Ev Araması ve Arama Kararı (CMK 116–119): Polis Evinize Gelirse Haklarınız Neler?

Ev araması, bir suçun delillerini bulmak veya şüpheliyi yakalamak amacıyla kolluğun konuta girerek yaptığı aramadır ve kural olarak hâkim kararıyla yapılır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri de yeterlidir; ancak kolluk amirinin yazılı emri konutta arama için yetmez (CMK 119/1). Kararsız ve emirsiz ev araması hukuka aykırıdır.

Sabahın erken saatinde kapının çalınması ve “arama kararımız var” denmesi çoğu kişi için ilk kez karşılaşılan bir durumdur. Bu yazıda arama kararında neler yazması gerektiğini, gece araması yasağını, aramada kimlerin bulunacağını, arama tutanağını ve hukuka aykırı bir aramanın sonuçlarını CMK 116–122 ve Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu çerçevesinde anlatıyoruz.

Ev Araması Nedir? Adli Arama ile Önleme Araması Farkı

Kanunlar iki tür arama tanır. Adli arama, işlenmiş bir suçla ilgili delil toplamak veya şüpheliyi yakalamak için yapılır ve ceza muhakemesi hukukunun temel metni olan CMK 116–134’e tabidir. Önleme araması ise henüz işlenmemiş bir suçu veya tehlikeyi önlemek amacıyla yapılır ve Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun (PVSK) 9. maddesinde düzenlenir.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: “Önleme araması” gerekçesiyle bir eve girilemez. Evde yapılacak her arama adli aramadır ve CMK’daki karar koşuluna bağlıdır. Anayasa’nın 21. maddesi de kimsenin konutuna hâkim kararı veya acele hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri olmadan girilemeyeceğini, arama yapılamayacağını ve eşyaya el konulamayacağını açıkça söyler.

Ev Araması İçin Kimin Kararı Gerekir?

CMK 119/1 genel kuralı koyar: Kolluk, hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamadığı hâllerde ise kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapabilir. Ancak aynı fıkranın ikinci cümlesi konutu, işyerini ve kamuya açık olmayan kapalı alanları ayrık tutar. Bu yerlerde arama yalnızca hâkim kararı veya acele hâlde savcının yazılı emriyle yapılabilir.

Arama kararında veya emrinde şu üç unsur açıkça gösterilmelidir (CMK 119/2):

• Aramanın nedenini oluşturan fiil,
• Aranacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya,
• Karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi.

Örneğin bir arama kararı “X Mahallesi, Y Sokak, No: 5, Daire 3” adresini gösteriyorsa, aynı binadaki başka bir dairenin aranması bu karara dayanamaz. Kararda geçerlilik süresi bir hafta olarak belirtilmişse, süre dolduktan sonra aynı kararla eve girilemez. Kararın bir örneğini görmek veya içeriğini tutanağa geçirtmek, ileride itiraz için temel dayanaktır.

Şüphelinin ve Başkasının Evinde Arama Koşulları

Şüpheli veya sanığın evi, yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa aranabilir (CMK 116). Bu fıkradaki ölçüt 2014’te önce “somut delillere dayalı kuvvetli şüphe” olarak değiştirilmiş, aynı yıl 6572 sayılı Kanunla yeniden “makul şüphe”ye döndürülmüştür.

Şüpheli olmayan bir kişinin evinde arama için ise kanun daha sıkı bir koşul arar: Aranan kişinin veya suç delillerinin o yerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığı gerekir (CMK 117/2). Bu sınırlama, şüphelinin bulunduğu veya izlendiği sırada girdiği yerler için geçerli değildir (CMK 117/3). Örneğin aranan kişi takip edilirken bir akrabasının evine girmişse, o ev bakımından ayrıca bu olayların varlığı aranmaz.

Başkasının evinde aramaya başlamadan önce, ev sahibine veya yerine çağrılan kişiye aramanın amacı hakkında bilgi verilmesi zorunludur (CMK 120/2). Arama sırasında sizin olmayan bir eşya bulunursa, mülkiyete ilişkin görüşünüzün belgeye yazılmasını isteme hakkınız da bulunur (CMK 121/2).

Gece Araması Yapılabilir mi?

Kural olarak hayır. CMK 118/1’e göre konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz. Ancak kanun dört istisna sayar: suçüstü hâli, gecikmesinde sakınca bulunan hâller, yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da kaçan kişinin yeniden yakalanması ve tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalar (CMK 118/2).

“Gece vakti” CMK’da ayrıca tanımlanmamıştır. Türk Ceza Kanunu’nun 6/1-e maddesi gece vaktini güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat öncesine kadar süren zaman dilimi olarak tanımlar; gece araması yasağında da bu ölçüt esas alınarak değerlendirme yapılabilir. Gece araması yapılmışsa, tutanakta hangi istisnaya dayanıldığının yazılı olup olmadığı özellikle incelenmelidir.

Ev Aramasında Kimler Hazır Bulunur?

Arama sırasında ev sahibi hazır bulunabilir. Kendisi yoksa temsilcisi, ayırt etme gücüne sahip bir hısmı, birlikte oturduğu bir kişi veya komşusu hazır bulundurulur (CMK 120/1). Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz (CMK 120/3). Bu nedenle arama başladığında avukatınızı arayıp çağırmak kanuni bir haktır; kolluğun bunu engellemesi tutanağa yazdırılmalıdır.

Cumhuriyet savcısı aramada bulunmuyorsa konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (CMK 119/4). Bu kural, aramanın şeffaflığını güvenceye alır. Tutanakta bu kişilerin adları ve imzaları yoksa, aramanın usule uygunluğu tartışmaya açılır.

Avukat bürolarında ise özel bir rejim vardır: Bu yerler ancak mahkeme kararıyla, kararda belirtilen olayla ilgili olarak ve savcının denetiminde aranabilir; baro başkanı veya onu temsil eden bir avukat aramada bulunur (CMK 130/1).

Arama Tutanağı ve Arama Sonunda Verilecek Belge

Arama tutanağına işlemi yapanların açık kimlikleri yazılır (CMK 119/3). Aramanın sonunda, istemeniz hâlinde size aramanın hangi maddeye göre yapıldığını ve soruşturma konusu fiilin niteliğini gösteren bir belge verilir. Yine istem üzerine el konulan veya koruma altına alınan eşyanın listesi ve şüpheyi haklı kılan bir şey bulunamamışsa bunu gösteren belge de verilir (CMK 121/1).

Evinizde bulunan belge ve kâğıtları inceleme yetkisi kolluğa değil, savcıya ve hâkime aittir (CMK 122/1). Belgelerin konulduğu zarfa kendi mührünüzü koyabilir veya imzanızı atabilirsiniz; mührün açılacağı inceleme sırasında hazır bulunmak üzere çağrılırsınız (CMK 122/2). Suçla ilgisi olmadığı anlaşılan belgeler size geri verilir (CMK 122/3).

Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim 48 saat içinde kararını açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar (CMK 127/3). El konulan eşyanın sonraki akıbeti ve iade talebi ayrı bir süreçtir.

Polis Evinize Gelirse Ne Yapılmalı? Adım Adım Ev Araması

1. Karar veya yazılı emri görmek isteyin. Belgeyi kimin verdiğine (hâkim mi, savcı mı), adresin sizin adresiniz olup olmadığına ve geçerlilik süresine bakın.
2. Fiziksel olarak direnmeyin. Usule aykırılık iddiası arama sırasında kapıda çatışarak değil, tutanakla ve sonradan hukuki yollarla ileri sürülür.
3. Avukatınızı arayın. Avukatın aramada bulunmasına engel olunamaz (CMK 120/3). Gözaltı gündeme gelirse yakalama ve gözaltı süreleri ayrıca önem kazanır.
4. Hazır bulunanları not edin. Savcı yoksa iki komşu veya ihtiyar heyeti üyesinin bulunup bulunmadığını kontrol edin (CMK 119/4).
5. Eşya listesini kalem kalem kontrol edin. Bulunan eşyanın nerede bulunduğu tutanağa yazılmalıdır. Size ait olmayan bir şey bulunursa bunu ve mülkiyete ilişkin görüşünüzü yazdırın (CMK 121/2).
6. Tutanağı okumadan imzalamayın. İtirazlarınızı ve şerhlerinizi tutanağa geçirtin; arama sonu belgesini ve eşya listesini isteyin (CMK 121/1).
7. Soru sorulursa susma hakkınızı hatırlayın. Arama sırasında yapılan sohbetler ifade yerine geçmez; susma hakkı ve müdafi yardımı her aşamada geçerlidir.

Hukuka Aykırı Ev Araması: Delil, Suç ve Tazminat

Kararsız, yetkisiz merciin emriyle veya kararın kapsamı aşılarak yapılan bir ev araması üç sonuç doğurabilir. İlki delil yasağıdır: Anayasa’nın 38. maddesi kanuna aykırı elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini söyler; CMK 206/2-a ve 217/2 de bu yönde düzenleme içerir. Hukuka aykırı aramada bulunan eşyanın delil değeri, hukuka aykırı delil başlığı altında ayrıca değerlendirilir.

İkincisi ceza sorumluluğudur. Bir kişinin konutuna rızasına aykırı olarak girmek TCK 116’da suç olarak tanımlanır ve konut dokunulmazlığının ihlali kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenirse ceza bir kat artırılır (TCK 119/1-e). Hukuka aykırı olarak bir kimsenin üstünü veya eşyasını arayan kamu görevlisine ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK 120).

Üçüncüsü tazminattır. Hakkındaki arama kararı ölçüsüz şekilde gerçekleştirilen veya eşyasına koşulları oluşmadan el konulan kişi, maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir (CMK 141/1-i, j). Başvuru, karar veya hükmün kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeyi izleyen bir yıl içinde, oturulan yer ağır ceza mahkemesine yapılır (CMK 142/1-2). Ayrıntılar için CMK 141 tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.

Varsayımsal bir örnek: Örneğin ruhsatsız silah şüphesiyle hâkim kararı alınmış ve kararda yalnızca şüphelinin dairesi gösterilmiş olsun. Kolluk aynı binadaki bodrum deposunu da arar ve orada bir tabanca bulursa, deponun karar kapsamında olup olmadığı tartışılır. Silahın kime ait olduğu ve ruhsatsız silah bulundurma cezası ise ancak bu ön sorunun cevabından sonra ele alınır.

Güncellik notu: Ev araması ve arama kararına ilişkin CMK 116–122 hükümleri 2024–2026 döneminde 7499, 7571 ve 7593 sayılı Kanunlarla değiştirilmemiştir. Bu dönemde itiraz süresi ise 7499 sayılı Kanunla yedi günden iki haftaya çıkarılmıştır.

Ev Araması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.