Koşullu Salıverilme Hesaplama 2026: Hangi Suçta Cezanın Ne Kadarı Yatılır? (5275 M.107)

Koşullu salıverilme, hapis cezasının kanunda belirlenen kısmını cezaevinde iyi hâlli olarak geçiren hükümlünün, kalan süreyi denetim altında dışarıda tamamlamak üzere infaz hâkimi kararıyla tahliye edilmesidir. Genel kural süreli hapiste cezanın yarısıdır; kasten öldürme, bazı cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt suçlarında oran üçte iki veya dörtte üçe çıkar (5275 sayılı Kanun m.107–108).

Hüküm kesinleştiğinde ailelerin ilk sorusu genellikle aynıdır: “İçeride ne kadar kalacak?” Bu sorunun cevabı tek bir orandan ibaret değildir. Suçun türü, tekerrür, birden fazla mahkûmiyet, tutuklulukta geçen süre, açık cezaevi ve denetimli serbestlik imkânı birlikte hesaba girer. Aşağıda infaz hesaplama mantığını kanun maddeleriyle ve varsayımsal örneklerle adım adım gösteriyoruz.

Koşullu Salıverilme Nedir, Kim Karar Verir?

Koşullu salıverilme cezayı ortadan kaldırmaz; cezanın son kısmının cezaevi dışında, denetim altında geçirilmesini sağlar. Hükümlü bu dönemde yeni bir kasıtlı suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa ceza infaz edilmiş sayılır (5275 m.107/14). Kurala aykırılıkta ise karar geri alınabilir ve hükümlü yeniden cezaevine döner.

Karar mercii infaz hâkimliğidir. Ceza infaz kurumu idaresi, hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında gerekçeli bir rapor hazırlar ve bunu infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliğine gönderir. İnfaz hâkimi raporu uygun bulursa dosya üzerinden karar verir; uygun bulmazsa gerekçesini kararında gösterir (m.107/11). Bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır.

Hesabın kendisi ise Cumhuriyet başsavcılığının infaz bürosunda yapılır. Hükümlüye kuruma alındığı ve salıverileceği tarihleri gösteren bir belge verilir (m.20/4). Uygulamada “müddetname” denilen bu belge, aile ve müdafi tarafından ilk kontrol edilmesi gereken evraktır.

Koşullu Salıverilme Oranları: Hangi Suçta Cezanın Ne Kadarı Yatılır?

5275 sayılı Kanun, oranları suç tiplerine göre üç ana gruba ayırır. Aşağıdaki tablo, süreli hapis cezaları için en sık karşılaşılan grupları özetler. Tablodaki oranlar “cezaevinde iyi hâlle geçirilmesi gereken kısmı” gösterir; denetimli serbestlik ile cezaevinden daha erken çıkış ayrıca değerlendirilir.

Çocuk hükümlüler için ayrı bir rejim vardır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan veya uyuşturucu ticaretinden mahkûm olan çocuklarda oran üçte ikidir (m.107/2-e ve g). Dörtte üçlük rejim (m.108/9) çocuklara uygulanmaz (m.108/10). Çocukların ceza sorumluluğu için ayrıca suça sürüklenen çocuklar ve TCK 31 rehberine bakılabilir.

Müebbet, Birden Fazla Ceza ve Tekerrürde Süreler

Müebbet cezalarda oran yerine sabit yıllar uygulanır. Birden fazla hükmün bulunması hâlinde ise kanun bir üst sınır koyar: cezalar ne kadar yüksek olursa olsun koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken süre bu sınırı aşamaz. Birden fazla kesinleşmiş hüküm varsa infaz hâkimliğinden toplama kararı istenir (m.99).

Bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapis birlikteyse genel rejimde üst sınır 36 yıl, müebbet ile süreli hapis birlikteyse 30 yıldır (m.107/3-c, d). Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve millî savunmaya karşı suçlardan biri örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmiş ve ağırlaştırılmış müebbet verilmişse koşullu salıverilme hiç uygulanmaz (m.107/16). Terör suçlarından ağırlaştırılmış müebbete mahkûm olanlar için de 3713 sayılı Kanun m.17 aynı sonucu öngörür.

Tekerrürde iki ek kural önemlidir. Tekerrür nedeniyle eklenecek miktar, tekerrüre esas cezanın en ağırından fazla olamaz (m.108/2). İkinci defa tekerrürde ise 4 Haziran 2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanundan önce hükümlü hiç koşullu salıverilmezken, artık birinci fıkradaki süreler ve süreli cezalarda dörtte üç oran uygulanır (m.108/3).

Koşullu Salıverilme Hesaplama: Adım Adım Varsayımsal Örnekler

Hesap dört adımda yapılır: (1) kesinleşmiş toplam ceza belirlenir, (2) suç tipine göre oran uygulanır, (3) gözaltı ve tutuklulukta geçen süre mahsup edilir (TCK 63), (4) denetimli serbestlik ve açık cezaevi imkânı ayrıca değerlendirilir. Hapis süresi hesabında bir gün 24 saat, bir ay 30 gündür; yıl resmî takvime göre hesaplanır (TCK 61/6).

Aşağıdaki örneklerin tamamı kurgudur ve yalnızca yöntemi göstermek içindir. Gerçek dosyada disiplin cezası, iyi hâl kararı, ek hükümler ve geçiş hükümleri sonucu değiştirebilir.

Örneğin ilk dosyada 6 yıllık cezanın yarısı 3 yıldır. Hükümlü yargılama sırasında 8 ay tutuklu kaldıysa bu süre düşülür ve cezaevinde koşullu salıverilmeye kadar geçirmesi gereken süre 2 yıl 4 ay olur. Dördüncü örnekte 4 yıl 2 ay, 50 aya eşittir; üçte ikisi 33 ay 10 gündür, yani 2 yıl 9 ay 10 gün.

Denetim süresi ayrıca hesaplanır. Koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresi, cezaevinde geçirilmesi gereken süre kadardır; ancak süreli hapislerde hak ederek tahliye tarihini geçemez (m.107/6). İlk örnekte denetim süresi 3 yıldır ve 6 yıllık cezanın bittiği tarihte sona erer.

Denetimli Serbestlik ve Açık Cezaevi Hesaba Nasıl Girer?

Kanuni salıverilme tarihi ile cezaevinden fiilen çıkış tarihi çoğu zaman aynı değildir. Açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlü, talep ederse kalan kısmı denetimli serbestlik tedbiriyle dışarıda geçirebilir (5275 m.105/A). Bu ayrı bir kurumdur ve şartları, kapsam dışı hâlleri ile ihlal sonuçları kendi içinde ayrıca incelenmelidir.

Hükümlünün önce açık cezaevine ayrılması gerekir. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezasında ceza doğrudan açık cezaevinde başlar; terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ikinci defa mükerrirlik ve geri alma nedeniyle aynen infaz bunun dışındadır (m.14/2). Seçenek yaptırımlar ve hapsin paraya çevrilmesi için hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi yazısına bakılabilir.

Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalarda koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (m.106/9). Bu cezalar denetimli serbestlikten de yararlanamaz (m.105/A-4). Ödenmeyen adli para cezası, infaz hesaplama planını beklenmedik biçimde uzatabilir.

İyi Hâl Değerlendirmesi ve Koşullu Salıverilme Kararı

Oran ne olursa olsun, koşullu salıverilmenin ön şartı infaz süresinin iyi hâlli geçirilmesidir (m.107/1). İyi hâl kararını kurumdaki idare ve gözlem kurulu verir. Hükümlü en geç altı ayda bir değerlendirilir; kurallara uyum, iyileştirme ve eğitim programlarına katılım, aldığı sertifikalar, disiplin cezaları, suçtan duyduğu pişmanlık ve tekrar suç işleme riski dikkate alınır (m.89/1–2).

Toplam on yıl ve üzeri cezası olanlarla terör, örgüt, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu ticaretinden hükümlü olanlar için kurula Cumhuriyet başsavcısı veya görevlendirdiği savcı başkanlık eder; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler ile Sağlık Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerinden birer uzman da katılır (m.89/3). Olumsuz değerlendirilen hükümlünün yeniden değerlendirilme süresi bir yılı geçemez (m.89/6).

Ağır cezalarda iyi hâl süreci, kararın sadece takvime bağlı olmadığını gösterir. Örneğin kasten öldürmeden mahkûm bir hükümlünün koşullu salıverilme tarihi gelmiş olsa bile kurul değerlendirmesi olumsuzsa tahliye ertelenebilir. Kadına karşı öldürme suçlarındaki iyi hâl tartışması için TCK 82/1-f ve iyi hâl yazısına bakılabilir.

2025–2026 Değişiklikleri ve Lehe Kanun Kuralı

7550 sayılı Kanun (yürürlük: 04.06.2025) iki noktada infaz hesaplamasını etkiledi. İkinci defa tekerrürde koşullu salıverilme yeniden mümkün hâle geldi ve oran dörtte üç olarak belirlendi (m.108/3). Denetimli serbestlik için de, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin (beş günden az olmamak üzere) cezaevinde geçirilmesi şartı eklendi; bu şart 04.06.2025’ten önce işlenen suçlara uygulanmaz (geçici m.11).

7571 sayılı Kanun (yürürlük: 25.12.2025) ise 31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlar için öngörülen açık cezaevine erken ayrılma ve denetimli serbestliğe üç yıl erken geçiş imkânının (geçici m.10/6) kapsamını daralttı: TCK 82/1-d, e, f’deki kasten öldürme hâlleri, deprem nedeniyle yapıların yıkılması sonucu öldürme suçları ve bazı cinsel suçlar istisnalara eklendi.

Önemli bir ayrım: TCK m.7/3’e göre infaz rejimine ilişkin hükümler derhâl uygulanır; ancak hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili hükümler bu kuralın dışındadır. Bu yüzden koşullu salıverilme oranında suç tarihindeki kanun ile sonraki kanun karşılaştırılır ve hükümlünün lehine olan uygulanır. 30.03.2020’den önce işlenen suçlar ve 28.06.2014’ten önce işlenen bazı cinsel suçlar ile uyuşturucu suçları için geçici maddelerde ayrı oranlar bulunduğunu da hatırlatalım (geçici m.6 ve 9).

Hesapta Hata Varsa Ne Yapılmalı? Adım Adım Kontrol

Müddetnamedeki bir hata aylarca fazla kalmaya yol açabilir. Aşağıdaki sıra, hükümlünün yakınları ve müdafi için pratik bir kontrol listesidir:

1. Müddetnameyi ve kesinleşmiş ilamı yan yana koyun; suçun madde, fıkra ve bendini kontrol edin. Oran bu bilgiye göre seçilir.
2. Gözaltı ve tutuklulukta geçen tüm günlerin, başka dosyalardaki tutukluluk dahil, mahsup edilip edilmediğine bakın (TCK 63).
3. Birden fazla hüküm varsa toplama kararı verilip verilmediğini ve üst sınırların (28, 30, 36 yıl) uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin (m.99, 107/3).
4. Suç tarihini not edin; geçici maddeler ve lehe kanun karşılaştırması yapılmadan hesap tamamlanmış sayılmaz.
5. Hesapta duraksama varsa infaz hâkimliğinden karar istenir (m.98/1-b). Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararına karşı infaz hâkimliğine öğrenmeden itibaren 15 gün, her hâlde 30 gün içinde şikâyet yoluna gidilir (4675 m.5).
6. İnfaz hâkiminin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde, yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edilir (4675 m.6).

Şikâyet yoluna hükümlü veya tutuklunun yanında eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii ve kanuni temsilcisi de başvurabilir (4675 m.5). İnfaz aşamasında müdafi yardımı almak bu yüzden hem dilekçenin hem de sürelerin doğru yönetilmesini kolaylaştırır.

Denetim Süresi, Yükümlülükler ve Geri Alma

Tahliye kararıyla birlikte denetim süresi başlar. İnfaz hâkimi, iki yılı geçmemek üzere hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenecek yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verebilir: belirli bir bölgede denetim altında bulunma, belirlenen yerlere gitmeme veya programlara katılma gibi (m.107/9). Hâkim, hükümlünün topluma uyumunu görerek yükümlülükleri kaldırabilir (m.107/10).

Geri alma kararını, hükmü veren ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer infaz hâkimliği dosya üzerinden verir; bu karara karşı da itiraz yolu açıktır (m.107/15). Ertelenmiş bir cezanın sonradan infazı farklı bir kurumdur; bu konu için hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51) yazısına bakılabilir.

Hapis cezalarının türleri ve kısa süreli hapse seçenek yaptırımlar gibi infazdan önceki aşamalar TCK 45–52 hapis cezaları rehberinde ayrıca anlatılmıştır. Hükmün kesinleşmesini belirleyen kanun yolu süreleri için de ceza davasında temyiz yazısı yol gösterir.

Koşullu Salıverilme Hakkında Sık Sorulan Sorular

İnfaz hukukundaki diğer süreçler için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Yazar hakkında

Av. Ahmet Gökhan Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (Sicil No: 19638), Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2006 mezunu. Ceza uzlaştırmacısıdır; Adalet Bakanlığı arabulucu siciline ve TÜRKPATENT marka vekilliği siciline kayıtlıdır. Ankara Barosu CMK Merkezi, Bilişim Kurulu ve Fikri Mülkiyet ve Rekabet Kurulu üyesidir.

Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Somut olayda suç tarihi, deliller ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.