyete bağlı olmayan suçlarda savcılık, suçu öğrendiği anda soruşturmaya başlar ve dava zamanaşımı dolmadıkça başvuru mümkündür. Bölümdeki suçların genel görünümü cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazısında yer alıyor.

Zamanaşımı nasıl kesilir veya durur?

Aşağıdaki işlemlerden biri yapıldığında dava zamanaşımı kesilir ve süre yeniden işlemeye başlar (TCK 67/2-3):

• Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi,
• Şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararı verilmesi,
• Suçla ilgili iddianame düzenlenmesi,
• Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi.

Kesilme, süreyi sınırsız uzatmaz; zamanaşımı ilgili suç için belirlenen sürenin en fazla yarısı kadar uzar (TCK 67/4). Soruşturmanın bir izne veya başka bir merciin kararına bağlı olduğu hâllerde ya da fail hakkında kaçaklık kararı verilmişse zamanaşımı durur (TCK 67/1). Süre dolmuşsa kamu davası düşer ve mahkeme düşme kararı verir (CMK 223/8).

Eski tarihli olaylarda hangi kanun uygulanır?

Suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonraki kanunlar farklıysa failin lehine olan uygulanır (TCK 7/2). 5237 sayılı TCK’nın genel hükümleri 1 Haziran 2005’te yürürlüğe girdiğinden, bu tarihten önceki fiillerde eski 765 sayılı Kanun ile karşılaştırma yapılmalıdır. TCK 103 de 2014 ve 2016’da değiştirildiği için, bu tarihlerden önceki fiillerde hem ceza aralıkları hem de bunlara bağlı zamanaşımı ayrıca hesaplanmalıdır.

Başvuru nereye yapılır, mağdurun hakları nelerdir?

Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir (CMK 158). Vekili olmayan mağdur, çocukların cinsel istismarı suçlarında barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK 234/1). Olay çocukken yaşanmış ve başvuru yetişkinken yapılıyorsa, mağdur psikolojisi bozulmuşsa bir defa dinlenebilir ve ifade sırasında uzman bulundurulur (CMK 236/2-3). Destek için ALO 183 hattı her gün 24 saat ücretsiz hizmet verir.

Cinsel İstismar Zamanaşımı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ceza yargılaması süreçleri hakkında genel bilgi için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına da bakılabilir.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 27 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.