Önemli Hususlar
- Şahıslar noter’de vekaletname düzenletirken nüfus cüzdanı, ehliyet veya pasaportları ibraz etmek zorundadır.
- Şirketler tarafından Noter’de düzenlenecek vekaletnamelerde imza sirküleri ve yetki belgesinin ibrazı gerekmektedir. Vergi mükellefi gerçek ve tüzel kişilerin vergi numaralarını bildirmeleri zorunludur.
- Yurtdışındaki Türk vatandaşlarımız ya da yabancılar T.C. Konsolosluklarında Vekaletname düzenlettirebilirler
Vekaletname, avukatın sizin adınıza dava açmasına, dosyayı takip etmesine ve kanun yollarına başvurmasına imkân veren belgedir. Hukuk davalarında avukat vekaletnamenin aslını veya kendi onayladığı örneğini dosyaya sunmadan dava açamaz; ceza soruşturmasında ise bazı işlemler bu belge aranmadan yapılabilir. Aşağıda avukata vekaletname verirken bilinmesi gereken kuralları, özel yetki gerektiren işleri ve vekaletin sona ermesini anlatıyoruz.
Kısaca
- Avukat, noterce onaylanan veya düzenlenen vekaletnamenin aslını ya da kendi onayladığı örneğini dosyaya sunar (HMK m.76).
- Vekaletnamesi olmayan avukat dava açamaz; gecikmesinde zarar olan hâllerde mahkeme kesin süre verebilir (HMK m.77).
- Sulh, feragat, kabul, ibra, tahkim ve alternatif çözüm yollarına başvuru gibi işler için vekaletnamede açık yetki gerekir (HMK m.74).
- Şüpheli veya sanığın müdafii ile görüşmesi için bu belge aranmaz (CMK m.154).
- Avukata verilen vekaletnameler Türkiye genelinde tek tiptir (Avukatlık Kanunu m.56).
Avukata vekaletname: aslı, örneği ve tek tip metin
HMK m.76’ya göre avukat, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen belgenin aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini dosyaya koymak zorundadır. Avukatlık Kanunu m.56 da avukatın vekaletnamenin örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu imzasıyla onaylayabileceğini ve bu örneğin bütün yargı mercileri ile resmî daireler için resmî örnek hükmünde olduğunu düzenler.
Bu nedenle müvekkilin her dosya için noterde ayrı belge çıkarması gerekmez; avukata vekaletname aslı avukatın dosyasında saklanır, dava dosyalarına avukat onaylı örnekler sunulur. Metinler Türkiye Barolar Birliği ile Türkiye Noterler Birliği tarafından hazırlanan tek tip biçimdedir (Avukatlık Kanunu m.56).
Vekaletname sunulmadan işlem yapılması istisnadır. Gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, kesin süre içinde belgenin getirilmesi koşuluyla dava açılmasına izin verebilir; süre içinde sunulmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.77).
Dava vekaletnamesi ve özel yetki gerektiren işler
Dava vekaletnamesi, kanunda özel yetki istenen hâller dışında, hüküm kesinleşinceye kadar davanın takibi için gereken bütün işlemleri, hükmün yerine getirilmesini ve yargılama giderlerinin tahsilini kapsar (HMK m.73). Vekaletnamenin genel bir dava vekaletnamesi mi yoksa yalnızca belirli bir dava için verilmiş bir belge mi olduğu, avukatın hangi dosyalarda işlem yapabileceğini belirler.
Bazı işler ise vekaletnamede açıkça sayılmadıkça yapılamaz. HMK m.74’e göre açık yetki yoksa vekil sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, başkasını tevkil edemez, haczi kaldıramaz, tahkim sözleşmesi yapamaz, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafı ibra edemez ve davayı kabul edemez.
Örnek: Bir alacak davasında karşı taraf duruşmada sulh teklif ediyor. Dava vekaletnamesinde sulh yetkisi yoksa avukat bu teklifi müvekkil adına kabul edemez; müvekkilin bizzat onayı veya bu yetkiyi içeren yeni bir belge gerekir. Arabulucuya başvurmak da aynı şekilde açık yetki ister (HMK m.74).
| İşlem | Vekaletnamede açık yetki gerekir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava açma ve takip, hükmün icrası | Hayır, dava vekaletinin kanuni kapsamındadır | HMK m.73 |
| Sulh, kabul, feragat, ibra | Evet | HMK m.74 |
| Arabulucuya ve diğer alternatif çözüm yollarına başvuru | Evet | HMK m.74 |
| Başka avukatı tevkil | Evet | HMK m.74 |
| Ceza davasında kanun yolundan vazgeçme | Evet | CMK m.266/2 |
| Şüpheli veya sanıkla görüşme | Aranmaz | CMK m.154/1 |
Ceza davalarında vekaletname
Ceza muhakemesinde gözaltındaki veya tutuklu kişinin avukatla hemen görüşebilmesi önemlidir. CMK m.154/1, şüpheli veya sanığın müdafii ile vekaletname aranmaksızın, her zaman ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebileceğini düzenler. Gözaltı sırasında yakınların notere gitmesini beklemeden görüşme yapılabilir. Devletin güvenliğine, anayasal düzene, millî savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar, terör suçları ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ticareti bakımından gözaltındaki şüphelinin bu hakkı, savcının istemi üzerine hâkim kararıyla yirmi dört saat kısıtlanabilir (m.154/2); gözaltı süreci yakalama ve gözaltı yazısında anlatılmıştır.
Dosya incelemesi bakımından Avukatlık Kanunu m.46, avukatın vekaletname olmaksızın dava ve takip dosyalarını inceleyebileceğini, ancak yetki belgesi sunulmadıkça dosyadaki kâğıtların örneğinin verilmeyeceğini öngörür. Kanun yolundan vazgeçme ise vekaletnamede özel yetki gerektirir (CMK m.266/2). Müdafilik ve katılan vekilliği için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Vekaletnamenin sona ermesi ve özel durumlar
Vekâlet veren ve vekil, sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf diğerinin zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.512). Azil veya istifanın mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm doğurması için dilekçeyle bildirilmesi gerekir (HMK m.81). İstifa eden avukatın görevi, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren iki hafta daha sürer (HMK m.82).
Tapuda işlem gerektiren vekaletnameler noterde düzenleme şeklinde yapılır (Noterlik Kanunu m.89); yurt dışında noterlik işlemleri konsolosluk binasında konsoloslar tarafından görülür (m.191–192). Marka işlemlerinde ise TÜRKPATENT gerektiğinde vekaletnamenin aslını veya onaylı suretini isteyebilir; ayrıntı fikri mülkiyet hukuku sayfasındadır. Büro adresi ve ulaşım bilgileri iletişim sayfasında yer alır.
Avukata vekaletname vermek için notere gitmek şart mı?
Hukuk davalarında avukatın dosyaya sunacağı belge, noter tarafından onaylanmış veya düzenlenmiş olmalıdır (HMK m.76).
Gözaltındaki yakınım için vekaletname çıkarmam gerekir mi?
Müdafiin şüpheli veya sanıkla görüşmesi için gerekmez (CMK m.154/1). Dosyadan belge örneği almak gibi işlemler için ise yetki belgesi istenir (Avukatlık Kanunu m.46).
Genel dava vekaletnamesi ile sulh olunabilir mi?
Belgede sulh yetkisi açıkça yazılmamışsa hayır. Sulh, feragat, kabul ve ibra gibi işler HMK m.74 uyarınca özel yetki gerektirir.
Avukatın onayladığı vekaletname örneği geçerli mi?
Evet. Avukatın aslına uygunluğunu onayladığı örnek, yargı mercileri ve resmî daireler için resmî örnek hükmündedir (Avukatlık Kanunu m.56; HMK m.76).
Vekaletnameyi geri almak mümkün mü?
Evet. Vekâlet veren, vekâlet ilişkisini her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir (TBK m.512). Azlin dava dosyasında hüküm doğurması için mahkemeye dilekçeyle bildirilmesi gerekir (HMK m.81).
